Αλλαγές σε εκλογικό σύστημα, χρηματοδότηση, εποπτεία, προσωπικό και αρμοδιότητες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Και επίσημα νόμος του κράτους αποτελεί πλέον ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης, μετά τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ). Το νέο θεσμικό πλαίσιο επιφέρει εκτεταμένες αλλαγές στη λειτουργία δήμων και περιφερειών, στο εκλογικό σύστημα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στη χρηματοδότηση των ΟΤΑ, στην εποπτεία, στις αρμοδιότητες, καθώς και σε ζητήματα προσωπικού και διοίκησης.
Τέλος ο δεύτερος γύρος στις αυτοδιοικητικές εκλογές
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά το εκλογικό σύστημα, καθώς καταργείται ο δεύτερος γύρος των αυτοδιοικητικών εκλογών.
Ο δήμαρχος και ο περιφερειάρχης θα εκλέγονται από την πρώτη Κυριακή εφόσον ο συνδυασμός τους συγκεντρώσει ποσοστό 42%+1 των έγκυρων ψήφων. Εάν το ποσοστό αυτό δεν επιτευχθεί κατά την πρώτη καταμέτρηση, θα ακολουθεί δεύτερη καταμέτρηση, στην οποία θα συνυπολογίζονται οι εναλλακτικές ψήφοι (δεύτερη επιλογή συνδυασμού) που θα έχουν δηλώσει οι εκλογείς.
Ο επιτυχών συνδυασμός θα καταλαμβάνει τα 3/5 των εδρών του δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου, εκτός εάν δεν επιτύχει το απαιτούμενο ποσοστό του 42%+1 και μετά τη δεύτερη καταμέτρηση.
Παράλληλα, μεταβάλλεται το σύστημα των εκλογικών παραβόλων, με το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους να εκτιμά αύξηση των κρατικών εσόδων, γεγονός που συνεπάγεται μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση για τους υποψηφίους. Επιπλέον, προβλέπεται δυνατότητα πρόωρης προσφυγής στις κάλπες.
Ψηφιακές διαδικασίες και νέες αρμοδιότητες
Ο νέος Κώδικας εισάγει σειρά θεσμικών αλλαγών, μεταξύ των οποίων:
- δικαίωμα επιλογής δεύτερου συνδυασμού κατά την ψηφοφορία,
- δυνατότητα χρήσης ηλεκτρονικών καλπών και διεξαγωγής δημοψηφισμάτων,
- πενταετή αυτοδιοικητική θητεία,
- σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ δήμων, περιφερειών και κεντρικού κράτους,
- το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, που έχει χαρακτηριστεί ως «δημοτικός ΕΝΦΙΑ»,
- αλλαγές στις προϋποθέσεις θέσης δημάρχων σε αργία,
- δημιουργία της Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας των ΟΤΑ,
- δυνατότητα χορήγησης επιδομάτων γέννησης,
- νέο σύστημα προσλήψεων στους παιδικούς σταθμούς,
- μπόνους απόδοσης για δήμους και γενικούς γραμματείς,
- ενίσχυση του ρόλου των δημοτικών επιτροπών,
- δυνατότητα αποσύνδεσης των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Τι αλλάζει για τους συμβασιούχους
Στο άρθρο 731 ενσωματώνεται, με τροποποιήσεις, η προϋπάρχουσα διάταξη που ήταν γνωστή ως «διάταξη Βορίδη».
Με το νέο πλαίσιο, περιορίζεται η υποχρέωση άσκησης εφέσεων σε ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων των ΟΤΑ, ενώ καθιερώνεται η συμμετοχή των υπουργείων Εσωτερικών και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στις δικαστικές υποθέσεις συμβασιούχων που διεκδικούν τη μονιμοποίησή τους.
Βασικός στόχος των αλλαγών, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, είναι ο προγραμματισμός του ανθρώπινου δυναμικού και η διασφάλιση της δημοσιονομικής ισορροπίας.
Με τροπολογία που ενσωματώθηκε πριν από την ψήφιση του Κώδικα προβλέπεται ακόμη ότι, σε περίπτωση που δεν ασκηθούν ένδικα μέσα, οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι υποχρεούνται να παραμείνουν στην υπηρεσία όπου εργάζονται για πέντε έτη.
Νέα πρόβλεψη για τους πόρους των δήμων
Ο νέος Κώδικας ενσωματώνει επίσης το άρθρο 259 του νόμου 3852/2010, ικανοποιώντας πάγιο αίτημα της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).
Η διάταξη προβλέπει ότι οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι (ΚΑΠ) των δήμων προέρχονται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, ενώ σε περιπτώσεις όπου το κόστος των νέων αρμοδιοτήτων που μεταβιβάζονται στους δήμους υπερβαίνει τα έσοδα από τους ΚΑΠ, η διαφορά θα καλύπτεται μέσω αύξησης των αντίστοιχων ποσοστών χρηματοδότησης.
Ρυθμίσεις για τις ΔΕΥΑ και τα ληξιπρόθεσμα
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και για τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ), οι οποίες εντάσσονται στο Παρατηρητήριο Οικονομικής Αυτοτέλειας των Δήμων.
Παράλληλα, προβλέπεται επιχορήγηση ύψους 200 εκατ. ευρώ για την εξόφληση οφειλών των ΔΕΥΑ προς παρόχους ενέργειας.
Στο άρθρο 540 εισάγεται επίσης μηχανισμός παρακράτησης έως και 30% της μηνιαίας κρατικής επιχορήγησης για δήμους και περιφέρειες που δεν εξυπηρετούν τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τους, σύμφωνα με τον μηχανισμό αποτροπής δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Παράλληλα, ο νέος Κώδικας προβλέπει διαφοροποιήσεις μεταξύ των 332 δήμων της χώρας, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τις υποχρεώσεις τους.
Οι τελευταίες τροπολογίες
Στο τελικό κείμενο που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ ενσωματώθηκαν και οι τροπολογίες που κατέθεσε ο υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος λίγο πριν από την ψήφιση του νομοσχεδίου από την Ολομέλεια της Βουλής, την Παρασκευή 26 Ιουνίου.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η διάταξη που ανοίγει τον δρόμο για την αποσύνδεση των δημοτικών τελών από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
