Τρεις βασικές προτεραιότητες για την αποκέντρωση, την οικονομική αυτοτέλεια και την ενίσχυση δήμων και περιφερειών
Την ανάγκη μετάβασης από τη γραφειοκρατική λειτουργία του κεντρικού κράτους σε ένα μοντέλο ουσιαστικής περιφερειακής διακυβέρνησης υπογράμμισε ο περιφερειάρχης Κρήτης και Α΄ αντιπρόεδρος της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ), Σταύρος Αρναουτάκης, κατά τη διημερίδα για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο Ηράκλειο. Θέτοντας στο επίκεντρο την αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων, ξεκαθάρισε ότι η κωδικοποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας αποτελεί θετικό βήμα, αλλά δεν αρκεί για την ουσιαστική μεταρρύθμιση της Αυτοδιοίκησης.
Η ενημερωτική διημερίδα συνδιοργανώνεται από την Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ), το Υπουργείο Εσωτερικών, την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) και την Ένωση Περιφερειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ).
Στον χαιρετισμό του, ο Σταύρος Αρναουτάκης χαρακτήρισε θετική εξέλιξη την κωδικοποίηση περισσότερων από 500 διάσπαρτων νομοθετημάτων, επισημαίνοντας ότι αυτή πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία για βαθύτερες θεσμικές αλλαγές.
Όπως ανέφερε, στόχος είναι «να αφήσουμε οριστικά την εποχή της μικροδιοίκησης και του γραφειοκρατικού εναγκαλισμού των Αθηνών, μεταβαίνοντας προς την πραγματική περιφερειακή διακυβέρνηση».
Η Ελλάδα στις τελευταίες θέσεις της δημοσιονομικής αποκέντρωσης
Ο περιφερειάρχης Κρήτης αναφέρθηκε στο χάσμα μεταξύ των αρμοδιοτήτων που αναλαμβάνει η Αυτοδιοίκηση και των διαθέσιμων πόρων για την άσκησή τους.
Σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς δείκτες αποκέντρωσης που επικαλέστηκε, η Ελλάδα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τη δημοσιονομική αποκέντρωση.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), σύμφωνα με τα οποία η χώρα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις μεταξύ 153 κρατών, ενώ περισσότερες από 21.500 αρμοδιότητες συγκεντρώνονται στο κεντρικό κράτος.
Την ίδια στιγμή, όπως σημείωσε, δήμοι και περιφέρειες καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξανόμενες ευθύνες, με υποστελεχωμένες υπηρεσίες και χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση της χρηματοδότησής τους.
«Οι περιφέρειες και οι δήμοι δεν είναι και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένας απλός, άφωνος εκτελεστικός βραχίονας της κεντρικής εξουσίας. Οφείλουν να αποτελούν τον κατ’ εξοχήν αναπτυξιακό μοχλό που σχεδιάζει και υλοποιεί πολιτικές στη βάση των περιφερειακών αναπτυξιακών ταυτοτήτων», υπογράμμισε.
Οι τρεις προτεραιότητες για την επόμενη ημέρα της Αυτοδιοίκησης
Ο Σταύρος Αρναουτάκης παρουσίασε τρεις βασικούς άξονες που, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να καθορίσουν την επόμενη ημέρα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Πρώτη προτεραιότητα είναι ο σαφής διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικού κράτους, περιφερειών και δήμων, με τερματισμό των αλληλοεπικαλύψεων. Όπως εξήγησε, ζητούμενο είναι η ασφάλεια δικαίου στις διοικητικές πράξεις των αιρετών και η δυνατότητα ουσιαστικής καινοτομίας, χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια.
Δεύτερη προτεραιότητα αποτελεί η πραγματική οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης, με καθιέρωση σταθερών πόρων, ενεργοποίηση τοπικών εσόδων και αντικειμενικούς, διαφανείς κανόνες χρηματοδότησης.
Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε και την πιλοτική απόδοση του ΕΝΦΙΑ στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για την ενίσχυση της οικονομικής της ανεξαρτησίας.
Τρίτη προτεραιότητα είναι η αντιστοίχιση αρμοδιοτήτων, χρηματοδότησης και προσωπικού, ώστε καμία νέα ευθύνη να μη μεταφέρεται σε δήμους και περιφέρειες χωρίς τους αναγκαίους πόρους και την απαιτούμενη στελέχωση.
«Δεν μπορεί το κράτος να μεταφέρει μόνο τις ευθύνες»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο περιφερειάρχης Κρήτης στην ανάγκη να σταματήσει η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων χωρίς τα απαραίτητα μέσα για την άσκησή τους.
«Δεν μπορεί το κράτος να μεταφέρει μόνο τις ευθύνες και να κρατά για τον εαυτό του τα μέσα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι η μετάβαση στην πραγματική περιφερειακή διακυβέρνηση αποτελεί εθνική ανάγκη και θεμελιώδες στοιχείο του ευρωπαϊκού δημοκρατικού κεκτημένου.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, κάλεσε την κεντρική διοίκηση να εγκαταλείψει, όπως είπε, τον φόβο απώλειας του ελέγχου και να εμπιστευτεί τους αιρετούς και τα στελέχη της Αυτοδιοίκησης.
Στόχος, όπως επισήμανε, είναι να απελευθερωθούν οι παραγωγικές και δημιουργικές δυνάμεις των περιφερειών, ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για ισχυρή, δημοκρατική και ισόρροπη ανάπτυξη σε ολόκληρη τη χώρα.
