Κουρέτας: «Για πρώτη φορά ο σχεδιασμός γίνεται από κάτω προς τα πάνω» – Στο επίκεντρο η ανθεκτικότητα και η δίκαιη μετάβαση της αγροτικής παραγωγής
Τα αποτελέσματα της εμβληματικής έρευνας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) με τίτλο «Σχεδιάζοντας το Μέλλον: Αγροτική παραγωγή, δυνατότητες και προκλήσεις» παρουσιάστηκαν σε εκδήλωση της Περιφέρειας Θεσσαλίας στη Λάρισα, στο ξενοδοχείο «Διβάνι». Η μελέτη αναδεικνύει τις προκλήσεις του πρωτογενούς τομέα και θέτει στο επίκεντρο τη δίκαιη και ελεγχόμενη μετάβαση της αγροδιατροφής, με τον περιφερειάρχη Δημήτρη Κουρέτα να κάνει λόγο για μια πρωτοφανή διαδικασία σχεδιασμού «από κάτω προς τα πάνω».
Έρευνα ΕΚΠΑ: Κρίσιμη καμπή για την αγροδιατροφή στη Θεσσαλία
Η παρουσίαση της έρευνας πραγματοποιήθηκε σε μια κομβική συγκυρία για τη Θεσσαλία και συνολικά την ελληνική αγροδιατροφή, καθώς η κλιματική κρίση, οι καταστροφικές πλημμύρες «Daniel» και «Elias», η πίεση στους υδάτινους πόρους και η αστάθεια των διεθνών αγορών δημιουργούν αυξημένες ανάγκες άμεσων παρεμβάσεων.
Η μελέτη υλοποιήθηκε από το ΕΚΠΑ υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Θεσσαλίας και βασίστηκε σε διαβούλευση με αγροτικούς φορείς, αναδεικνύοντας την ανάγκη για έναν ολιστικό σχεδιασμό ανθεκτικότητας που θα λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε Περιφερειακής Ενότητας (Λάρισας, Καρδίτσας, Τρικάλων και Μαγνησίας).
«Σχεδιασμός από τη βάση» και κοινωνική διάσταση της μετάβασης
Κεντρικό εύρημα της έρευνας είναι ότι η βιώσιμη μετάβαση του πρωτογενούς τομέα δεν αποτελεί μόνο τεχνικό ζήτημα, αλλά κυρίως κοινωνική διαδικασία.
Για πρώτη φορά, όπως τονίζεται, ο στρατηγικός σχεδιασμός ξεκίνησε από τη βάση, μέσα από διαβούλευση με παραγωγούς και φορείς, οι οποίοι ζητούν μια «ελεγχόμενη μετάβαση» χαμηλού ρίσκου, που θα διασφαλίζει την οικονομική σταθερότητα, τη διαφάνεια και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Παράλληλα, αναδεικνύονται οι ανισότητες ανάμεσα σε περιοχές και παραγωγικά μοντέλα, καθώς και η αίσθηση εγκατάλειψης από κράτος και ευρωπαϊκούς θεσμούς, ειδικά σε σχέση με τις περιβαλλοντικές πολιτικές και τα eco-schemes.
Δημ. Κουρέτας: «Η έρευνα αποτυπώνει αγωνία και αδιέξοδα»
Ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας Δημήτρης Κουρέτας χαρακτήρισε τη διαδικασία διαβούλευσης «πρωτοφανή», υπογραμμίζοντας ότι για πρώτη φορά επιχειρείται ο σχεδιασμός με τη συμμετοχή των ίδιων των παραγωγών.
Όπως σημείωσε, τα ευρήματα της έρευνας αποτελούν «γροθιά στο στομάχι», καθώς αποτυπώνουν την πραγματική κατάσταση του πρωτογενούς τομέα.
Ο κ. Κουρέτας τόνισε ότι η Θεσσαλία παραμένει η πιο αγροτική περιφέρεια της χώρας, με την οικονομία της να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πρωτογενή παραγωγή και τις εξαγωγές.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα του νερού και των αρδευτικών υποδομών, επισημαίνοντας ότι χωρίς άμεσες παρεμβάσεις το μέλλον της αγροτικής παραγωγής τίθεται σε κίνδυνο. Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη υλοποίησης των φραγμάτων Πύλης και Μουζακίου, καθώς και στην ανάγκη αντιπλημμυρικών έργων με σαφές χρονοδιάγραμμα.
ΕΚΠΑ: Κρίση εμπιστοσύνης και ανάγκη σταθερότητας
Ο καθηγητής του ΕΚΠΑ Στάθης Αραποστάθης παρουσίασε τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας, σημειώνοντας ότι οι διαφορετικές εδαφοκλιματικές συνθήκες, η άνιση πρόσβαση στο νερό και οι περιφερειακές ανισότητες ενισχύουν το αίσθημα αδικίας στους παραγωγούς.
Όπως ανέφερε, οι αγρότες θεωρούν ότι οι πολιτικές βιωσιμότητας και τα συστήματα πιστοποίησης συχνά σχεδιάζονται χωρίς επαρκή γνώση της τοπικής πραγματικότητας, οδηγώντας σε αύξηση της γραφειοκρατίας αντί για ουσιαστική περιβαλλοντική προσαρμογή.
Κεντρικό εύρημα αποτελεί η έντονη κρίση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Οι παραγωγοί ζητούν σταθερότητα, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και χαμηλό ρίσκο μετάβασης, με την πλειονότητα να προκρίνει σενάρια «ελεγχόμενης αλλαγής» που δεν διαταράσσουν ριζικά το παραγωγικό μοντέλο.
Συμπεράσματα: Νέο μοντέλο με έμφαση στην ανθεκτικότητα
Η έρευνα καταλήγει ότι το μέλλον της αγροτικής παραγωγής στη Θεσσαλία απαιτεί συνδυασμό περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, οικονομικής ανθεκτικότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης, μέσα από συμμετοχικές διαδικασίες σχεδιασμού.
Προτείνεται η ενίσχυση των συνεταιρισμών, η δημιουργία θεσμικού κέντρου συμβουλευτικής υποστήριξης, καθώς και η λειτουργία παρατηρητηρίου τιμών.
Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην εκπαίδευση των παραγωγών, στην ενίσχυση της ποιότητας των προϊόντων και στη σωστή διαχείριση των φυσικών πόρων.
Ακολούθησε εκτενής συζήτηση με παρεμβάσεις φορέων και κοινή παραδοχή για ανάγκη συντονισμένων δράσεων υπό την Περιφέρεια Θεσσαλίας. Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος Γιάννης Κολλάτος.
