Από τον ανθώνα του 1901 στη σύγχρονη ανάπλαση – Το πάρκο που παραμένει ζωντανό κύτταρο της Καρδίτσας
Σήμα κατατεθέν της Καρδίτσας και σημείο συνάντησης μικρών και μεγάλων όλες τις ημέρες του χρόνου, το Παυσίλυπο συμπληρώνει 125 χρόνια ζωής, παραμένοντας το ισχυρότερο τοπόσημο της πόλης. Με ιστορία που ξεκινά από το 1901 και με διαδοχικές παρεμβάσεις και αναπλάσεις, το κεντρικό άλσος εξακολουθεί να αναδεικνύει τη διαχρονική αξία του αστικού πρασίνου.
Το Παυσίλυπο, πάρκο αναψυχής στο κέντρο της Καρδίτσας, εκτείνεται σε έκταση 50 στρεμμάτων και αποτελεί διαχρονικά χώρο περιπάτου, ψυχαγωγίας και κοινωνικής ζωής. Ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τα παγώνια που κυκλοφορούν ελεύθερα στο πάρκο, ενώ τα κλουβιά τους βρίσκονται στο κέντρο του άλσους, πίσω από το αναψυκτήριο.
Ο σχεδιασμός και τα πρώτα χρόνια
Το πάρκο σχεδιάστηκε το 1901 από τον μηχανικό Γ. Φώσκολο. Στην αρχική του μορφή, τα δένδρα κάλυπταν το τμήμα βόρεια του σημερινού πεζοδρόμου Τερτίπη, ενώ στο νότιο τμήμα – στη σημερινή πλατεία Πλαστήρα – βρισκόταν ο ανθώνας με το κομψό λευκό καφενεδάκι.
Στη δυτική πλευρά του πάρκου ανεγέρθηκαν, στη δεκαετία του ’30, το 3ο Δημοτικό Σχολείο και το πολυϊατρείο, το οποίο σήμερα στεγάζει το ληξιαρχείο.
Πολιτιστικό επίκεντρο στον Μεσοπόλεμο
Κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, το Παυσίλυπο φιλοξενούσε τα σημαντικότερα καλλιτεχνικά γεγονότα της πόλης. Ξεχωριστή θέση κατέχει η αναβίωση των Ανθεστηρίων το 1931, πρωτοβουλία της Λαϊκής Βιβλιοθήκης «Η Αθηνά», που ανέδειξε το πάρκο σε επίκεντρο πολιτιστικών εκδηλώσεων και κοινωνικής εξωστρέφειας.
Μεταπολεμικές αλλαγές και νέες χρήσεις
Στη δεκαετία του ’50, ο ανθόκηπος μετατράπηκε σε ασφαλτοστρωμένη πλατεία, ανεγέρθηκε το σημερινό αναψυκτήριο, ενώ το εβδομαδιαίο ζωοπάζαρο που πραγματοποιούνταν στα βόρεια του πάρκου μεταφέρθηκε εκτός πόλης. Την ίδια περίοδο τοποθετήθηκε και η προτομή του τότε πρωθυπουργού Νικόλαος Πλαστήρας, στοιχείο που συνδέει το πάρκο με την πολιτική ιστορία της χώρας.
Η ανάπλαση της δεκαετίας του ’90
Η εκτεταμένη ανάπλαση του Παυσίλυπου τη δεκαετία του ’90 βασίστηκε σε μελέτη που είχε βραβευθεί σε πανελλήνιο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Σύμφωνα με στοιχεία της Δρ. Φωτεινής Λέκκα, επιστημονικής υπεύθυνης του Μουσείο Πόλης Καρδίτσας, τα οποία περιλαμβάνονται σε οδηγό της πρώην Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Καρδίτσας, το έργο αναδιαμόρφωσε ουσιαστικά το τοπίο του άλσους.
Επί δημαρχίας Χ. Τέγου και με βάση το προϋπάρχον σχέδιο, το πίσω μέρος του πάρκου καλύφθηκε με επιχωματώσεις, καλλωπιστικούς θάμνους και λουλούδια, δημιουργώντας ένα αισθητικά αναβαθμισμένο και λειτουργικό σύνολο.
Η δοκιμασία του χειμώνα 2001-2002
Η πρωτοφανής χιονόπτωση και ο πολικός παγετός που έπληξαν την Καρδίτσα τον χειμώνα 2001-2002, με θερμοκρασίες που έφτασαν τους 20 βαθμούς υπό το μηδέν, προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στο άλσος. Δεκάδες μεγάλα δένδρα έσπασαν ή ξεριζώθηκαν, εκατοντάδες μικρότερα καταστράφηκαν, ενώ σημαντικές ήταν και οι απώλειες σε φυτά και θάμνους.
«Δεν υπάρχει τίποτε πιο διαχρονικό από το πράσινο»
Σε δηλώσεις της στο Αθηναϊκό–Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η Δρ. Φωτεινή Λέκκα επισημαίνει:
«125 χρόνια μετά, το Παυσίλυπο εξακολουθεί να είναι το ισχυρότερο τοπόσημο της Καρδίτσας και να μας δείχνει τον δρόμο για τις αστικές αναπλάσεις: Δεν υπάρχει τίποτε πιο διαχρονικό και χρήσιμο για μια πόλη από το πράσινο».
Έναν και πλέον αιώνα μετά τον σχεδιασμό του, το Παυσίλυπο παραμένει ζωντανός οργανισμός για την Καρδίτσα, συνδυάζοντας ιστορική μνήμη, πολιτισμό και καθημερινή αναψυχή, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο των δημόσιων χώρων πρασίνου στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη.
