Η Αρχή αμφισβητεί τη νομιμότητα της πρακτικής και εξετάζει προτάσεις για αυστηρότερο νομοθετικό πλαίσιο
Σαφή θέση κατά της έκθεσης ζωντανών ζώων σε χριστουγεννιάτικες φάτνες λαμβάνει ο Συνήγορος του Πολίτη, με αφορμή καταγγελίες φιλοζωικών σωματείων για τη χρήση ιπποειδών σε πλατείες του Δήμου Βόλου κατά την εορταστική περίοδο 2025-2026. Η Αρχή χαρακτηρίζει την πρακτική μορφή παθητικής κακοποίησης και παράβαση της νομοθεσίας για την ευζωία των ζώων, ενώ προετοιμάζει προτάσεις για την αυστηροποίηση των κανόνων συμμετοχής τους σε εκδηλώσεις τοπικού και παραδοσιακού χαρακτήρα.
Η καταγγελία για τις χριστουγεννιάτικες φάτνες στον Βόλο
Η υπόθεση ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2025, όταν φιλοζωικά σωματεία προσέφυγαν στον Συνήγορο του Πολίτη, καταγγέλλοντας την έκθεση ιπποειδών σε χριστουγεννιάτικες φάτνες που είχαν τοποθετηθεί σε πλατείες του Βόλου.
Η παρουσία των ζώων προβλεπόταν για το διάστημα 1 Δεκεμβρίου 2025 έως 7 Ιανουαρίου 2026, στο πλαίσιο των εορταστικών εκδηλώσεων του Δήμου.
Παράλληλα, τα σωματεία είχαν καταθέσει διοικητική προσφυγή ενώπιον της γραμματέως της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας, ζητώντας τον έλεγχο της υπ’ αριθ. 461/15-12-2025 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Βόλου, με την οποία είχε εγκριθεί η έκθεση των ζώων ως μέρος της τοπικής παράδοσης.
Συνήγορος του Πολίτη: Η παράδοση δεν δικαιολογεί την κακοποίηση
Εξετάζοντας την υπόθεση, ο Συνήγορος του Πολίτη απευθύνθηκε στις αρμόδιες υπηρεσίες, στο πλαίσιο της διαμεσολαβητικής αρμοδιότητάς του για την προστασία των δικαιωμάτων των ζώων και την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας, σύμφωνα με το άρθρο 38 του Ν. 4830/2021.
Η Αρχή υποστήριξε ότι η έκθεση ζωντανών ζώων σε χριστουγεννιάτικη φάτνη δεν συνιστά στοιχείο πολιτισμού, αλλά περίπτωση παθητικής κακοποίησης, αντίθετη με τις προβλέψεις του νόμου.
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο ορίζει ως ευζωία την καλή σωματική και ψυχική κατάσταση του ζώου, σε συνάρτηση με τις συνθήκες διαβίωσής του.
Παράλληλα, επιτρέπει τη συμμετοχή ζώων σε εκδηλώσεις που συνδέονται με λαϊκές ή τοπικές παραδόσεις, υπό δύο βασικές προϋποθέσεις: να διασφαλίζεται η ευζωία τους και να υπάρχει υποχρεωτικά κτηνίατρος καθ’ όλη τη διάρκεια της εκδήλωσης.
Σύμφωνα με την εκτίμηση του Συνηγόρου του Πολίτη, η τοποθέτηση ιπποειδών σε τεχνητή φάτνη, σε πολυσύχναστο δημόσιο χώρο, δημιουργεί συνθήκες ακατάλληλες για τη σωματική και ψυχική τους ευημερία.
Επισημαίνεται ακόμη ότι η υποχρεωτική παρουσία κτηνιάτρου και η ουσιαστική διασφάλιση της ευζωίας δεν μπορούν, κατά την άποψη της Αρχής, να εξασφαλιστούν σε μια ολοήμερη εκδήλωση διάρκειας 38 ημερών, όπως συνέβη στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Παρέμβαση της Ειδικής Γραμματείας και προς τις εισαγγελικές Αρχές
Για την ίδια υπόθεση είχε παρέμβει και η Ειδική Γραμματεία για την Προστασία των Ζώων Συντροφιάς, απευθυνόμενη στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Βόλου και στις αρμόδιες υπηρεσίες, προκειμένου να ελεγχθούν οι καταγγελίες.
Η Ειδική Γραμματεία είχε εκφράσει σοβαρές ενστάσεις για τη συγκεκριμένη πρακτική, επισημαίνοντας ότι «εγείρονται πολλά και ιδιαιτέρως σοβαρά ζητήματα ηθικής τάξεως», καθώς η αντιμετώπιση αυτή «εξομοιώνει τα έμβια όντα με τον χριστουγεννιάτικο διάκοσμο».
Είχε επίσης χαρακτηρίσει την παραμονή των ζώων στον συγκεκριμένο χώρο παθητική κακοποίηση με σκοπό την ψυχαγωγία των πολιτών του Βόλου.
Ο Συνήγορος του Πολίτη υπογραμμίζει ότι οι αποφάσεις της διοίκησης οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την ευζωία των ζώων, με ενσυναίσθηση και σεβασμό στις ηθικές αξίες μιας κοινωνίας που αναγνωρίζει δικαιώματα στα έμβια όντα.
Απορρίφθηκαν οι προσφυγές – Οι ενστάσεις για την απόφαση
Οι διοικητικές προσφυγές των φιλοζωικών σωματείων απορρίφθηκαν από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας.
Ωστόσο, ο Συνήγορος του Πολίτη διατύπωσε ενστάσεις για τον τρόπο και τον χρόνο εξέτασης της υπόθεσης.
Ειδικότερα, η απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης εκδόθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2026, δηλαδή μετά την ολοκλήρωση των χριστουγεννιάτικων εκδηλώσεων.
Όπως σημειώνει η Αρχή, η απόφαση δεν εξέτασε επί της ουσίας το κρίσιμο ζήτημα της νομιμότητας της απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Βόλου.
Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με τον Συνήγορο του Πολίτη, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανάληψης αντίστοιχων πρακτικών κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων του 2026.
Προτάσεις για αυστηρότερη νομοθεσία
Με αφορμή την υπόθεση του Βόλου, ο Συνήγορος του Πολίτη βρίσκεται ήδη σε διαδικασία επεξεργασίας συγκεκριμένων προτάσεων για την αυστηροποίηση του νομοθετικού πλαισίου που διέπει τη συμμετοχή ζώων σε εκδηλώσεις λαϊκής ή τοπικής παράδοσης.
Στόχος είναι η αποτελεσματικότερη προστασία της ευζωίας τους και η αποτροπή πρακτικών που, ακόμη και όταν παρουσιάζονται ως παραδοσιακές, ενδέχεται να παραβιάζουν τις απαιτήσεις της νομοθεσίας.
Η υπόθεση αναδεικνύει παράλληλα το ζήτημα της ευθύνης των δήμων και των εποπτικών Αρχών να διασφαλίζουν ότι οι δημόσιες εκδηλώσεις πραγματοποιούνται με σεβασμό στις ανάγκες και τα δικαιώματα των ζώων.