Το νέο εκλογικό σύστημα για δήμους και περιφέρειες βρίσκεται στο επίκεντρο της κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης
Στην Ολομέλεια της Βουλής μεταφέρθηκε την Πέμπτη η συζήτηση για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μετά την ολοκλήρωση της επεξεργασίας του σχετικού νομοσχεδίου από τη Διαρκή Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης. Κεντρική διάταξη του νομοσχεδίου αποτελεί η θεσμοθέτηση της εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών σε έναν γύρο, πρόταση που εγκρίθηκε από την πλειοψηφία της επιτροπής και προκαλεί έντονη πολιτική αντιπαράθεση.
Οι θέσεις των κομμάτων
Επί της αρχής του νομοσχεδίου, η Νέα Δημοκρατία τάχθηκε υπέρ, ενώ ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και Πλεύση Ελευθερίας καταψήφισαν την πρόταση. Το ΠΑΣΟΚ, η Ελληνική Λύση και η Νίκη επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν κατά τη συζήτηση στην Ολομέλεια.
Ο υπουργός Εσωτερικών, Θεόδωρος Λιβάνιος, υποστήριξε ότι η μετάβαση σε εκλογική διαδικασία ενός γύρου θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη συμμετοχή των πολιτών, προσδίδοντας παράλληλα ισχυρότερη πολιτική νομιμοποίηση στους αιρετούς.
Όπως ανέφερε, το νέο σύστημα αναμένεται να διευκολύνει τις προεκλογικές συνεργασίες, τη συγκρότηση κοινών ψηφοδελτίων και τον προγραμματικό διάλογο πριν από τις εκλογές, σε αντίθεση με όσα παρατηρούνται στο διάστημα μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής.
Η συζήτηση για νέες αρμοδιότητες στην Αυτοδιοίκηση
Ο υπουργός Εσωτερικών αναφέρθηκε και στο ζήτημα της μεταφοράς αρμοδιοτήτων από το κεντρικό κράτος προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, επισημαίνοντας ότι απαιτείται μια σοβαρή συζήτηση για τον μελλοντικό ρόλο των ΟΤΑ.
Ως παράδειγμα ανέφερε τις αστικές συγκοινωνίες της Αθήνας, σημειώνοντας ότι θα μπορούσε να εξεταστεί η ανάληψή τους από την Περιφέρεια Αττικής, κατά το πρότυπο του Transport for London στο Λονδίνο.
Παράλληλα, εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι σε προτάσεις μεταφοράς των Κέντρων Υγείας στην Αυτοδιοίκηση, τονίζοντας ότι δεν έχει πειστεί πως θα λειτουργούσαν αποτελεσματικότερα εκτός του Εθνικού Συστήματος Υγείας.
Κωτσός: «Τέλος στις συναλλαγές μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής»
Με την τοποθέτηση του εισηγητή της πλειοψηφίας, Γεωργίου Κωτσού, ξεκίνησε η συζήτηση στην Ολομέλεια.
Ο βουλευτής της ΝΔ χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης «εμβληματικό νομοσχέδιο», υπογραμμίζοντας ότι η σημαντικότερη αλλαγή αφορά την κατάργηση του δεύτερου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο στόχος είναι η αύξηση της συμμετοχής των πολιτών, η μείωση της ταλαιπωρίας των εκλογέων και κυρίως η αποτροπή φαινομένων συναλλαγών και τιμωρητικής ψήφου που, όπως υποστήριξε, παρατηρούνταν μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής.
Ο κ. Κωτσός έκανε λόγο για εμπειρίες «απείρου κάλλους» στην Αυτοδιοίκηση, αναφερόμενος σε υπόγειες διαδρομές, εντάσεις και εσωτερικές αντιπαραθέσεις συνδυασμών κατά το μεσοδιάστημα των δύο εκλογικών αναμετρήσεων.
Πώς θα λειτουργεί το νέο εκλογικό σύστημα
Όπως εξήγησε ο εισηγητής της πλειοψηφίας, εάν ένας συνδυασμός συγκεντρώσει ποσοστό 42% συν μία ψήφο από την πρώτη Κυριακή, εκλέγεται άμεσα και η διαδικασία ολοκληρώνεται.
Σε διαφορετική περίπτωση, θα συνυπολογίζονται οι εναλλακτικές ψήφοι που έχουν δηλώσει οι ψηφοφόροι των υπόλοιπων συνδυασμών, προκειμένου να αναδειχθεί ο τελικός νικητής.
Κατά τον κ. Κωτσό, το νέο μοντέλο διασφαλίζει ότι οι όποιες συνεργασίες ή προγραμματικές συγκλίσεις θα είναι γνωστές πριν από τις εκλογές, ενώ ταυτόχρονα προσφέρει μεγαλύτερη νομιμοποίηση στους εκλεγμένους αιρετούς, περιορίζοντας την αποχή που καταγράφεται συνήθως στον δεύτερο γύρο.
Ένσταση αντισυνταγματικότητας από το ΠΑΣΟΚ
Ένσταση αντισυνταγματικότητας για τη διάταξη που αφορά το νέο εκλογικό σύστημα κατέθεσε το ΠΑΣΟΚ, διά του εισηγητή της μειοψηφίας, Παναγιώτη Δουδωνή.
Ο κ. Δουδωνής υποστήριξε ότι ο νέος Κώδικας αποτυγχάνει τόσο στο επίπεδο της δημοκρατικής νομιμοποίησης όσο και σε εκείνο της οικονομικής αυτοτέλειας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Χαρακτήρισε το προτεινόμενο εκλογικό σύστημα «αλαμπουρνέζικο» και με «καλπονοθευτικά χαρακτηριστικά», υποστηρίζοντας ότι σε πολλές περιπτώσεις καθίσταται δυσδιάκριτο ποιος είναι πραγματικά ο νικητής της εκλογικής διαδικασίας.
Όπως ανέφερε, υπάρχει το ενδεχόμενο να εκλεγεί δήμαρχος ή περιφερειάρχης υποψήφιος που δεν έχει καταλάβει την πρώτη θέση στην αρχική επιλογή των ψηφοφόρων, γεγονός που, κατά την άποψή του, δημιουργεί ζήτημα δημοκρατικής νομιμοποίησης.
Παράλληλα, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να διαμορφώσει ένα εκλογικό πλαίσιο με στόχο να αποφύγει δυσάρεστες πολιτικές εκπλήξεις στις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, υποστηρίζοντας ότι η χειραγώγηση της ψήφου δεν μπορεί να αποτελεί συνταγματικά αποδεκτό νομοθετικό σκοπό.
Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ κατέθεσε επισήμως την ένσταση αντισυνταγματικότητας στα πρακτικά της Βουλής.
Απορρίφθηκε η αίτηση αντισυνταγματικότητας του ΠΑΣΟΚ, για την κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές
Απορρίφθηκε από την ολομέλεια της Βουλής, η ένσταση αντισυνταγματικότητας του ΠΑΣΟΚ, κατά των άρθρων του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που αφορούν στην κατάργηση του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Την ένσταση απέρριψε η κυβερνητική πλειοψηφία, ενώ υπέρ της ένστασης τάχθηκαν τα κόμματα της αντιπολίτευσης.
Σχολιάζοντας τη σχετική τοποθέτηση του εισηγητή της μειοψηφίας, Π. Δουδωνή, ο παριστάμενος υπουργός Εσωτερικών, Θ. Λιβάνιος είπε ότι η ένσταση αντισυνταγματικότητας θα μπορούσε να είχε τον τίτλο «δεν μας αρέσει το εκλογικό σύστημα, άρα είναι αντισυνταγματικό». Το Σύνταγμα «δεν θέτει κάποιο συγκεκριμένο εκλογικό σύστημα. Πολλώ, δε, περισσότερο, σύστημα δύο γύρων ή πλειοψηφικό σύστημα ή αναλογικό σύστημα ή οτιδήποτε σύστημα» παρατήρησε ο κ. Λιβάνιος και υπογράμμισε ότι το σύστημα των δύο γύρων, που εφαρμόστηκε από το ‘74 μέχρι σήμερα, «έχει κλείσει τον κύκλο του». Αυτό που έχει μεγάλη σημασία είναι η πραγματική νομιμοποίηση των δημοτικών και περιφερειακών αρχών «μέσα από την αύξηση της συμμετοχής», είπε ο κ. Λιβάνιος.
Ως «ευρεία άσκηση συνταγματικής φακιρικής» περιέγραψε τη συζητούμενη ρύθμιση ο κ. Δουδωνής, επικρίνοντας την κυβέρνηση ότι προωθεί «ένα εκλογικό σύστημα, κομμένο και ραμμένο, για να βγαίνουν αυτοί που θέλει η κυβέρνηση: θα μπορούσατε να θεσπίσετε μια διάταξη που να λέει θα έχουμε πάντα πρωθυπουργό Μητσοτάκη, Πρόεδρο Δημοκρατίας Τασούλα, και δήμαρχο Μπακογιάννη.. Δεσμευόμαστε ότι αυτό το σύστημα, με εμάς, δεν θα εφαρμοστεί ποτέ [. . .] Ο λαός δεν πρέπει να αποφασίζει με αόριστες επιλογές και με αντιδημοκρατικά και καλπονοθευτικά μέτρα, είπε ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ.
«Προσχηματική και γι΄αυτό απορριπτέα» χαρακτήρισε την ένσταση ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΝΔ, Δ. Καιρίδης. Απευθυνόμενος μάλιστα στα έδρανα του ΠΑΣΟΚ, είπε ότι «θα ήσασταν σε καλύτερη κατάσταση αν είχε εκλεγεί ο κ. Μπακογιάννης, βλέποντας τα προβλήματα που σας έχει δημιουργήσει ο Χάρης Δούκας.. «Είναι βούτυρο στη φέτα μας η δημαρχία Δούκα, διότι αποτελεί μια ζωντανή επαναλαμβανόμενη και συστηματική δυσφήμιση του περίφημου λαϊκού μετώπου το οποίο θέλετε να συγκροτήσετε, ο πρώην χώρος του ΣΥΡΙΖΑ με το ΠΑΣΟΚ.
Ο αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ, Θ. Ξανθόπουλος, είπε ότι υπάρχει ο κίνδυνος, να υπάρχει συνδυασμός που έχει πάρει γενικώς περισσότερες ψήφους από όλους τους άλλους συνδυασμούς και, επειδή δεν είναι πρώτης επιλογής οι ψήφοι του, να μην είναι στο δεύτερο γύρο. Αυτό αποτελεί στοιχείο αμφισβήτησης του δημοκρατικού πολιτεύματος και αποτελεί στοιχείο, αν όχι ανισοτιμίας, ακύρωσης της ψήφου.
Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΚΚΕ, Ν. Καραθανασόπουλος, κάλεσε την κυβέρνηση, «εάν θέλετε να καταργήσετε» τη 2η Κυριακή, πηγαίνετε με «απλή αναλογική», και το Δημοτικό Συμβούλιο που θα εκλεγεί, να εκλέγει και τον δήμαρχο.
Από την Ελληνική Λύση, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος Κ. Χήτας, είπε ότι η κυβέρνηση δεν παύει καθημερινά να μας εκπλήσσει με τα διάφορα σοφίσματα, προκειμένου να καταφέρει να μείνει γαντζωμένη στην εξουσία, αδιαφορώντας για το Σύνταγμα.
Ο αγορητής της «Νίκης», Γ. Ρούντας είπε ότι η κυβέρνηση καταργεί τον καθαρό και παραδοσιακό δεύτερο γύρο, και στην θέση του επιβάλλεται ένα δαιδαλώδες σύστημα δεύτερης προτίμησης, έναν πολύπλοκο μαθηματικό αλγόριθμο αναδιανομής ψήφων με στόχο να εκλέγονται δήμαρχοι με τεχνητό όριο του 42%.
Τέλος, ο πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζ. Κωνσταντοπούλου, υποστήριξε την ένσταση αντισυνταγματικότητας, κάνοντας λόγο για ακραίες «λοβιτούρες» που γίνονται με τις εκλογικές διαδικασίες.
