Δήμαρχοι, κυβερνητικά στελέχη και επιστήμονες ανέδειξαν την ανάγκη επιτάχυνσης των υποδομών και περιορισμού της σπατάλης τροφίμων
Οι καθυστερήσεις στις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων, το οικονομικό βάρος του τέλους ταφής και η ανάγκη περιορισμού της σπατάλης τροφίμων βρέθηκαν στο επίκεντρο του Zero Waste Forum 2026 στο Ρέθυμνο. Το διήμερο συνέδριο, που πραγματοποιήθηκε στις 13 και 14 Οκτωβρίου, συγκέντρωσε εκπροσώπους της κυβέρνησης, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας και της αγοράς, με βασικό ζητούμενο την εφαρμογή αποτελεσματικών πρακτικών κυκλικής οικονομίας.
Η διαχείριση αποβλήτων στο επίκεντρο της Αυτοδιοίκησης
Το συνέδριο διοργάνωσε η Διεύθυνση Περιβάλλοντος του Δήμου Ρεθύμνης, σε συνεργασία με τον Σύλλογο Ξενοδόχων και τον Σύλλογο Εστίασης Ρεθύμνου, δίνοντας έμφαση στη διαλογή οργανικών αποβλήτων στην πηγή και στη βιώσιμη λειτουργία των τουριστικών επιχειρήσεων.
Την έναρξη κήρυξε η υφυπουργός Τουρισμού, Άννα Καραμανλή, μεταφέροντας και τις ευχές της υπουργού Όλγας Κεφαλογιάννη. Αναφέρθηκε στο νέο χωροταξικό πλαίσιο και στην περιβαλλοντική κατάταξη των τουριστικών καταλυμάτων ως εργαλεία για την εξοικονόμηση ενέργειας και νερού και την καλύτερη διαχείριση των αποβλήτων.
«Όταν πετάμε ένα τρόφιμο, χάνουμε μαζί του το νερό και την ενέργεια που χρειάστηκαν για να παραχθεί, να μεταφερθεί και να συντηρηθεί», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι ο περιορισμός της σπατάλης μειώνει το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και το κόστος των επιχειρήσεων.
Η υφυπουργός συνέδεσε τις σύγχρονες πρακτικές βιωσιμότητας με την κρητική διατροφική παράδοση, την εποχικότητα και τη συνετή αξιοποίηση των πρώτων υλών, επισημαίνοντας τη σημασία της εκπαίδευσης, της τεχνολογίας και της συνεργασίας με την Αυτοδιοίκηση.
Ο δήμαρχος Ρεθύμνης και πρόεδρος της ΠΕΔ Κρήτης, Γιώργης Μαρινάκης, επισήμανε ότι οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση των έργων δημιουργούν σοβαρές προκλήσεις.
«Βρισκόμαστε σε ένα οριακό σημείο. Ενώ υπάρχουν χρονοδιαγράμματα με αδήριτη λογική, δεν τα έχουμε τηρήσει και υστερούμε», ανέφερε, ζητώντας εντατικοποίηση των προσπαθειών από την Πολιτεία, τους ΦΟΔΣΑ, τους δήμους και τους πολίτες.
Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος, Στέλιος Σπανουδάκης, τόνισε ότι τα οργανικά απόβλητα ξεπερνούν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το 50% του συνολικού όγκου αποβλήτων της χώρας. Υπογράμμισε επίσης τις αυξημένες ανάγκες διαχείρισης σε τουριστικές περιοχές, όπως το Ρέθυμνο, όπου ο πληθυσμός πολλαπλασιάζεται κατά τους θερινούς μήνες.
Η αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνης, Μαίρη Λιονή, χαρακτήρισε την κυκλική οικονομία αναγκαία στρατηγική για τις τοπικές κοινωνίες, ζητώντας συγκεκριμένους στόχους και μετρήσιμα αποτελέσματα, ιδιαίτερα σε μια περιοχή με ισχυρό πρωτογενή τομέα, γαστρονομία και τουρισμό.
Υποδομές, χρηματοδοτήσεις και στόχοι του 2030
Στην πρώτη θεματική ενότητα, με συντονιστή τον Γιώργη Μαρινάκη, εξετάστηκαν οι ευρωπαϊκές απαιτήσεις, οι χρηματοδοτήσεις μέσω ΕΣΠΑ και Πράσινου Ταμείου, το σύστημα «Πληρώνω όσο Πετάω» και η επάρκεια των μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων και βιοαποβλήτων για την παραγωγή κομπόστ και βιοαερίου.
Ο γενικός γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, Μανώλης Γραφάκος, ανέφερε ότι στην Κρήτη λειτουργούν η Μονάδα Επεξεργασίας Αποβλήτων Αμαρίου και η μονάδα ανακύκλωσης της ΔΕΔΙΣΑ Χανίων, ενώ κατασκευάζονται νέες εγκαταστάσεις σε Ηράκλειο, Σητεία και Χερσόνησο.
Όπως σημείωσε, προβλέπεται χρηματοδότηση για τη μετατροπή τους σε μονάδες ανάκτησης και ανακύκλωσης, με παραγωγή δευτερογενούς καυσίμου και περιορισμό της ταφής.
Ο δήμαρχος Χανίων και πρόεδρος του Δικτύου ΦΟΔΣΑ, Παναγιώτης Σημανδηράκης, προειδοποίησε ότι οι στόχοι του 2030 δεν μπορούν να επιτευχθούν με τους σημερινούς ρυθμούς υλοποίησης. Την ανάγκη συνεργασίας δήμων, πολιτών και επιχειρήσεων διαχείρισης ανέδειξε ο δήμαρχος Ηρακλείου και πρόεδρος του ΕΣΔΑΚ, Αλέξης Καλοκαιρινός, προτείνοντας να καθιερωθεί το συνέδριο ως ετήσιος θεσμός.
Ιδιαίτερη αναφορά στο τέλος ταφής έκανε ο δήμαρχος Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης και Α΄ αντιπρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, ασκώντας κριτική στην οριζόντια εφαρμογή του. Όπως υποστήριξε, η οικονομική επιβάρυνση μεταφέρεται στους δήμους και τελικά στους πολίτες, χωρίς να συνυπολογίζονται οι πραγματικές δυνατότητες διαχείρισης.
Ο πρόεδρος του Πράσινου Ταμείου, Ιωάννης Ανδρουλάκης, ανακοίνωσε ότι σχεδιάζεται συνεργασία με πανεπιστημιακά ιδρύματα μέσω της επόμενης πρόσκλησης «Έρευνα και Εφαρμογή», για την ανάπτυξη εργαλείων κυκλικής οικονομίας.
Από την πλευρά του, ο γενικός διευθυντής Κυκλικής Οικονομίας του ομίλου Motor Oil και αντιπρόεδρος των THALIS και HELECTOR, Δημήτρης Κονταξής, ανέφερε ότι στη σύγχρονη μονάδα Αμαρίου το υπόλειμμα παραμένει στο 30%–35%, κυρίως λόγω ανεπαρκούς διαλογής στην πηγή. Επισήμανε ότι η τεχνολογία είναι διαθέσιμη, αλλά απαιτούνται κατάλληλες υποδομές και βελτιώσεις στο κανονιστικό πλαίσιο.
Επιστημονικές λύσεις για τη μείωση της σπατάλης
Στις εναρκτήριες επιστημονικές εισηγήσεις, υπό τον συντονισμό του καθηγητή του Ελληνικού Μεσογειακού Πανεπιστημίου Θρασύβουλου Μανιού, παρουσιάστηκαν οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές διαστάσεις της σπατάλης τροφίμων.
Ο Αντώνης Μαυρόπουλος, ιδρυτής της D-Waste και πρώην πρόεδρος της ISWA, ανέλυσε στοιχεία του ΟΗΕ και του FAO για τη σύνδεση των αποβλήτων με την κλιματική κρίση.
Η Κάτια Λαζαρίδη, καθηγήτρια του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου και πρώην πρόεδρος του ΕΟΑΝ, αναφέρθηκε στις προκλήσεις της Ελλάδας και στον ευρωπαϊκό στόχο μείωσης κατά 30% έως το 2030, καθώς και στις νομοθετικές αλλαγές για την ταφή.
Η Αντωνία Τριχοπούλου, ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Υγείας, ανέδειξε τη σημασία της αλλαγής των καταναλωτικών συνηθειών και τη σύνδεση της κρητικής διατροφής με τη βιωσιμότητα. Οι εισηγήσεις ολοκληρώθηκαν με κοινή συζήτηση για τη μετάβαση από τη θεωρία στην πράξη.
Στη δεύτερη θεματική ενότητα, με συντονιστή τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της ΑΝΕΛΙΞΙΣ, Ιωάννη Μαυρογιάννη, συμμετείχαν οι Θρασύβουλος Μανιός, Μιχάλης Φουντουλάκης από το Πολυτεχνείο Κρήτης, Κέλλυ Βελώνια από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, Νικήτας Μαυράκης από τη Robenso και Χρυσή Δασκαλάκη από την Περιφέρεια Κρήτης.
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα του τουρισμού, στην αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης, έξυπνων αισθητήρων και δεδομένων, στη βελτίωση της ποιότητας του κομπόστ και στα επιστημονικά πλεονεκτήματα της διαλογής στην πηγή έναντι της μηχανικής διαλογής.
Δωρεά τροφίμων και δίκτυα κοινωνικής αλληλεγγύης
Η τρίτη θεματική ενότητα επικεντρώθηκε στη δημιουργία οργανωμένων δικτύων διάθεσης πλεονάζουσας τροφής σε ανθρώπους που τη χρειάζονται.
Με συντονίστρια την Κάτια Λαζαρίδη, συμμετείχαν ο Αλέξανδρος Θεοδωρίδης από την οργάνωση «Μπορούμε», ο Δημήτρης Νέντας από την Τράπεζα Τροφίμων και τη FEBA, η Πολυξένη Σμαριανάκη από την Τράπεζα Τροφίμων Κρήτης, η αντιδήμαρχος Κοινωνικής Πολιτικής Ρεθύμνης Άννα Ελευθεριάδου-Γκίκα, ο Μιχάλης Τζαγκαράκης από τη Χαλκιαδάκης Α.Ε. και ο πρωτοπρεσβύτερος Γεώργιος Γαλεράκης, διευθυντής του Κέντρου «ΘΕΟΜΗΤΩΡ».
Εξετάστηκαν τα νομικά και γραφειοκρατικά εμπόδια, τα φορολογικά κίνητρα και οι κανόνες ασφαλούς διανομής τροφίμων, με έμφαση στη συνεργασία Αυτοδιοίκησης, επιχειρήσεων, μη κυβερνητικών οργανώσεων και Εκκλησίας.
Βιώσιμη φιλοξενία και πρακτική εφαρμογή τη δεύτερη ημέρα
Οι εργασίες συνεχίστηκαν την Τετάρτη 14 Οκτωβρίου, με την τέταρτη θεματική ενότητα «Sustainable Hospitality: Από τη Βιώσιμη Προμήθεια στο Zero-Waste Μενού», με συντονιστή τον πρόεδρο του Συλλόγου Εστίασης Ρεθύμνου και ιδιοκτήτη-σεφ του HASIKA, Μιχάλη Χάσικο.
Στο πρόγραμμα περιλαμβανόταν η συμμετοχή του σεφ Λευτέρη Λαζάρου από το Varoulko Seaside, του Δημήτρη Καλαϊτζιδάκη από τη Grecotel, του προέδρου του Συλλόγου Ξενοδόχων Ρεθύμνου Νίκου Κουμνά, του Κωνσταντίνου Αντωνίου από τον όμιλο Γευσήνους και του Αλέξανδρου Στεφανάκη, προέδρου της Βιοερευνητικά Εργαστήρια Α.Ε.
Η θεματική επικεντρώθηκε στη βιώσιμη προμήθεια πρώτων υλών, στην εκπαίδευση προσωπικού, στην οργάνωση της επαγγελματικής κουζίνας και στη μείωση του κόστους τροφίμων.
Το πρόγραμμα προέβλεπε επίσης δύο εκπαιδευτικές επισκέψεις: στη ΜΕΑ Αμαρίου, με εγκαταστάσεις κομποστοποίησης και παραγωγής βιοαερίου και στάση στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, καθώς και σε κουζίνα ξενοδοχείου, με επίδειξη διαλογής οργανικών αποβλήτων και προετοιμασία ελαφρού γεύματος σύμφωνα με τις αρχές του circular cooking.
