Αυξημένοι ΚΑΠ κατά 170 εκατ. ευρώ, αλλά λιγότερα συνολικά έσοδα και μεγαλύτερο λειτουργικό κόστος για την Αυτοδιοίκηση
Σημαντική συρρίκνωση των επενδυτικών δυνατοτήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προβλέπει ο κρατικός προϋπολογισμός του 2027, που κατατέθηκε την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου στη Βουλή. Παρά την αύξηση της τακτικής χρηματοδότησης, οι επενδυτικές δαπάνες δήμων και περιφερειών μειώνονται κατά 631 εκατ. ευρώ ή 25,9%, ενώ τα συνολικά έσοδά τους περιορίζονται κατά 381 εκατ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, το κόστος μισθοδοσίας και λειτουργίας συνεχίζει να αυξάνεται, διαμορφώνοντας ένα ιδιαίτερα πιεστικό οικονομικό περιβάλλον για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ).
Η αντίφαση αποτυπώνεται στα στοιχεία της εισηγητικής έκθεσης και ειδικότερα στον ενοποιημένο προϋπολογισμό των ΟΤΑ. Οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) ενισχύονται κατά 170 εκατ. ευρώ, ωστόσο η αύξηση δεν αρκεί για να αντισταθμίσει τη μείωση των επενδυτικών χρηματοδοτήσεων, η οποία συνδέεται κυρίως με την ολοκλήρωση έργων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Μείωση 25,9% στις επενδύσεις της Αυτοδιοίκησης
Σύμφωνα με τον πίνακα 3.23 της εισηγητικής έκθεσης (σελίδα 200), οι επενδυτικές δαπάνες δήμων και περιφερειών υποχωρούν από 2,440 δισ. ευρώ το 2026 σε 1,809 δισ. ευρώ το 2027.
Η μείωση των 631 εκατ. ευρώ περιορίζει σημαντικά το προβλεπόμενο επενδυτικό σκέλος της Αυτοδιοίκησης μέσα σε έναν χρόνο.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα στις μεταβιβάσεις από τον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επενδύσεων και το Ταμείο Ανάκαμψης, οι οποίες μειώνονται από 2,930 δισ. ευρώ σε 2,308 δισ. ευρώ, καταγράφοντας απώλειες 622 εκατ. ευρώ.
Η εισηγητική έκθεση συνδέει την εξέλιξη με τη σταδιακή ολοκλήρωση, εντός του 2026, των χρηματοδοτούμενων έργων. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η πορεία των επενδυτικών δαπανών και των σχετικών μεταβιβάσεων επηρεάζεται από το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και την υλοποίηση του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης».
Λιγότερα έσοδα και κρατικές μεταβιβάσεις
Πτωτική πορεία καταγράφουν και τα συνολικά προβλεπόμενα έσοδα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τα οποία διαμορφώνονται σε 9,988 δισ. ευρώ το 2027, έναντι 10,369 δισ. ευρώ το 2026.
Πρόκειται για μείωση 381 εκατ. ευρώ, με τις συνολικές κρατικές μεταβιβάσεις, συμπεριλαμβανομένων των τακτικών πόρων και των επενδυτικών χρηματοδοτήσεων, να περιορίζονται από 6,601 δισ. ευρώ σε 6,105 δισ. ευρώ. Η διαφορά ανέρχεται σε 496 εκατ. ευρώ.
Αντίθετα, προβλέπεται αύξηση των ιδίων εσόδων των ΟΤΑ. Τα φορολογικά έσοδα ενισχύονται κατά 77 εκατ. ευρώ, από 2,449 δισ. ευρώ σε 2,526 δισ. ευρώ, ενώ τα έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών αυξάνονται κατά 18 εκατ. ευρώ, από 573 εκατ. ευρώ σε 591 εκατ. ευρώ.
ΚΑΠ: Ενίσχυση 170 εκατ. ευρώ με αυξημένες υποχρεώσεις
Στον αντίποδα της μείωσης των επενδύσεων, ο προϋπολογισμός προβλέπει μόνιμη αύξηση των ΚΑΠ κατά 170 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με τον πίνακα 3.12 της εισηγητικής έκθεσης (σελίδα 145), η κατανομή διαμορφώνεται ως εξής:
- Δήμοι: Από 2,527 δισ. ευρώ το 2026 σε 2,667 δισ. ευρώ το 2027, αύξηση 140 εκατ. ευρώ.
- Περιφέρειες: Από 809 εκατ. ευρώ σε 839 εκατ. ευρώ, αύξηση 30 εκατ. ευρώ.
Συνολικά, οι αποδόσεις ΚΑΠ προς δήμους και περιφέρειες προβλέπεται να φτάσουν τα 3,506 δισ. ευρώ, έναντι 3,336 δισ. ευρώ το προηγούμενο έτος.
Ωστόσο, η πρόσθετη χρηματοδότηση καλείται να καλύψει αυξημένες ανάγκες, όπως το μισθολογικό κόστος, οι δαπάνες μεταφοράς μαθητών και η λειτουργία δημοτικών και περιφερειακών υπηρεσιών.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η εισηγητική έκθεση αναφέρει πρόσθετη μεταβίβαση ΚΑΠ ύψους 100 εκατ. ευρώ εντός του 2026, η οποία δεν έχει συμπεριληφθεί στις εκτιμήσεις του συγκεκριμένου έτους. Από αυτά, 96 εκατ. ευρώ κατευθύνονται στους δήμους και 4 εκατ. ευρώ στις περιφέρειες.
Αυξάνονται μισθοδοσία και λειτουργικές δαπάνες
Την ώρα που οι επενδυτικοί πόροι περιορίζονται, οι προβλεπόμενες ανελαστικές και λειτουργικές δαπάνες των ΟΤΑ κινούνται ανοδικά.
Οι παροχές σε εργαζομένους αυξάνονται από 3,455 δισ. ευρώ το 2026 σε 3,612 δισ. ευρώ το 2027, δηλαδή κατά 157 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, οι δαπάνες για αγορές αγαθών, υπηρεσιών και αποθεμάτων ανεβαίνουν από 3,919 δισ. ευρώ σε 4,033 δισ. ευρώ, σημειώνοντας αύξηση 114 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση, η άνοδος του μισθολογικού κόστους συνδέεται με τις προβλεπόμενες αυξήσεις αποδοχών των δημοσίων υπαλλήλων και τη θέσπιση επιδόματος εορτών Χριστουγέννων από τον Δεκέμβριο του 2027.
Έτσι, σημαντικό μέρος της ενίσχυσης των τακτικών πόρων κατευθύνεται στην κάλυψη αυξημένων υποχρεώσεων, αντί να δημιουργεί αντίστοιχο πρόσθετο περιθώριο για νέες επενδύσεις.
Ο προϋπολογισμός των ΟΤΑ για το 2027
Τα βασικά οικονομικά μεγέθη του ενοποιημένου προϋπολογισμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα.
Ποσά σε εκατ. ευρώ
| Κατηγορία | 2026 | 2027 | Μεταβολή |
|---|---|---|---|
| Συνολικά έσοδα | 10.369 | 9.988 | −381 |
| Κρατικές μεταβιβάσεις | 6.601 | 6.105 | −496 |
| Φορολογικά έσοδα | 2.449 | 2.526 | +77 |
| Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών | 573 | 591 | +18 |
| Συνολικές δαπάνες | 10.242 | 9.899 | −343 |
| Δαπάνες προσωπικού | 3.455 | 3.612 | +157 |
| Αγορές αγαθών και υπηρεσιών | 3.919 | 4.033 | +114 |
| Επενδυτικές δαπάνες | 2.440 | 1.809 | −631 |
| Δημοσιονομικό πλεόνασμα | 128 | 89 | −39 |
Στα 89 εκατ. ευρώ περιορίζεται το πλεόνασμα
Παρά τη μείωση των συνολικών εσόδων, ο ενοποιημένος προϋπολογισμός των ΟΤΑ παραμένει πλεονασματικός και το 2027, με το δημοσιονομικό αποτέλεσμα να διαμορφώνεται στα 89 εκατ. ευρώ, έναντι 128 εκατ. ευρώ το 2026.
Η υποχώρηση κατά 39 εκατ. ευρώ συμπληρώνει την εικόνα των περιορισμένων οικονομικών περιθωρίων για την Αυτοδιοίκηση.
Τα στοιχεία καλύπτουν το σύνολο των 332 δήμων, των 13 περιφερειών και των 320 νομικών τους προσώπων.
Συνολικά, ο κρατικός προϋπολογισμός του 2027 αποτυπώνει μια σαφή μετατόπιση στη διάρθρωση των οικονομικών της Αυτοδιοίκησης: περισσότεροι τακτικοί πόροι για την κάλυψη λειτουργικών αναγκών, αλλά αισθητά λιγότερες επενδυτικές χρηματοδοτήσεις.
Το κρίσιμο ζήτημα για δήμους και περιφέρειες είναι ότι η αύξηση των ΚΑΠ δεν αντισταθμίζει τη συνολική μείωση των εσόδων, ενώ οι πρόσθετες υποχρεώσεις απορροφούν σημαντικό μέρος των διαθέσιμων πόρων. Η εικόνα αυτή περιορίζει το προβλεπόμενο περιθώριο χρηματοδότησης έργων και αναπτυξιακών παρεμβάσεων το 2027.