Οι παρεμβάσεις της ελληνικής αντιπροσωπείας στο Στρασβούργο για τοπική δημοκρατία, περιβάλλον, ισότητα και βιώσιμη ανάπτυξη
Στις στρατηγικές προτεραιότητες του Κογκρέσου Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης για την περίοδο 2026-2031 εντάσσεται για πρώτη φορά η νησιωτικότητα, έπειτα από πρωτοβουλία του Κωνσταντίνου Κουκά. Η εξέλιξη αποτέλεσε βασικό σημείο της ελληνικής παρουσίας στην 51η Σύνοδο του Κογκρέσου, που πραγματοποιήθηκε στο Στρασβούργο από τις 27 έως τις 29 Οκτωβρίου 2026, με την αντιπροσωπεία της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) να παρεμβαίνει σε ζητήματα τοπικής δημοκρατίας, περιβάλλοντος, ισότητας και περιφερειακής ανάπτυξης.
Στις εργασίες συμμετείχαν οι Κωνσταντίνος Κουκάς, Τίνα Καφατσάκη, Μερόπη Υδραίου και Νίκος Γιαλιτάκης, καθώς και η εκπρόσωπος νεολαίας Ελβίρα Μεντζελιώτη και η γραμματέας της αντιπροσωπείας Δέσποινα Χαμακιώτη.
Η ελληνική συμμετοχή περιλάμβανε εισηγήσεις, συντονισμό συνεδριάσεων και παρεμβάσεις για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκοί Δήμοι. Στην ατζέντα βρέθηκαν η ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, η διαφάνεια, η λογοδοσία, η κλιματική αλλαγή, αλλά και οι επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης και της δημογραφικής συρρίκνωσης στις τοπικές κοινωνίες.
Κουκάς: Για πρώτη φορά η νησιωτικότητα στις προτεραιότητες του Κογκρέσου
Ο Κωνσταντίνος Κουκάς, πρόεδρος του Τμήματος Τοπικών Αρχών και Α΄ αντιπρόεδρος του Κογκρέσου, προήδρευσε των εργασιών του Τμήματος και συντόνισε θεματικές συζητήσεις της Ολομέλειας.
Παρουσιάζοντας ως εισηγητής τις προτεραιότητες για την περίοδο 2026-2031, έδωσε έμφαση στην ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας, στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς και στην αναβάθμιση του ρόλου της Αυτοδιοίκησης στο πλαίσιο του Νέου Δημοκρατικού Συμφώνου του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Καθοριστική εξέλιξη, σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, αποτελεί η αποδοχή από το Προεδρείο του Κογκρέσου της πρωτοβουλίας του για την ένταξη της νησιωτικότητας στο στρατηγικό κείμενο των προτεραιοτήτων.
Η σχετική αναφορά αναγνωρίζει τις ιδιαίτερες συνθήκες και τις πρόσθετες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικοί Δήμοι, ενισχύοντας το αίτημα να λαμβάνονται υπόψη κατά τον σχεδιασμό ευρωπαϊκών αυτοδιοικητικών πολιτικών. Παράλληλα, συνδέεται με τη διαχρονική διεκδίκηση της ΚΕΔΕ για την αντιμετώπιση της νησιωτικότητας ως διακριτής παραμέτρου στον σχεδιασμό και στην εφαρμογή δημόσιων πολιτικών.
Ο κ. Κουκάς παρουσίασε επίσης την Έκθεση Παρακολούθησης των Δημοτικών Εκλογών στην Ολλανδία, ως επικεφαλής της σχετικής αποστολής παρατήρησης, αναδεικνύοντας ζητήματα διαφάνειας, αξιοπιστίας και δημοκρατικής λειτουργίας των εκλογικών διαδικασιών.
Στο περιθώριο της Συνόδου είχε διμερείς συναντήσεις με τους δημάρχους του Σεν Τροπέ και του Κάπρι, καθώς και επαφές με εκπροσώπους της Ουκρανίας.
Υδραίου: Ενίσχυση του θεσμικού ρόλου των Δήμων στην προστασία του περιβάλλοντος
Την ανάγκη ουσιαστικότερης συμμετοχής της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης ανέδειξε η Μερόπη Υδραίου, εντεταλμένη εκπρόσωπος του Κογκρέσου για το Περιβάλλον και την Κλιματική Αλλαγή.
Με εισήγηση υπό τον τίτλο «Εξυγίανση του περιβάλλοντος από το τοπικό επίπεδο προς τα πάνω», υπογράμμισε τον καθοριστικό ρόλο των Δήμων στην περιβαλλοντική προστασία και στην εφαρμογή πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης.
Κατά τη συζήτηση, στην οποία συμμετείχαν ευρέως τα μέλη της Ολομέλειας, επισημάνθηκε η ανάγκη ενίσχυσης της τοπικής δράσης απέναντι στις περιβαλλοντικές προκλήσεις.
Η κ. Υδραίου έθεσε ακόμη το ζήτημα προώθησης πρόσθετου πρωτοκόλλου στον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας για το περιβάλλον, με σκοπό τη θεσμική κατοχύρωση και ενδυνάμωση των αρμοδιοτήτων της Αυτοδιοίκησης στον συγκεκριμένο τομέα.
Καφατσάκη: Στο 20% η συμμετοχή των γυναικών στα ελληνικά δημοτικά συμβούλια
Στην υποεκπροσώπηση των γυναικών στους αυτοδιοικητικούς θεσμούς επικεντρώθηκε η παρέμβαση της Τίνας Καφατσάκη, κατά τη συζήτηση για τις ευρωπαϊκές προτεραιότητες της περιόδου 2026-2031.
Επικαλούμενη στοιχεία του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), επισήμανε ότι το 2025 οι γυναίκες αποτελούσαν το 35% των μελών των δημοτικών συμβουλίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ στην Ελλάδα το αντίστοιχο ποσοστό περιοριζόταν στο 20%.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η απόκλιση στις θέσεις δημάρχων ή επικεφαλής τοπικών συμβουλίων, όπου η γυναικεία εκπροσώπηση ανερχόταν σε 19% στην ΕΕ και μόλις 8% στην Ελλάδα.
Η κ. Καφατσάκη υπογράμμισε ότι η ισότητα δεν εξαντλείται στην αριθμητική παρουσία των γυναικών, αλλά προϋποθέτει ουσιαστική συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων και στη διαμόρφωση πολιτικών.
Στο πλαίσιο αυτό, ζήτησε την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στον σχεδιασμό των δημοτικών παρεμβάσεων, από την κατανομή των πόρων και τις κοινωνικές υπηρεσίες έως τις δομές φροντίδας, τον πολεοδομικό σχεδιασμό και τη διαμόρφωση ασφαλών, συμπεριληπτικών δημόσιων χώρων.
Όπως επισήμανε, ζητούμενο είναι η ισότιμη συμμετοχή περισσότερων γυναικών στα κέντρα αποφάσεων και η καθιέρωση της ισότητας ως ουσιαστικού κριτηρίου άσκησης τοπικής πολιτικής.
Γιαλιτάκης: Παράκτια διάβρωση και δημογραφικό στις ευρωπαϊκές προκλήσεις
Σε δύο κρίσιμα ζητήματα για την Κρήτη και ευρύτερα τις ευρωπαϊκές τοπικές κοινωνίες επικεντρώθηκε ο Νίκος Γιαλιτάκης: την προστασία των παράκτιων περιοχών και τη δημογραφική συρρίκνωση.
Για τη διάβρωση των ακτών, υπογράμμισε την ανάγκη ολοκληρωμένου σχεδιασμού, προληπτικών παρεμβάσεων και εξασφάλισης ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών πόρων, ώστε να προστατευθούν οι παράκτιες ζώνες και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητά τους.
Στο δημογραφικό ζήτημα ανέδειξε την ανάγκη δημιουργίας ουσιαστικών επαγγελματικών και κοινωνικών προοπτικών για τους νέους, ώστε να μπορούν να παραμένουν ή να επιστρέφουν στον τόπο τους, να εργάζονται και να αναπτύσσουν δραστηριότητα.
Ο κ. Γιαλιτάκης υποστήριξε ότι οι προκλήσεις της Κρήτης έχουν ευρωπαϊκή διάσταση και απαιτούν ενεργό συμμετοχή των τοπικών αρχών στη διαμόρφωση πολιτικών για την κοινωνική συνοχή, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών.
Τουρισμός και πληθυσμιακή συρρίκνωση: Οι κοινές προκλήσεις των Δήμων
Ξεχωριστή θεματική του Τμήματος Τοπικών Αρχών, υπό την προεδρία του Κωνσταντίνου Κουκά, αποτέλεσαν οι επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης και της πληθυσμιακής συρρίκνωσης.
Με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, των δημάρχων του Σεν Τροπέ και του Κάπρι, εξετάστηκαν οι πιέσεις στη στέγαση και στις δημοτικές υποδομές, η διαχείριση των τουριστικών ροών και η ανάγκη εξισορρόπησης της οικονομικής ανάπτυξης με την περιβαλλοντική προστασία και την ποιότητα ζωής των μόνιμων κατοίκων.
Η ελληνική αντιπροσωπεία συμμετείχε επίσης στις συζητήσεις για την πρόληψη της διαφθοράς, τη διαφάνεια και τη θεσμική λογοδοσία, καθώς και για την κατάσταση της τοπικής δημοκρατίας στην Αλβανία και τις εκλογικές διαδικασίες στην Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη.
Στο πρόγραμμα περιλήφθηκε ανταλλαγή απόψεων με τον υπουργό Εσωτερικών του Μονακό, το οποίο ασκεί την Προεδρία της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Παράλληλα, ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης αναφέρθηκε στην ανάγκη προσαρμογής του Οργανισμού στις σύγχρονες προκλήσεις και στην ενίσχυση του ρόλου του μέσω του Νέου Δημοκρατικού Συμφώνου.
Συνάντηση με τον Έλληνα πρέσβη στο Συμβούλιο της Ευρώπης
Στο περιθώριο της Συνόδου, η ελληνική αντιπροσωπεία συναντήθηκε με τον πρέσβη της Ελλάδας στο Συμβούλιο της Ευρώπης, κ. Σιγάλα.
Στη συνάντηση εξετάστηκαν οι σημαντικότερες ευρωπαϊκές εξελίξεις, οι θεσμικές διεργασίες στο Συμβούλιο της Ευρώπης και οι δυνατότητες στενότερης συνεργασίας με τη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία στο Στρασβούργο.
Η συντονισμένη παρουσία των Ελλήνων αιρετών στο Κογκρέσο εντάσσεται στην προσπάθεια της ΚΕΔΕ να ενισχύσει την εκπροσώπηση των ελληνικών Δήμων στα ευρωπαϊκά όργανα και να προωθήσει τις αυτοδιοικητικές διεκδικήσεις σε διεθνές επίπεδο.
Η Ένωση δίνει έμφαση στην εξωστρέφεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην ανταλλαγή τεχνογνωσίας και στην ανάπτυξη συνεργασιών με ευρωπαϊκούς θεσμούς, με στόχο την ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας και την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων.
Η αναγνώριση της νησιωτικότητας στο στρατηγικό πλαίσιο του Κογκρέσου, σε συνδυασμό με τις ελληνικές παρεμβάσεις για το περιβάλλον, την ισότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη, αποτελεί κεντρικό αποτέλεσμα της συμμετοχής της ελληνικής αντιπροσωπείας στην 51η Σύνοδο.
