Το νέο θεσμικό πλαίσιο συγκεντρώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις
Κατατέθηκε στη Βουλή ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο οποίος αναμένεται να συζητηθεί την προσεχή εβδομάδα στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή και εντός του Ιουνίου να εισαχθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια. Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες νομοθετικές διατάξεις που αφορούν τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών, φιλοδοξώντας να δημιουργήσει ένα ενιαίο και σύγχρονο πλαίσιο για την Αυτοδιοίκηση.
Ενιαίο θεσμικό πλαίσιο για δήμους και περιφέρειες
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τη δημιουργία ενιαίου νομοθετικού πλαισίου για τις περιφέρειες της χώρας. Δεκαπέντε χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή τους, οι περιφέρειες λειτουργούσαν με διαφορετικές και συχνά αλληλοεπικαλυπτόμενες διατάξεις, που προέρχονταν από τις πρώην κρατικές περιφέρειες, τις αιρετές νομαρχίες και τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, ο νέος Κώδικας βάζει τέλος σε αυτή την πολυδιάσπαση, αποσαφηνίζοντας τις αρμοδιότητες και περιορίζοντας τη γραφειοκρατία και τις συγκρούσεις αρμοδιοτήτων.
Συμμετοχή των πολιτών με δημοψηφίσματα και συμβούλια νέων
Ο Κώδικας εισάγει τη δυνατότητα διεξαγωγής συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με ηλεκτρονική ψηφοφορία, συνοδευόμενη από θεσμικές εγγυήσεις για τη διασφάλιση της διαδικασίας.
Παράλληλα, αναβαθμίζεται ο θεσμός των συμβουλίων νέων, με σαφείς κανόνες εκλογής και ηλεκτρονική διαδικασία ψηφοφορίας, με στόχο την ενίσχυση της συμμετοχής των νέων στα κοινά.
Περισσότερη διαφάνεια και λογοδοσία
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας των αιρετών οργάνων. Ο νέος Κώδικας προβλέπει υποχρεωτική δημοσιοποίηση αποφάσεων, αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, με στόχο την ενδυνάμωση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς την Αυτοδιοίκηση.
Αναδιοργάνωση της διοίκησης
Σημαντικές αλλαγές επέρχονται και στη λειτουργία των οργάνων διοίκησης των δήμων και των περιφερειών. Με την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, επιτροπών και συμβουλευτικών οργάνων, καθιερώνονται ενιαίοι κανόνες λειτουργίας για την αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας.
Παράλληλα, προβλέπεται η ενίσχυση της διαφάνειας στη λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών, ώστε να περιοριστούν οι διαφορετικές ερμηνείες και οι λεγόμενες «γκρίζες ζώνες» στη διαχείριση οικονομικών ζητημάτων.
Νέο σύστημα ελέγχου νομιμότητας
Ο Κώδικας προβλέπει τη δημιουργία ενός αντικειμενικού και στοχευμένου συστήματος ελέγχου νομιμότητας των πράξεων και των οργάνων διοίκησης της Αυτοδιοίκησης.
Ο έλεγχος θα αφορά αποκλειστικά τη νομιμότητα των αποφάσεων και όχι τη σκοπιμότητά τους, μέσω της λειτουργίας ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας ΟΤΑ.
Ρυθμίσεις για τη θέση των αιρετών
Στον νέο Κώδικα αποσαφηνίζεται η καταστατική θέση των αιρετών οργάνων διοίκησης της Αυτοδιοίκησης, συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων που αφορούν την αντιμισθία, τα έξοδα παράστασης, την αναστολή επαγγελματικής δραστηριότητας ή τη χορήγηση ειδικών αδειών.
Καθαρή κατανομή αρμοδιοτήτων
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην καταγραφή και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων των δήμων και των περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης.
Στόχος είναι η σαφής κατανομή των ευθυνών μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης, ώστε να αποφεύγονται οι επικαλύψεις, τα κενά και οι καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση των πολιτών.
Αλλαγές στις αυτοδιοικητικές εκλογές
Ο νέος Κώδικας φέρνει αλλαγές και στον τρόπο εκλογής των αυτοδιοικητικών αρχών, καθώς προβλέπεται η κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα, παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, με στόχο την ενίσχυση της συμμετοχής των πολιτών και της νομιμοποίησης των αιρετών αρχών.
Ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης
Κεντρικό στοιχείο του νέου θεσμικού πλαισίου αποτελεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, προβλέπεται η ανάπτυξη νέων ηλεκτρονικών εφαρμογών που θα διευκολύνουν τόσο τη συμμετοχή των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων όσο και την καθημερινή εξυπηρέτησή τους από τους δήμους και τις περιφέρειες.
Οι εφαρμογές αυτές θα διαθέτουν πολλαπλές διαλειτουργικότητες, ενισχύοντας την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη επικοινωνία μεταξύ πολιτών και Αυτοδιοίκησης
