Στο επίκεντρο κοινωνική κατοικία, επιχειρηματικότητα και αντιπλημμυρική προστασία
Τέσσερις βασικούς άξονες για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της Θεσσαλίας την περίοδο 2028–2034 παρουσίασε ο περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας, δίνοντας προτεραιότητα στην κοινωνική κατοικία, την επιχειρηματικότητα, την ανθεκτικότητα απέναντι στις φυσικές καταστροφές και τις νέες Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις (ΟΧΕ). Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η διατήρηση της διαχείρισης των περιφερειακών προγραμμάτων στις αιρετές Περιφέρειες αποτελεί «κόκκινη γραμμή», προειδοποιώντας για τις συνέπειες ενδεχόμενης μεταφοράς αρμοδιοτήτων στην κεντρική κυβέρνηση.
Οι τέσσερις προτεραιότητες για τη νέα προγραμματική περίοδο
Στην ημερίδα ενημέρωσης και διαβούλευσης για τον Περιφερειακό Σχεδιασμό της Θεσσαλίας, που διοργάνωσαν η Περιφέρεια Θεσσαλίας και η Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης του Προγράμματος «Θεσσαλία», ο Δημήτρης Κουρέτας υπογράμμισε την ανάγκη έγκαιρης προετοιμασίας των φορέων, των δήμων και των δικαιούχων για το Εθνικό και Περιφερειακό Εταιρικό Σχέδιο 2028–2034.
Κάλεσε τους εμπλεκόμενους να καταθέσουν προτάσεις και να αξιοποιήσουν τη συνδρομή των αρμόδιων περιφερειακών υπηρεσιών, επισημαίνοντας ότι τα χρονικά περιθώρια είναι περιορισμένα.
Ο περιφερειάρχης προσδιόρισε ως πρώτη προτεραιότητα την κοινωνική κατοικία, συνδέοντας την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος με τη δημογραφική συρρίκνωση και την ανάγκη συγκράτησης του πληθυσμού στη Θεσσαλία.
Δεύτερος άξονας είναι η ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, μέσω νέων χρηματοδοτικών εργαλείων και της συνέχισης των συνεργασιών ανάμεσα στις επιχειρήσεις και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ανθεκτικότητα απέναντι στις φυσικές καταστροφές, με νέα αντιπλημμυρικά έργα και συμπληρωματικές παρεμβάσεις πολιτικής προστασίας. Ο κ. Κουρέτας υπενθύμισε τη σημαντική αναθεώρηση του υφιστάμενου περιφερειακού προγράμματος μετά την κακοκαιρία Daniel, όταν αυξήθηκαν ουσιαστικά οι διαθέσιμοι πόροι για την αντιπλημμυρική θωράκιση.
Τέταρτη προτεραιότητα αποτελούν οι νέες Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις (ΟΧΕ), με έμφαση στα ορεινά Τρίκαλα και στο Πήλιο. Ο περιφερειάρχης δήλωσε ανοιχτός και σε πρόσθετες προτάσεις που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Κουρέτας: «Κόκκινη γραμμή» η διαχείριση των πόρων από τις Περιφέρειες
Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο περιφερειάρχης στο ζήτημα της διαχείρισης των χρηματοδοτικών προγραμμάτων, ζητώντας σαφή κυβερνητική τοποθέτηση για τον ρόλο των Περιφερειών στη νέα προγραμματική περίοδο.
Χαρακτήρισε «κόκκινη γραμμή» για το σύνολο των περιφερειαρχών τη διατήρηση των περιφερειακών προγραμμάτων στην αρμοδιότητα της αιρετής Περιφερειακής Αυτοδιοίκησης.
Όπως υποστήριξε, οι Περιφέρειες διαθέτουν άμεση γνώση των αναγκών των τοπικών κοινωνιών και μπορούν να προσαρμόζουν τις αναπτυξιακές παρεμβάσεις στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Προειδοποίησε ότι η μεταφορά της διαχείρισης στην κεντρική κυβέρνηση θα αποδυνάμωνε τις ουσιαστικές αρμοδιότητες των αιρετών περιφερειακών αρχών, θέτοντας ζήτημα για τον ίδιο τον θεσμικό τους ρόλο.
«Γιατί να εκλεγεί κάποιος; Δεν υπάρχει κανένας λόγος», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι, εάν αφαιρεθούν οι βασικές αρμοδιότητες, η θέση του περιφερειάρχη θα μπορούσε να προκηρύσσεται μέσω ΑΣΕΠ, με συγκεκριμένα προσόντα.
«Δεν είναι αυτό η πολιτική όμως, δεν είναι αυτό η δημοκρατία. Η δημοκρατία είναι να ακούς πολίτες», υπογράμμισε.
Οι πέντε μεγάλες προκλήσεις για τη Θεσσαλία
Τα πρώτα ευρήματα της διαβούλευσης παρουσίασε ο Γεώργιος Πετράκος, καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης του Χώρου στο Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Σύμφωνα με την παρουσίασή του, οι πέντε σημαντικότερες προκλήσεις που αναδεικνύονται για την Περιφέρεια είναι η δημογραφική συρρίκνωση, η κλιματική αλλαγή, το υψηλό κόστος κατοικίας, οι ελλείψεις σε υποδομές και ανθρώπινο δυναμικό στον τομέα της υγείας και τα προβλήματα του σιδηροδρομικού δικτύου.
Από τη διαδικασία συγκεντρώθηκαν 81 απαντήσεις σε ερωτηματολόγια, εκ των οποίων οι 36 περιλάμβαναν πρόσθετες προτάσεις στα ελεύθερα πεδία.
Περίπου οι μισοί συμμετέχοντες προέρχονταν από την Τοπική και Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, ενώ ένα επιπλέον 25% εκπροσωπούσε άλλους δημόσιους φορείς.
Ο καθηγητής επισήμανε την περιορισμένη συμμετοχή του παραγωγικού τομέα και υπογράμμισε την ανάγκη μεγαλύτερης κινητοποίησής του στον επόμενο γύρο διαβούλευσης, προκειμένου ο σχεδιασμός να στηριχθεί σε ευρύτερη καταγραφή αναγκών και προτάσεων.
Μειωμένοι πόροι για την περίοδο 2028–2034
Η προϊσταμένη της Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης, Πολυτίμη Γραβάνη, αναφέρθηκε στη διαμόρφωση του νέου Εθνικού και Περιφερειακού Εταιρικού Σχεδίου, το οποίο βρίσκεται υπό σχεδιασμό σε εθνικό επίπεδο.
Όπως εξήγησε, βασική διεκδίκηση αποτελεί η πρόβλεψη ειδικών ενοτήτων για τις Περιφέρειες, ώστε να διατηρηθεί η περιφερειακή διάσταση στον προγραμματισμό των χρηματοδοτήσεων.
Από την πλευρά της, η Μαρία Κωστοπούλου, προϊσταμένη της Ειδικής Υπηρεσίας Στρατηγικού Σχεδιασμού της Γενικής Γραμματείας ΕΣΠΑ, παρουσίασε τη νέα αρχιτεκτονική του χρηματοδοτικού πλαισίου.
Επισήμανε ότι οι διαθέσιμοι πόροι για την περίοδο 2028–2034 εμφανίζονται μειωμένοι σε σχέση με την περίοδο 2021–2027, ιδιαίτερα στον Πυλώνα Ι, ο οποίος περιλαμβάνει τις βασικές αναπτυξιακές πολιτικές των Περιφερειών.
Παναγιώτης Νάνος: Ο αναπτυξιακός σχεδιασμός να γίνεται στις τοπικές κοινωνίες
Στην ημερίδα συμμετείχαν δήμαρχοι και εκπρόσωποι Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι τοποθετήθηκαν για τις προτεραιότητες του νέου προγράμματος.
Ο δήμαρχος Λίμνης Πλαστήρα Παναγιώτης Νάνος συνεχάρη την Περιφέρεια Θεσσαλίας και τη Διαχειριστική Αρχή για τη διαδικασία διαβούλευσης και τον βαθμό προετοιμασίας τους ενόψει της νέας χρηματοδοτικής περιόδου.
Τόνισε ότι οι αναπτυξιακές πολιτικές πρέπει να σχεδιάζονται σε τοπικό και όχι αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο, ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής.
Παράλληλα, κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για την ανάδειξη της Θεσσαλίας σε αγροδιατροφικό πάρκο της Ευρώπης, την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος και την ενίσχυση της περιβαλλοντικής καινοτομίας.
Η διαδικασία διαβούλευσης αποτελεί μέρος της προετοιμασίας για τη νέα προγραμματική περίοδο, με την Περιφέρεια να επιδιώκει τη συμμετοχή των δήμων, των δημόσιων φορέων και της παραγωγικής κοινότητας στη διαμόρφωση των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων.