Νέα εθνική εφαρμογή αξιοποιεί δορυφορικά δεδομένα για χαρτογράφηση καύσιμης ύλης και προστασία των δασικών οικοσυστημάτων
Δεδομένα από ελληνικούς μικροδορυφόρους που θα «βλέπουν» συνεχώς τα δάση θα αξιοποιούνται για τη χαρτογράφηση της καύσιμης ύλης και την παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων, στο πλαίσιο της πρώτης ολοκληρωμένης επιχειρησιακής εφαρμογής για την παρακολούθηση των δασών σε εθνικό επίπεδο. Η πρωτοβουλία βασίζεται σε σύγχρονες τεχνολογίες δορυφορικής παρατήρησης υψηλής ευκρίνειας και αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου SAT4FOREST – Forest Monitoring Service, με συντονιστή το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
Νέα εποχή στη δασική παρακολούθηση
Το έργο SAT4FOREST ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2026. Εντάσσεται στην εθνική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων και υλοποιείται με τη συμβολή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός ενιαίου επιχειρησιακού συστήματος παρακολούθησης των δασικών οικοσυστημάτων σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια, με δυνατότητα τακτικής και συνεχούς ενημέρωσης των δεδομένων.
Πώς θα λειτουργεί το σύστημα
Στο πλαίσιο του έργου αξιοποιήθηκαν αρχικά δεδομένα προσομοίωσης από ευρωπαϊκούς δορυφόρους, προκειμένου να αξιολογηθεί η δυνατότητα εφαρμογής των υπηρεσιών σε ελληνικά δεδομένα.
Όπως ανέφερε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου και διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Ιωάννης Γήτας, η επόμενη φάση θα βασιστεί στα πραγματικά δεδομένα που θα παράγουν οι ελληνικοί μικροδορυφόροι.
«Θα υπάρξει δεύτερη φάση με τα πραγματικά δεδομένα που θα παράξουν οι ελληνικοί μικροδορυφόροι που άρχισαν ήδη να στέλνονται στο διάστημα. Έτσι, μέσα στο έτος, τα δεδομένα θα είναι διαθέσιμα για όλους όσους αναπτύσσουν υπηρεσίες», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Χάρτης δασικής καύσιμης ύλης για το έτος 2023
Υψηλή ευκρίνεια και συχνή ανανέωση δεδομένων
Τα δεδομένα των ευρωπαϊκών δορυφόρων καλύπτουν και την ελληνική επικράτεια, ωστόσο διαφέρουν ως προς την ευκρίνεια και τη συχνότητα επανεπίσκεψης της ίδιας περιοχής.
Οι ελληνικοί μικροδορυφόροι θα προσφέρουν συνεχή πληροφόρηση με ευκρίνεια έως και 3 μέτρα, έναντι 10 έως 20 μέτρων των ευρωπαϊκών συστημάτων, ενισχύοντας σημαντικά την ακρίβεια των παρατηρήσεων.
Εφαρμογές για πρόληψη και πολιτική προστασία
Τα αποτελέσματα του έργου αναμένεται να συμβάλουν ουσιαστικά στην κατανόηση της κατάστασης των φυσικών πόρων, στην εκτίμηση περιβαλλοντικών κινδύνων και στον σχεδιασμό αποτελεσματικών πολιτικών διαχείρισης.
Τα παραγόμενα δεδομένα θα αξιοποιούνται από την Κεντρική Δασική Υπηρεσία, τις Διευθύνσεις Δασών και τα Δασαρχεία της χώρας, τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, καθώς και από ερευνητικά ινστιτούτα και πανεπιστήμια.
Παράλληλα, θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν και από δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς για την ανάπτυξη εφαρμογών, όπως χάρτες κινδύνου και συστήματα προσομοίωσης εξάπλωσης πυρκαγιών.
Χάρτης δασικών ειδών για το έτος 2023
Ο ρόλος των μικροδορυφόρων στην καθημερινή παρακολούθηση
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, η αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων επιτρέπει γρήγορη και οικονομικά αποδοτική παρακολούθηση του συνόλου της ελληνικής επικράτειας, με δυνατότητα επικαιροποίησης τουλάχιστον δύο φορές ετησίως ή και συχνότερα όταν απαιτείται.
Αν και οι επιτόπιες μετρήσεις παραμένουν απαραίτητες για την επαλήθευση των μοντέλων, η νέα υπηρεσία αναμένεται να αποτελέσει ισχυρό εργαλείο υποστήριξης της λήψης αποφάσεων.
Το έργο SAT4FOREST υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος μικροδορυφόρων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
