Οι τοπικές αρχές παίρνουν την υπόθεση του δημογραφικού στα χέρια τους
Σε αγώνα δρόμου για να ανακοπεί η δημογραφική κατάρρευση που αδειάζει χωριά και κλείνει σχολεία έχουν επιδοθεί ολοένα και περισσότεροι δήμοι σε όλη τη χώρα. Με μέτρα που άλλοτε έχουν καθαρά συμβολικό χαρακτήρα και άλλοτε λειτουργούν ως πραγματική οικονομική ανάσα, οι τοπικές αρχές επιχειρούν να στηρίξουν τις νέες οικογένειες και να στείλουν ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι κάθε γέννηση είναι πολύτιμη και μετράει.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα το ιστορικό Σούλι, όπου ο δήμαρχος Θανάσης Ντάνης ανακοίνωσε επίδομα 1.000 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται, με εισοδηματικό όριο έως 35.000 ευρώ, καλύπτοντας έτσι τη μεγάλη πλειονότητα των κατοίκων. Για τις πολύτεκνες οικογένειες το μέτρο γίνεται ακόμη πιο γενναιόδωρο, καθώς όποιο ζευγάρι ξεπεράσει τα πέντε παιδιά θα λαμβάνει εφάπαξ ενίσχυση 10.000 ευρώ. Το μέτρο έχει ήδη αρχίσει να φέρνει τα πρώτα αποτελέσματα, με αιτήσεις μεταδημότευσης να κατατίθενται η μία μετά την άλλη, την ώρα που τα στοιχεία σοκάρουν σε μια περιοχή όπου αντιστοιχούν περίπου 200 θάνατοι σε μόλις 50 γεννήσεις, από τα 16 δημοτικά σχολεία του παρελθόντος έχουν απομείνει σήμερα μόλις τρία.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ο Δήμος Κορινθίων. Ο δήμαρχος Νίκος Σταυρέλης χαρακτηρίζει «νίκη» ακόμη και τη γέννηση ενός παιδιού παραπάνω και έχει θεσπίσει επίδομα 1.000 ευρώ για κάθε νέο μωρό. Παρότι η απόφαση είχε ληφθεί από το 2024, χρειάστηκε χρόνος μέχρι να δοθεί το πράσινο φως από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Ήδη, δεκάδες γονείς έχουν καταθέσει αιτήσεις. Όπως ο ίδιος έχει εξηγήσει το δημογραφικό δεν λύνεται με ένα μέτρο, αλλά με μια συλλογική προσπάθεια με το κράτος, τους δήμους και να λειτουργήσουν συμπληρωματικά για να αλλάξει το κλίμα και να ενθαρρυνθούν οι νέες οικογένειες.
Ανάλογες πρωτοβουλίες αναπτύσσονται και στον Δήμο Νοτίου Πηλίου. Εκεί, το αρχικό σχέδιο για επίδομα μόνο στο τρίτο παιδί επεκτάθηκε, με κλιμακωτή ενίσχυση από το πρώτο παιδί, που φτάνει συνολικά τα 6.000 ευρώ για μια τρίτεκνη οικογένεια. Η εφαρμογή του μέτρου βρίσκεται προ των πυλών, με την τελευταία λέξη να ανήκει στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση.
Σταθερός υποστηρικτής της πολιτικής αυτής εδώ και χρόνια είναι και ο δήμαρχος Ηρακλείου Αττικής, Νίκος Μπάμπαλος. Από το 2020 ο δήμος χορηγεί επίδομα γέννησης σε δεκάδες οικογένειες κάθε χρόνο, ανεξαρτήτως αν είναι δημότες ή απλώς κάτοικοι. Για τον ίδιο, η πρωτοβουλία δεν αφορά μόνο το Δημογραφικό, αλλά και την κοινωνική συνοχή, καθώς πολλές οικογένειες παλεύουν καθημερινά να καλύψουν βασικές ανάγκες. Το επίδομα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα κοινωνικής πολιτικής, που περιλαμβάνει στήριξη σε φοιτητές και οικογένειες με τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης. Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί δήμαρχοι ζητούν πλέον οδηγίες για να εφαρμόσουν αντίστοιχα μέτρα, ενώ το υπουργείο Εσωτερικών ετοιμάζει νομοθετική ρύθμιση ώστε να ξεμπλοκαριστούν οι γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Τι αναφέρει ο Κώδικας Λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι επίδομα έως 3.000 ευρώ για κάθε παιδί προβλέπεται στο άρθρο 171 του τέταρτου βιβλίου του νέου νομοσχεδίου για τον Κώδικα Λειτουργίας της Αυτοδιοίκησης, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Σύμφωνα με τη ρύθμιση, οι δήμοι θα έχουν τη δυνατότητα να χορηγούν εφάπαξ επίδομα γέννησης έως 3.000 ευρώ για κάθε παιδί μόνιμων κατοίκων και δημοτών, υπό προϋποθέσεις που θα καθορίζονται με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου.
Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 4 του άρθρου, επιτρέπεται η χορήγηση εφάπαξ χρηματικού βοηθήματος σε περιπτώσεις γέννησης τέκνου μόνιμων κατοίκων και δημοτών. Το ποσό δεν μπορεί να υπερβαίνει τις τρεις χιλιάδες ευρώ ανά παιδί, ενώ οι λεπτομέρειες εφαρμογής θα καθορίζονται από το εκάστοτε δημοτικό συμβούλιο.
Στο επόμενο άρθρο, το 172, ορίζεται ότι το συγκεκριμένο βοήθημα θα είναι αφορολόγητο και ακατάσχετο. Δεν θα υπόκειται σε κρατήσεις, ούτε θα συμψηφίζεται με βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, δήμους, περιφέρειες ή πιστωτικά ιδρύματα.
Επιπλέον, το ποσό δεν θα υπολογίζεται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή άλλων κοινωνικών ή προνοιακών παροχών, ενισχύοντας έτσι ουσιαστικά τη στήριξη των οικογενειών με νεογέννητα παιδιά.
Κάθε Δήμος έχει τη δυνατότητα:
να αποφασίσει αν θα χορηγήσει το επίδομα,
να ορίσει κριτήρια και προϋποθέσεις,
να καθορίσει το ποσό έως το ανώτατο όριο των 3.000 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, σημαντικό ρόλο παίζει και ο ιδιωτικός τομέας. Μέσα από συνεργασίες με μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς, στηρίζονται ζευγάρια που θέλουν αλλά δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί, ιδιαίτερα στις ακριτικές περιοχές. Ενδεικτική είναι η πρωτοβουλία μεγάλης τράπεζας σε συνεργασία με το σωματείο Be-Live, που καλύπτει πλήρως τα έξοδα εξωσωματικής γονιμοποίησης για ζευγάρια που ζουν μόνιμα σε περιοχές όπως ο Έβρος, τα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα. Παράλληλα, οργανώνονται δράσεις ενημέρωσης για την υπογονιμότητα, επιχειρώντας να σπάσουν τα ταμπού και να δώσουν ελπίδα σε νέους ανθρώπους.
Σε μια χώρα που μετρά λιγότερα μωρά και περισσότερα λουκέτα σε σχολεία, οι πρωτοβουλίες αυτές μπορεί να μην λύνουν το πρόβλημα από μόνες τους, όμως δείχνουν ότι η μάχη για τις γεννήσεις έχει αρχίσει και αυτή τη φορά, η Τοπική Αυτοδιοίκηση δηλώνει παρούσα.
