Έκτακτη συνεδρίαση της ΚΕΔΕ με επίκεντρο τις θεσμικές αλλαγές και το εκλογικό σύστημα
Σε μια χρονική στιγμή που η Τοπική Αυτοδιοίκηση διεκδικεί μεγαλύτερη αυτονομία και σαφές θεσμικό πλαίσιο, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας συγκαλεί έκτακτη συνεδρίαση με μοναδικό αντικείμενο τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Πρόκειται για απόφαση που ελήφθη στο πρόσφατο τακτικό συνέδριο της ΚΕΔΕ, καθώς το περιεχόμενο του Κώδικα αγγίζει τον πυρήνα της λειτουργίας των δήμων, τόσο σε διοικητικό όσο και σε οικονομικό και θεσμικό επίπεδο.
Η συνεδρίαση θα ολοκληρωθεί με ονομαστική ψηφοφορία, στην οποία θα έχουν δικαίωμα συμμετοχής αποκλειστικά οι διαπιστευμένοι εκπρόσωποι με ειδική κάρτα. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας θα κρίνει συνολικά –ως πακέτο– τόσο την αποδοχή του νέου Κώδικα όσο και του προτεινόμενου εκλογικού νόμου, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαδικασία.
Το σχέδιο του νέου Κώδικα περιλαμβάνει εκτεταμένες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των δήμων. Μεταξύ άλλων, επιδιώκεται η απλοποίηση της κατάρτισης των προϋπολογισμών, η αναμόρφωση του πλαισίου για το τέλος ύδατος που παρέμενε αμετάβλητο εδώ και δεκαετίες, καθώς και η αυτόματη ενίσχυση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων. Παράλληλα, θεσπίζονται μηχανισμοί για άμεσες έκτακτες χρηματοδοτήσεις, επιτόπια είσπραξη δημοτικών εσόδων και πλήρη ψηφιακή ενημέρωση των πολιτών για τις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς τους δήμους. Στο κοινωνικό σκέλος, προβλέπεται και επίδομα στέγασης για νεοδιορισθέντες εκπαιδευτικούς που υπηρετούν σε ορεινούς και νησιωτικούς δήμους.
Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλούν και οι ρυθμίσεις που αφορούν τους αιρετούς. Ο Κώδικας προβλέπει τη σύσταση κεντρικού πειθαρχικού συμβουλίου, ενώ ζητείται από τη Δικαιοσύνη να δίνεται προτεραιότητα σε υποθέσεις που αφορούν αιρετούς, ώστε να αποφεύγονται χρονοβόρες εκκρεμότητες. Ταυτόχρονα, τόσο οι δήμαρχοι όσο και οι αντιδήμαρχοι εξαιρούνται από τη διαδικασία του αυτοφώρου.
Στον πυρήνα των αλλαγών βρίσκεται και το εκλογικό σύστημα. Ο νέος Κώδικας εισάγει την εκλογή δημοτικών και περιφερειακών αρχών σε έναν μόνο γύρο, με τη χρήση της συμπληρωματικής ψήφου. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αλλαγή αυτή ενισχύει τη συμμετοχή των πολιτών και περιορίζει τις παρασκηνιακές συνεννοήσεις μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου, άποψη που ωστόσο δεν συμμερίζεται το σύνολο των δημάρχων.
Παράλληλα, επικαιροποιείται το μοντέλο διακυβέρνησης των δήμων και των νομικών τους προσώπων, ενώ αλλάζει ριζικά ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων των ΟΤΑ. Με τη θεσμοθέτηση του Γενικού Επόπτη Νομιμότητας και επτά Αυτοτελών Υπηρεσιών Εποπτείας, ο έλεγχος αποκτά ενιαία χαρακτηριστικά και θα υποστηρίζεται από νέο πληροφοριακό σύστημα, με στόχο τη διαφάνεια και την ομοιομορφία.
Στο οικονομικό πεδίο, ο νέος Κώδικας επιχειρεί να βάλει τέλος στο αποσπασματικό θεσμικό τοπίο των προηγούμενων ετών, εισάγοντας ένα ενιαίο και σύγχρονο νομοθετικό πλαίσιο. Κεντρικό ρόλο αναλαμβάνει ένα Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κεντρικών Ηλεκτρονικών Πληρωμών, το οποίο θα επιτρέπει την αυτόματη ενημέρωση των οφειλετών, την ηλεκτρονική είσπραξη εσόδων και την ενισχυμένη οικονομική εποπτεία των δήμων.
Τέλος, προωθείται ένα δικαιότερο και πιο αποδοτικό σύστημα τοπικής φορολόγησης, με εξορθολογισμό των δημοτικών τελών και τη θέσπιση νέων δυναμικών Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων. Οι πόροι αυτοί θα συνδέονται με τις κρατικές επιχορηγήσεις του 2026 και θα προσαρμόζονται αυτόματα σύμφωνα με τους δημοσιονομικούς στόχους του κρατικού προϋπολογισμού, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για τη χρηματοδότηση της Αυτοδιοίκησης.
