Η στεγαστική κρίση στα νησιά εξελίσσεται σε μείζον ζήτημα για την τοπική αυτοδιοίκηση, με αρκετούς δήμους να προχωρούν σε σχέδια αξιοποίησης δημοτικής γης για την κατασκευή κατοικιών, με στόχο τη στήριξη μόνιμων κατοίκων και εργαζομένων.
Η εκρηκτική άνοδος των ενοικίων, η κυριαρχία των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η περιορισμένη προσφορά κατοικιών έχουν δημιουργήσει ένα ασφυκτικό περιβάλλον στέγασης σε δεκάδες νησιά της χώρας. Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο τα χαμηλά εισοδήματα, αλλά αγγίζει ευρύτερα στρώματα εργαζομένων, οι οποίοι αδυνατούν να παραμείνουν ή να εγκατασταθούν μόνιμα στον τόπο εργασίας τους.
Ιδιαίτερα έντονο είναι το φαινόμενο σε νησιά με αυξημένη τουριστική δραστηριότητα, όπου η αγορά κατοικίας προσανατολίζεται σχεδόν αποκλειστικά στις ανάγκες της τουριστικής εκμετάλλευσης. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή αποψίλωση μόνιμου πληθυσμού, με άμεσες συνέπειες στη λειτουργία σχολείων, δομών υγείας και δημοτικών υπηρεσιών.
Σε αυτό το περιβάλλον, δήμοι όπως η Αστυπάλαια προχωρούν στη διερεύνηση λύσεων που μέχρι πρότινος θεωρούνταν εκτός του παραδοσιακού ρόλου της αυτοδιοίκησης. Η κατασκευή δημοτικών κατοικιών σε ιδιόκτητα οικόπεδα εξετάζεται ως εργαλείο για την κάλυψη στεγαστικών αναγκών εργαζομένων σε κρίσιμους τομείς, όπως η υγεία, η εκπαίδευση, η καθαριότητα και οι τεχνικές υπηρεσίες.
Αυτοδιοικητικοί παράγοντες επισημαίνουν ότι χωρίς πρόσβαση σε προσιτή στέγη, καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη η προσέλκυση γιατρών, νοσηλευτών και εκπαιδευτικών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφονται ακόμη και παραιτήσεις εργαζομένων λόγω αδυναμίας εύρεσης κατοικίας.
Παράλληλα, η τοπική αυτοδιοίκηση καλείται να κινηθεί σε ένα θεσμικά ασαφές πεδίο, καθώς η στεγαστική πολιτική παραμένει σε μεγάλο βαθμό κεντρική αρμοδιότητα του κράτους. Οι δήμοι, ωστόσο, επιδιώκουν να αξιοποιήσουν διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, ευρωπαϊκά προγράμματα, καθώς και συνεργασίες με περιφέρειες, προκειμένου να υλοποιήσουν παρεμβάσεις με κοινωνικό πρόσημο.
Το ζήτημα της στέγασης αναδεικνύεται έτσι σε κομβικό παράγοντα τοπικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Δήμαρχοι και αυτοδιοικητικοί εκπρόσωποι προειδοποιούν ότι, χωρίς στοχευμένες παρεμβάσεις, πολλά νησιά κινδυνεύουν να μετατραπούν σε εποχικούς προορισμούς, με περιορισμένη μόνιμη κατοίκηση και αποδυνάμωση της τοπικής ζωής.
Η συζήτηση για τις δημοτικές κατοικίες επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο της αυτοδιοίκησης ως ενεργού παράγοντα κοινωνικής πολιτικής, ανοίγοντας ένα ευρύτερο ερώτημα: αν οι δήμοι μπορούν – και πρέπει – να αποκτήσουν ουσιαστικό λόγο στη διαμόρφωση πολιτικών στέγασης, ειδικά σε περιοχές όπου η αγορά αδυνατεί να καλύψει βασικές ανάγκες.
