Παρότι το ΕΣΠΑ 2021–2027 έχει τυπικά ενεργοποιηθεί από το 2022, η υλοποίηση έργων σε περιφερειακό επίπεδο παραμένει περιορισμένη
Παρότι το ΕΣΠΑ 2021–2027 έχει τυπικά ενεργοποιηθεί από το 2022, η υλοποίηση έργων σε περιφερειακό επίπεδο παραμένει περιορισμένη, με σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ κυβερνητικών ανακοινώσεων και πραγματικής εικόνας στο πεδίο.
Σύμφωνα με στοιχεία που προκύπτουν από διαχειριστικές αρχές Περιφερειών και υπηρεσιακά στελέχη δήμων, μεγάλος αριθμός δράσεων βρίσκεται ακόμη σε στάδιο προετοιμασίας, ενώ σε αρκετές Περιφέρειες οι πρώτες προσκλήσεις εκδόθηκαν με καθυστέρηση άνω των 12 μηνών από τον αρχικό προγραμματισμό.
Ο ρόλος του κεντρικού σχεδιασμού
Η κυβερνητική πλευρά αποδίδει τις καθυστερήσεις:
-
στη μεταβατική περίοδο μεταξύ των δύο προγραμματικών κύκλων,
-
στις αυξημένες απαιτήσεις ελέγχου,
-
στη διασύνδεση του ΕΣΠΑ με το Ταμείο Ανάκαμψης.
Ωστόσο, από την πλευρά των Περιφερειών επισημαίνεται ότι:
-
βασικές κανονιστικές πράξεις εκδόθηκαν καθυστερημένα,
-
οι οδηγίες εφαρμογής άλλαξαν επανειλημμένα,
-
δεν υπήρξε ενιαίο πλαίσιο ωρίμανσης έργων.
Το αποτέλεσμα ήταν οι Περιφέρειες να αναλάβουν την ευθύνη προσαρμογής, χωρίς να έχουν λόγο στον αρχικό σχεδιασμό των κανόνων.
Περιφέρειες και Δήμοι: άνισες δυνατότητες
Το πρόβλημα γίνεται εντονότερο σε Περιφέρειες με:
-
μεγάλο αριθμό μικρών δήμων,
-
περιορισμένες τεχνικές υπηρεσίες,
-
υψηλή εξάρτηση από συγχρηματοδοτούμενα έργα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η καθυστέρηση στην ενεργοποίηση του ΕΣΠΑ μεταφράζεται σε:
-
αναβολή βασικών υποδομών,
-
αδυναμία προγραμματισμού,
-
συσσώρευση αιτημάτων προς τις Περιφέρειες.
Παρότι η τελική ευθύνη για το θεσμικό πλαίσιο ανήκει στο Υπουργείο, η πολιτική πίεση μεταφέρεται προς τα κάτω, στις περιφερειακές αρχές.
Κίνδυνος χρονικής ασφυξίας
Στελέχη της αυτοδιοίκησης επισημαίνουν ότι όσο συμπιέζεται το χρονοδιάγραμμα της περιόδου 2021–2027, τόσο αυξάνεται:
-
ο κίνδυνος υπερσυγκέντρωσης έργων στο τέλος,
-
η πίεση για γρήγορες αναθέσεις,
-
η δυσκολία ποιοτικού ελέγχου.
Χωρίς έγκαιρη ενεργοποίηση, το ΕΣΠΑ κινδυνεύει να λειτουργήσει περισσότερο ως διαχειριστική άσκηση απορρόφησης παρά ως εργαλείο αναπτυξιακού σχεδιασμού.
