Οι κατηγορίες δικαιούχων, οι ειδικές ρυθμίσεις για τα ανταποδοτικά τέλη και οι προβλέψεις του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης
Το πλαίσιο απαλλαγών από δημοτικά και περιφερειακά τέλη και εισφορές αποσαφηνώνεται στο άρθρο 431 του σχεδίου του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, το οποίο προσδιορίζει τις κατηγορίες φορέων που απαλλάσσονται από σχετικές οικονομικές επιβαρύνσεις. Παράλληλα, προβλέπει συγκεκριμένες εξαιρέσεις, κυρίως για ανταποδοτικές υπηρεσίες των δήμων, καθώς και ειδική μεταχείριση επιχειρήσεων και φορέων που αναλαμβάνουν ορισμένες υπηρεσίες με δικές τους δαπάνες.
Ποιοι απαλλάσσονται από δημοτικά και περιφερειακά τέλη
Σύμφωνα με το άρθρο 431, η απαλλαγή από κάθε δημοτικό ή περιφερειακό τέλος και εισφορά προβλέπεται για τέσσερις βασικές κατηγορίες:
- Φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, όπως προσδιορίζονται στην περίπτωση β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014.
- Ιερούς ναούς, οι οποίοι περιλαμβάνονται ρητά στις προβλεπόμενες απαλλαγές.
- Πρόσωπα και φορείς με συμβάσεις που έχουν συναφθεί με το Ελληνικό Δημόσιο και κυρωθεί με νόμο, εφόσον προβλέπουν ρητά απαλλαγή από δημοτικά και περιφερειακά τέλη και εισφορές.
- Δημόσιες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας που εκτελούν συγκοινωνιακό έργο, αποκλειστικά για τη δομημένη ή μη ακίνητη περιουσία που χρησιμοποιείται για τις δραστηριότητες και την ομαλή εκπλήρωση του έργου τους.
Οι απαλλαγές δεν εφαρμόζονται χωρίς περιορισμούς, καθώς η ίδια διάταξη καθορίζει περιπτώσεις στις οποίες εξακολουθεί να υφίσταται υποχρέωση καταβολής συγκεκριμένων τελών.
Ποιες εξαιρέσεις ισχύουν για τα ανταποδοτικά τέλη
Ιδιαίτερη σημασία για τα έσοδα των δήμων έχουν οι προβλέψεις σχετικά με τα ανταποδοτικά τέλη.
Ειδικότερα, τα πρόσωπα και οι φορείς που διαθέτουν απαλλαγές βάσει συμβάσεων με το Ελληνικό Δημόσιο, οι οποίες έχουν κυρωθεί νομοθετικά, δεν απαλλάσσονται από τα ανταποδοτικά τέλη που επιβάλλουν οι δήμοι.
Παράλληλα, οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης δεν απαλλάσσονται από τα τέλη ύδατος που προβλέπονται στο σχετικό κεφάλαιο του σχεδίου Κώδικα.
Οι συγκεκριμένοι περιορισμοί διαφοροποιούν τη γενική απαλλαγή από την υποχρέωση καταβολής επιβαρύνσεων που συνδέονται με την παροχή ορισμένων δημοτικών υπηρεσιών.
Τι προβλέπεται για συμβάσεις παραχώρησης και δημόσιες επιχειρήσεις
Ξεχωριστή ρύθμιση αφορά τα ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας σε περιπτώσεις συμβάσεων παραχώρησης.
Σύμφωνα με τη διάταξη, δεν επιβάλλονται τέλη καθαριότητας σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες που έχουν αναλάβει την παροχή υπηρεσιών ή την εκτέλεση έργων μέσω συμβάσεων παραχώρησης κυρωμένων με νόμο.
Η πρόβλεψη αφορά συμβάσεις με το Ελληνικό Δημόσιο, την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ), δήμους, περιφέρειες ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που ελέγχονται από το Δημόσιο.
Βασική προϋπόθεση είναι να προβλέπεται στη σύμβαση ότι οι σχετικές υπηρεσίες παρέχονται από τους ίδιους τους αναδόχους ή φορείς.
Επιπλέον, ειδική απαλλαγή από τα ανταποδοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού προβλέπεται για δύο ανώνυμες εταιρείες:
- Τον Οργανισμό Κεντρικών Αγορών και Αλιείας Α.Ε.
- Την Κεντρική Αγορά Θεσσαλονίκης Α.Ε.
Η εξαίρεση αφορά υπηρεσίες ηλεκτροφωτισμού, αποκομιδής και διαχείρισης απορριμμάτων, εφόσον παρέχονται με ίδια μέσα ή έχουν ανατεθεί σε ιδιώτες εργολάβους με δαπάνες των συγκεκριμένων εταιρειών.
Το πλαίσιο του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης
Οι ρυθμίσεις εντάσσονται στο μέρος του σχεδίου Κώδικα που αφορά τα έσοδα δήμων και περιφερειών και αποσκοπούν στη συγκέντρωση και αποσαφήνιση του θεσμικού πλαισίου για τις απαλλαγές.
Σύμφωνα με την ανάλυση συνεπειών της ρύθμισης, το άρθρο κωδικοποιεί υφιστάμενες προβλέψεις του βασιλικού διατάγματος της 24ης Σεπτεμβρίου 1958, του ν. 4301/2014 και του ν. 4483/2017.
Για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, το συγκεκριμένο πλαίσιο έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς προσδιορίζει τις περιπτώσεις στις οποίες δήμοι και περιφέρειες δεν μπορούν να επιβάλλουν τέλη και εισφορές, αλλά και τις εξαιρέσεις που διατηρούν συγκεκριμένες οικονομικές υποχρεώσεις.
Σημείωση τεκμηρίωσης: Οι παραπάνω προβλέψεις προέρχονται από το άρθρο 431 του σχεδίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης που δημοσιεύτηκε στη δημόσια διαβούλευση του Υπουργείου Εσωτερικών. Δεν τεκμηριώνεται από την πηγή αυτή ότι όλες οι διατάξεις έχουν τεθεί σε ισχύ με την ίδια διατύπωση.
