Στο επίκεντρο η προστασία του νερού, η συμμετοχή της κοινωνίας και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινοτήτων.
Από τη διαχείριση της κρίσης στην οργανωμένη πρόληψη επιχειρεί να περάσει ο Δήμος Παγγαίου μέσω της συμμετοχής του στο ευρωπαϊκό έργο PRIMES, με βασικό στόχο την αντιμετώπιση των κινδύνων της ξηρασίας, την προστασία του νερού και την ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας.
Το PRIMES – «Preventing drought Risks by Making resilient communitiES in the Adriatic-Ionian Region» – υλοποιείται στο πλαίσιο του Interreg IPA ADRION 2021-2027 και αποτελεί διακρατική πρωτοβουλία για την πρόληψη των κινδύνων ξηρασίας στην περιοχή Αδριατικής – Ιονίου.
Πρώτο εργαστήριο στο Κοκκινοχώρι
Το πρώτο workshop του προγράμματος πραγματοποιήθηκε στο Κοκκινοχώρι του Δήμου Παγγαίου, στους χώρους του οινοποιείου «Βιβλία Χώρα», με θέμα την «Αξιολόγηση ευπάθειας και αντίληψης κινδύνου».
Εισηγητής ήταν ο Ιωάννης Τσακμάκης, Μηχανικός Περιβάλλοντος και υποψήφιος διδάκτορας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.
Η δράση επικεντρώθηκε στην καταγραφή της ευπάθειας της τοπικής κοινωνίας και στον τρόπο με τον οποίο κάτοικοι και φορείς αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο της ξηρασίας.
Όπως επισήμανε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Τσακμάκης, «οι επιπτώσεις της λειψυδρίας δεν περιορίζονται μόνο στην επάρκεια του νερού για ύδρευση. Αφορούν την αγροτική παραγωγή, τις επιχειρήσεις, την οικονομική δραστηριότητα και συνολικά τη λειτουργία μιας τοπικής κοινωνίας».
Στο επίκεντρο η συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας
Η προσέγγιση του PRIMES δεν περιορίζεται στην αξιοποίηση τεχνικών και επιστημονικών δεδομένων.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι οι κάτοικοι, οι παραγωγικοί φορείς και οι επαγγελματίες αντιλαμβάνονται το πρόβλημα, στις επιπτώσεις που ήδη αντιμετωπίζουν και στις ανάγκες που θεωρούν ότι πρέπει να καλυφθούν.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Δήμος Παγγαίου επιδιώκει τη δημιουργία ενός ευρύτερου τοπικού δικτύου συνεργασίας, στο οποίο θα συμμετέχουν δημοτικές υπηρεσίες, φορείς ύδρευσης, Πολιτική Προστασία, εκπρόσωποι του αγροτικού κόσμου, επιχειρήσεις, σχολικές μονάδες, επιστημονικοί και κοινωνικοί φορείς, καθώς και πολίτες.
Τοπική Επιτροπή Ξηρασίας
Κεντρικό ρόλο στο σχέδιο έχει η Τοπική Επιτροπή Ξηρασίας – Local Drought Committee (LDC).
Όπως εξηγεί ο Ιωάννης Τσακμάκης, η Επιτροπή λειτουργεί ως συμμετοχικός και συμβουλευτικός μηχανισμός, με στόχο να δημιουργηθεί ένας σταθερός χώρος συνεργασίας και ανταλλαγής δεδομένων, εμπειριών και προτάσεων, χωρίς να υποκαθίστανται οι θεσμικά αρμόδιες υπηρεσίες.
Παράλληλα, μέσω ειδικών ερωτηματολογίων καταγράφονται οι απόψεις διαφορετικών ομάδων της τοπικής κοινωνίας, μεταξύ των οποίων πολίτες, οικογένειες, αγρότες, επιχειρήσεις, σχολεία, υπηρεσίες και διαχειριστές ύδρευσης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον αγροτικό κόσμο, καθώς η γεωργία αποτελεί έναν από τους τομείς που επηρεάζονται άμεσα από την επάρκεια και τη διαθεσιμότητα του νερού.
Η αποτύπωση των πραγματικών αναγκών των παραγωγών εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει στον σχεδιασμό πρακτικών για αποδοτικότερη και πιο ορθολογική χρήση του υδατικού δυναμικού.
Ψηφιακά εργαλεία για εξοικονόμηση νερού
Το PRIMES αξιοποιεί επίσης ψηφιακά εργαλεία για την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των πολιτών.
Η πλατφόρμα του έργου περιλαμβάνει κόμβο ενημέρωσης για την ξηρασία, διαδραστικά κουίζ, υπολογιστή κατανάλωσης νερού, συμβουλές εξοικονόμησης, εκπαιδευτικό υλικό και δεδομένα από ευρωπαϊκές πηγές.
Τα στοιχεία που συλλέγονται από την τοπική κοινωνία, σε συνδυασμό με επιστημονικά και διοικητικά δεδομένα, θα χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ενός Community Drought Risk Profile, δηλαδή ενός ολοκληρωμένου προφίλ κινδύνου ξηρασίας για την περιοχή.
Διακρατικό συνέδριο στην Ελευθερούπολη
Επόμενος σημαντικός σταθμός του προγράμματος είναι το διακρατικό συνέδριο του PRIMES, το οποίο θα φιλοξενήσει ο Δήμος Παγγαίου στην Ελευθερούπολη στις 7 και 8 Οκτωβρίου 2026.
Στο συνέδριο θα συμμετάσχουν οι υπόλοιποι πέντε εταίροι του έργου από Ιταλία, Κροατία, Μαυροβούνιο, Βοσνία – Ερζεγοβίνη και Σερβία.
Η διοργάνωση θα αποτελέσει πεδίο παρουσίασης των δράσεων του PRIMES, ανταλλαγής εμπειριών και καλών πρακτικών, αλλά και ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των περιοχών της Αδριατικής – Ιονίου.
«Η πρόκληση είναι η έγκαιρη προετοιμασία»
Όπως επισημαίνει ο Ιωάννης Τσακμάκης, «η πρόκληση δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση μιας πιθανής περιόδου λειψυδρίας, αλλά τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές κοινωνίες θα προετοιμαστούν εγκαίρως για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής».
Η συμμετοχή του Δήμου Παγγαίου στο PRIMES επιχειρεί να συνδέσει την ευρωπαϊκή τεχνογνωσία με τις πραγματικές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη, στη συνεργασία και στην ορθολογική διαχείριση του νερού.
Το ζητούμενο είναι η προστασία του υδατικού δυναμικού να μην αποτελεί υπόθεση μόνο των αρμόδιων υπηρεσιών, αλλά κοινή προσπάθεια πολιτών, αγροτών, επιχειρήσεων, σχολείων και τοπικών φορέων.
