Νέα έρευνα αποτυπώνει τη χρόνια διάσταση της αστεγίας και αναδεικνύει τους οικονομικούς λόγους ως βασική αιτία απώλειας στέγης
Η αστεγία στην Αθήνα παραμένει ένα σύνθετο και σε μεγάλο βαθμό χρόνιο κοινωνικό φαινόμενο, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της νέας καταγραφής που πραγματοποίησε ο Δήμος Αθηναίων σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου. Η έρευνα, που διεξήχθη τον Οκτώβριο του 2025, δείχνει ότι ένας στους τρεις αστέγους βρίσκεται χωρίς αυτόνομη στέγη για περισσότερα από πέντε χρόνια, ενώ επτά στους δέκα οδηγήθηκαν στην αστεγία λόγω οικονομικών δυσκολιών.
Καταγραφή με τη συμμετοχή 150 εθελοντών
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τον Δήμο Αθηναίων σε συνεργασία με το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου και τη συμμετοχή 150 εθελοντών του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ), οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και εθελοντών από το μητρώο του Δήμου Αθηναίων.
Στόχος της καταγραφής ήταν η ανάδειξη των προβλημάτων που συνδέονται με την αστεγία και η εξαγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών κοινωνικών πολιτικών.
Η Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Μίνα Φούντζουλα, δήλωσε ότι η αστεγία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοινωνικά ζητήματα της πρωτεύουσας, επισημαίνοντας πως τα στοιχεία της έρευνας καταδεικνύουν την ανάγκη διαμόρφωσης πολιτικών που ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των πιο ευάλωτων πολιτών.
Από την πλευρά της, η Αντιδήμαρχος Ισότητας, Δημοτικών Ιατρείων και Παιδικής Προστασίας, Μαρία Στρατηγάκη, υπογράμμισε ότι η συστηματική καταγραφή και η επιστημονική τεκμηρίωση του φαινομένου αποτελούν βασική προϋπόθεση για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών παρεμβάσεων κοινωνικής προστασίας και ένταξης.
Συμμετοχή της Αθήνας σε πανευρωπαϊκή έρευνα
Η καταγραφή εντάσσεται σε ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα έρευνας και απογραφής της αστεγίας, στο οποίο συμμετέχουν 35 πόλεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πληθυσμό άνω των 200.000 κατοίκων.
Το έργο συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο του Λέβεν, ενώ στην Ελλάδα υλοποιήθηκε από το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής της Σχολής Πολιτικών Επιστημών του Παντείου Πανεπιστημίου κατά το διάστημα 20 έως 27 Οκτωβρίου 2025.
Βασικός στόχος είναι η εφαρμογή κοινής ευρωπαϊκής μεθοδολογίας καταγραφής, ώστε να δημιουργηθούν αξιόπιστοι μηχανισμοί παρακολούθησης του φαινομένου και να σχεδιάζονται στοχευμένες πολιτικές σε τοπικό επίπεδο.
Τα δημογραφικά χαρακτηριστικά των αστέγων
Το δείγμα της έρευνας ανήλθε σε 681 άτομα, εκ των οποίων 384 εντοπίστηκαν στον δρόμο και 297 μέσω φορέων κοινωνικής υποστήριξης. Στην καταγραφή δεν περιλαμβάνονται άτομα που διαμένουν σε διαμερίσματα ή δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 71% των αστέγων είναι άνδρες και το 29% γυναίκες, ενώ σχεδόν επτά στους δέκα (69,9%) είναι Έλληνες πολίτες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ηλικιακή κατανομή, καθώς το 62% των καταγεγραμμένων αστέγων είναι ηλικίας άνω των 50 ετών, ενώ οι νέοι κάτω των 30 ετών αντιστοιχούν μόλις στο 8% του συνόλου.
Παράλληλα, το 65,8% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι ζει μόνο του, χωρίς τη στήριξη οικογενειακού ή συντροφικού περιβάλλοντος.
Χρόνιο κοινωνικό φαινόμενο η αστεγία
Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν τη μακροχρόνια διάσταση της αστεγίας στην Αθήνα.
Περισσότεροι από τους μισούς καταγεγραμμένους ανθρώπους βρίσκονται χωρίς αυτόνομη στέγη για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών. Συγκεκριμένα, το 31,6% παραμένει χωρίς στέγαση για περισσότερα από πέντε χρόνια, ενώ το 24,9% ζει σε αυτή την κατάσταση από δύο έως πέντε χρόνια.
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν ότι η αστεγία δεν αποτελεί μόνο μια παροδική κοινωνική δυσκολία, αλλά συχνά εξελίσσεται σε μακροχρόνια κατάσταση αποκλεισμού.
Οι οικονομικές δυσκολίες κύρια αιτία απώλειας στέγης
Η έρευνα αναδεικνύει ως βασικότερο παράγοντα απώλειας κατοικίας τα οικονομικά προβλήματα.
Συγκεκριμένα, το 72,2% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι οδηγήθηκε στην αστεγία λόγω οικονομικών λόγων.
Ακολουθούν ζητήματα υγείας και εξαρτήσεων με ποσοστό 37,9%, καθώς και οικογενειακά προβλήματα με ποσοστό 30,2%, επιβεβαιώνοντας ότι η αστεγία συνδέεται συνήθως με πολλαπλές και αλληλένδετες κοινωνικές δυσκολίες.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την ερευνητική ομάδα του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου με επιστημονικά υπεύθυνο τον καθηγητή Κώστα Δημουλά.
Τα αναλυτικά αποτελέσματα θα παρουσιαστούν στην εκδήλωση με τίτλο «Νέα δεδομένα για τους άστεγους στην Αθήνα», που θα πραγματοποιηθεί στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, στο αμφιθέατρο «Αντώνης Τρίτσης» (Ακαδημίας 50), την Παρασκευή 26 Ιουνίου, από τις 14:00 έως τις 16:00.
Οι δράσεις του Δήμου Αθηναίων για την αντιμετώπιση της αστεγίας – 1.400 άτομα εξυπηρετεί το Street Work του ΚΥΑΔΑ
Η διεπιστημονική ομάδα Street Work του Κέντρου Υποδοχής και Αλληλεγγύης Δήμου Αθηναίων (ΚΥΑΔΑ) παρέχει υπηρεσίες σε άτομα που διαβιούν στον δρόμο.
Σήμερα εξυπηρετούνται περίπου 1.400 ενεργά άτομα, εκ των οποίων λιγότερα από τα μισά ανήκουν στην κατηγορία των «rough sleepers», δηλαδή όσων κοιμούνται στον δρόμο ή σε ακατάλληλους χώρους διαβίωσης. Οι υπόλοιποι διαμένουν σε ακατάλληλες κατοικίες ή φιλοξενούνται προσωρινά από συγγενείς και φίλους.
200 άτομα φιλοξενούνται στο Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων
Στην πλατεία Βάθη λειτουργεί το Πολυδύναμο Κέντρο Αστέγων, ένα σύμπλεγμα τριών πολυκατοικιών που περιλαμβάνει Ανοικτό Κέντρο Ημέρας, Υπνωτήριο και δύο Ξενώνες.
Το Ανοικτό Κέντρο Ημέρας εξυπηρετεί καθημερινά περισσότερα από 150 άτομα, παρέχοντας πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, όπως σίτιση, ατομική υγιεινή και ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Παράλληλα, στις στεγαστικές δομές φιλοξενούνται καθημερινά περίπου 200 άτομα για διάστημα έως 12 μηνών, ακολουθώντας εξατομικευμένο σχέδιο επανένταξης με στόχο την αυτόνομη διαβίωση.
Χρηματοδότηση για 46 νοικοκυριά μέσω του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους»
Ο Δήμος Αθηναίων συμμετέχει στο πρόγραμμα «Στέγαση και Εργασία για Αστέγους», το οποίο χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Στον νέο κύκλο του προγράμματος έχει εγκριθεί χρηματοδότηση για 46 νοικοκυριά στον Δήμο Αθηναίων. Συνολικά ωφελούνται 58 άτομα, εκ των οποίων 46 ενήλικες και 12 ανήλικοι, με τους περισσότερους να έχουν ήδη μισθώσει κατοικία και να βρίσκονται σε διαδικασία αναζήτησης εργασίας.
