Το πρόβλημα της καθυστέρησης στην κατάρτιση προϋπολογισμών
Η συντριπτική πλειονότητα των δήμων της χώρας δεν έχει ακόμη καταρτίσει ή καταθέσει εγκριμένο προϋπολογισμό για το 2026, παρότι η νέα χρονιά έχει ήδη ξεκινήσει. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία, αυτό αναγκάζει δήμους που δεν έχουν ολοκληρώσει τη διαδικασία να προσφύγουν σε εφεδρικούς μηχανισμούς (π.χ. άρθρο 160 του Καλλικράτη) για το πρώτο τρίμηνο του έτους, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη διαχείριση των οικονομικών τους.
Η εικόνα αυτή δεν είναι απλώς στατιστική αλλά αντικατοπτρίζει βαθύτερους θεσμικούς και διοικητικούς περιορισμούς που επιβαρύνουν δήμους που καλούνται να λειτουργήσουν υπό πολύ αυστηρό και νέο, για φέτος, λογιστικό πλαίσιο.
Αδυναμία χρηματοδότησης και κρατικοί περιορισμοί
Παρά τις εξαγγελίες του Υπουργείου Οικονομικών για πρόσθετους πόρους προς τους δήμους (π.χ. αύξηση της χρηματοδότησης κατά περίπου 80 εκατ. € για το 2026), η χρηματοδότηση δεν φαίνεται να επαρκεί ώστε να καλύψει τις βασικές λειτουργικές ανάγκες των ΟΤΑ και τις αυξημένες απαιτήσεις που επιβάλλει η καθημερινή λειτουργία των υπηρεσιών τους.
Όταν το κεντρικό κράτος επικεντρώνεται σε δημοσιονομικά αποτελέσματα σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης — με προβλέψεις για πρωτογενές πλεόνασμα και δημοσιονομική σταθερότητα στα συνολικά μεγέθη — χωρίς επαρκή και έγκαιρη κατανομή πόρων στην τοπική αυτοδιοίκηση, δημιουργείται δημοσιονομική ασφυξία στους ΟΤΑ.
Συνέπειες για την καθημερινότητα των πολιτών
Η καθυστέρηση στην έγκριση των προϋπολογισμών σημαίνει, στην πράξη, ότι:
- Δήμοι δυσκολεύονται να εκτελέσουν προγραμματισμένα έργα υποδομών και να υλοποιήσουν τεχνικά προγράμματα εγκαίρως.
- Υπηρεσίες όπως καθαριότητα, κοινωνική πρόνοια, παιδικοί σταθμοί, υποστήριξη ευάλωτων ομάδων βρίσκονται σε κατάσταση αβεβαιότητας και έχουν περιορισμένη δυνατότητα σχεδιασμού.
- Δημιουργείται κίνδυνος για καθυστερήσεις πληρωμών προς προμηθευτές και αναδόχους έργων, κάτι που επιβαρύνει όχι μόνο τη σχέση των OTA με τοπικές επιχειρήσεις αλλά και την οικονομική ροή στην τοπική οικονομία.
Η πολιτική διάσταση της κρίσης
Η κατάσταση αναδεικνύει μια ουσιαστική αποτυχία του κεντρικού κράτους να υποστηρίξει πλήρως την αυτοδιοίκηση σε ένα χρόνο όπου οι προσδοκίες και οι ανάγκες των πολιτών είναι αυξημένες. Ο ρόλος της αυτοδιοίκησης, ως κοντινότερου θεσμού προς τον πολίτη, δεν μπορεί να λειτουργήσει ικανοποιητικά εάν οι δήμοι δεν έχουν τη δυνατότητα να σχεδιάσουν και να εκτελέσουν τον δικό τους προϋπολογισμό με επάρκεια και ευελιξία.
Ενώ η κυβέρνηση πανηγυρίζει δημοσιονομικά αποτελέσματα σε εθνικό επίπεδο, η λειτουργική ασφυξία των δήμων δείχνει ότι οι πολίτες είναι αυτοί που τελικά «πληρώνουν το τίμημα» της καθυστερημένης και ανεπαρκούς χρηματοδότησης και υποστήριξης προς την τοπική αυτοδιοίκηση. Η κυβέρνηση οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της και να βελτιώσει άμεσα τον μηχανισμό κατάρτισης και έγκρισης προϋπολογισμών στους ΟΤΑ.
