Παρά την πρωτοφανή κινητοποίηση, απαιτούνται ταχύτερες παρεμβάσεις και μεγαλύτερη χρηματοδότηση για την προστασία της βιοποικιλότητας
Σε εξέλιξη βρίσκεται η αποκατάσταση 2,52 δισεκατομμυρίων στρεμμάτων υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων σε 149 χώρες, σύμφωνα με νέα έκθεση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), που δημοσιοποιήθηκε την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2026. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη παγκόσμια προσπάθεια αποκατάστασης της φύσης, με έκταση αντίστοιχη περίπου της Αργεντινής ή της Αλγερίας. Ωστόσο, παρά την πρόοδο, οι παρεμβάσεις εξακολουθούν να υπολείπονται των διεθνών στόχων για το 2030, ιδιαίτερα στα οικοσυστήματα γλυκού νερού και στις θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές.
Αποκατάσταση οικοσυστημάτων σε πρωτοφανή κλίμακα
Η έκθεση με τίτλο «Nature’s Comeback – Scaling Ecosystem Restoration for People and Planet», έκτασης 99 σελίδων, παρουσιάστηκε στη 17η Διάσκεψη του ΟΗΕ για τη Βιοποικιλότητα (COP17), η οποία πραγματοποιείται στο Γερεβάν της Αρμενίας, από τις 19 έως τις 30 Οκτωβρίου 2026.
Η έκθεση συντάχθηκε από το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) και τη Γραμματεία της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα.
«Η έκθεση αυτή κάνει τον απολογισμό της μεγαλύτερης επιχείρησης αποκατάστασης που έχει καταγραφεί ποτέ», δήλωσε η Ντορίν Ρόμπινσον, αναπληρώτρια διευθύντρια του τμήματος οικοσυστημάτων του UNEP, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Ναϊρόμπι.
Η δημοσιοποίησή της συμπίπτει με τις διεθνείς διαπραγματεύσεις για τη βιοποικιλότητα, στις οποίες τα κράτη εξετάζουν την πρόοδο των δεσμεύσεών τους και τις καθυστερήσεις στην εφαρμογή των συμφωνημένων μέτρων.
Πού καταγράφεται η μεγαλύτερη πρόοδος
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η συντριπτική πλειονότητα των παρεμβάσεων αφορά χερσαία οικοσυστήματα, ενώ σημαντικά μικρότερες εκτάσεις καταγράφονται στα εσωτερικά ύδατα και στις θαλάσσιες περιοχές.
Ειδικότερα, οι εκτάσεις στις οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη έργα αποκατάστασης κατανέμονται ως εξής:
- 2,32 δισεκατομμύρια στρέμματα σε χερσαία οικοσυστήματα.
- 110 εκατομμύρια στρέμματα σε οικοσυστήματα γλυκού νερού και εσωτερικών υδάτων.
- 57 εκατομμύρια στρέμματα σε θαλάσσια και παράκτια οικοσυστήματα.
Η αποκατάσταση των χερσαίων εκτάσεων έχει προσεγγίσει σχεδόν το ήμισυ του αντίστοιχου παγκόσμιου στόχου για το 2030.
Αντίθετα, στα οικοσυστήματα γλυκού νερού έχει επιτευχθεί μόλις το 5% του στόχου, ενώ στις θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές το αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 23%.
Ο ΟΗΕ προειδοποιεί ότι τα συγκεκριμένα οικοσυστήματα υποβαθμίζονται με ιδιαίτερα γρήγορους ρυθμούς, γεγονός που καθιστά αναγκαία την επιτάχυνση των παρεμβάσεων. Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι ελλείψεις στην καταγραφή και παρακολούθηση ενδέχεται να οδηγούν σε υποεκτίμηση της πραγματικής έκτασης των δράσεων αποκατάστασης.
Στόχος η αποκατάσταση 10 δισ. στρεμμάτων έως το 2030
Οι διεθνείς δεσμεύσεις εντάσσονται στη Δεκαετία του ΟΗΕ για την Αποκατάσταση των Οικοσυστημάτων 2021–2030, καθώς και στο Παγκόσμιο Πλαίσιο Βιοποικιλότητας Κούνμινγκ–Μόντρεαλ, που υιοθετήθηκε το 2022.
Το πλαίσιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, την αποτελεσματική αποκατάσταση τουλάχιστον του 30% των υποβαθμισμένων χερσαίων, υδάτινων, θαλάσσιων και παράκτιων οικοσυστημάτων έως το 2030, παράλληλα με τους στόχους προστασίας του 30% των χερσαίων και θαλάσσιων περιοχών.
Συνολικά, οι διεθνείς δεσμεύσεις αποκατάστασης αφορούν περίπου 10 δισεκατομμύρια στρέμματα, μέγεθος που παραμένει σημαντικά μεγαλύτερο από τις εκτάσεις όπου καταγράφονται σήμερα σχετικές παρεμβάσεις.
Σύμφωνα με την έκθεση, απαιτείται περίπου τριπλασιασμός του ρυθμού αποκατάστασης προκειμένου να προσεγγιστούν οι στόχοι της δεκαετίας.
Οι δράσεις περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αναδασώσεις, αποκατάσταση υγροτόπων, αναβάθμιση υποβαθμισμένων εδαφών και προστασία παράκτιων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
Πάνω από ένα εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας
Πέρα από τα περιβαλλοντικά οφέλη, οι παρεμβάσεις αποκατάστασης συνδέονται και με τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, οι σχετικές πρωτοβουλίες έχουν ήδη συμβάλει στη δημιουργία περισσότερων από ένα εκατομμύριο πράσινων θέσεων εργασίας.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η περαιτέρω ανάπτυξη των δραστηριοτήτων αποκατάστασης θα μπορούσε να δημιουργήσει έως και 32 εκατομμύρια πρόσθετες θέσεις εργασίας παγκοσμίως έως το 2030.
Πρόκειται για δραστηριότητες που συνδέονται με την αναδάσωση, την προστασία της βιοποικιλότητας, τη διαχείριση φυσικών πόρων και την αποκατάσταση υποβαθμισμένων περιοχών.
Απαιτούνται 296 δισ. δολάρια ετησίως
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη ενίσχυσης της χρηματοδότησης, καθώς τα διαθέσιμα κεφάλαια δεν επαρκούν για την επίτευξη των διεθνών δεσμεύσεων.
Σύμφωνα με την έκθεση, η ετήσια χρηματοδότηση για την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων πρέπει να αυξηθεί από 64 δισ. σε 296 δισ. δολάρια έως το 2030, δηλαδή να υπερτετραπλασιαστεί.
Σημαντικό μέρος των αναγκαίων επενδύσεων αφορά τη γεωργοδασοπονία, την αναδάσωση, την αποκατάσταση τυρφώνων και την προστασία των θαλάσσιων λιβαδιών.
Ο ΟΗΕ επισημαίνει ότι απαιτείται μεγαλύτερη κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών κεφαλαίων, καθώς και σταθερή πολιτική δέσμευση, ώστε οι παρεμβάσεις να αποκτήσουν διάρκεια και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Η Κίνα στην πρώτη γραμμή των παρεμβάσεων
Η Κίνα καταγράφει τη μεγαλύτερη χερσαία έκταση υπό αποκατάσταση, με περίπου 1,27 δισεκατομμύρια στρέμματα, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το UNEP.
Σημαντικές εκτάσεις αποκατάστασης καταγράφονται επίσης στη Μογγολία, το Καζακστάν και την Αιθιοπία, ενώ η Ασία συγκεντρώνει συνολικά το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας δραστηριότητας.
Παρά τη θετική εξέλιξη, ο ΟΗΕ υπογραμμίζει ότι η πρόοδος δεν είναι ομοιόμορφη μεταξύ χωρών και οικοσυστημάτων. Η επίτευξη των στόχων του 2030 προϋποθέτει ταχύτερη εφαρμογή των δεσμεύσεων, επαρκείς πόρους και συστηματική παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.
