Αναλυτικά οι συντελεστές, οι περιοχές και οι συναλλαγές που καλύπτονται
Σε ισχύ τέθηκε από την 1η Ιανουαρίου 2026 η μείωση κατά 30% των συντελεστών ΦΠΑ σε σειρά νησιωτικών περιοχών της χώρας, σύμφωνα με τις τροποποιήσεις του άρθρου 26 του Κώδικα ΦΠΑ και τις αναλυτικές διευκρινίσεις της εγκυκλίου Ε.2113/31.12.2025 της ΑΑΔΕ. Η ρύθμιση επαναφέρει ένα κρίσιμο μέτρο νησιωτικής πολιτικής, με άμεσες επιπτώσεις τόσο στην τοπική οικονομία όσο και στη λειτουργία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ποιοι συντελεστές ΦΠΑ μειώνονται
Η μείωση αφορά το σύνολο των ισχυόντων συντελεστών ΦΠΑ, οι οποίοι διαμορφώνονται ως εξής:
- 24% → 17%
- 13% → 9%
- 6% → 4%
- 4% → 3%
Η εφαρμογή του μέτρου είναι γεωγραφικά στοχευμένη και ισχύει αποκλειστικά για νησιά που πληρούν τα προβλεπόμενα πληθυσμιακά και θεσμικά κριτήρια.
Ποιες νησιωτικές περιοχές εντάσσονται στο καθεστώς
Σύμφωνα με την εγκύκλιο της ΑΑΔΕ, στο καθεστώς μειωμένου ΦΠΑ υπάγονται:
- Τα νησιά Λέσβος, Κως, Σάμος και Χίος, υπό την προϋπόθεση λειτουργίας δομών του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
- Τα νησιά της Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, της Π.Ε. Έβρου (Σαμοθράκη) και του Νομού Δωδεκανήσου, εφόσον έχουν πληθυσμό έως 20.000 κατοίκους, σύμφωνα με την τελευταία απογραφή.
Η εγκύκλιος περιλαμβάνει αναλυτικό παράρτημα με πλήρη κατάλογο νησιών και νησίδων όπου εφαρμόζεται η μείωση.
Ποιες συναλλαγές καλύπτονται από τη μείωση
Ο μειωμένος ΦΠΑ εφαρμόζεται:
- Στην παράδοση αγαθών από και προς τα νησιά, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις εγκατάστασης του προμηθευτή και προορισμού των αγαθών.
- Στις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις και στις εισαγωγές αγαθών που πραγματοποιούνται στα νησιά.
- Στην παροχή υπηρεσιών που εκτελούνται υλικά στα νησιά από υποκείμενους εγκατεστημένους σε αυτά.
Αντίθετα, εξαιρούνται ρητά από το καθεστώς μειωμένου ΦΠΑ:
- Τα καπνοβιομηχανικά προϊόντα.
- Τα μεταφορικά μέσα, για τα οποία εφαρμόζεται ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους Δήμους
Η ρύθμιση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς οι Δήμοι των νησιωτικών περιοχών:
- Προμηθεύονται αγαθά και εξοπλισμό (όπως μηχανήματα, κλιματιστικά, υλικά και αναλώσιμα) με μειωμένο ΦΠΑ, εφόσον είναι εγκατεστημένοι στα νησιά.
- Μειώνουν το λειτουργικό τους κόστος, ιδίως σε κρίσιμους τομείς όπως η πολιτική προστασία, η ύδρευση, η καθαριότητα και οι κοινωνικές δομές.
- Αποκτούν δημοσιονομική ανάσα, η οποία μπορεί να κατευθυνθεί σε επενδύσεις, έργα και βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα που αναφέρεται ρητά στην εγκύκλιο αποτελεί η προμήθεια εξοπλισμού από Δήμο νησιωτικής περιοχής, η οποία υπάγεται στον μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ, εφόσον τα αγαθά αποστέλλονται και προορίζονται για χρήση εντός της ίδιας της νησιωτικής περιοχής.
Αναπτυξιακή διάσταση και ενίσχυση της νησιωτικότητας
Η επαναφορά του μειωμένου ΦΠΑ δεν συνιστά απλώς φορολογική ελάφρυνση, αλλά δομικό εργαλείο νησιωτικής πολιτικής. Συμβάλλει ουσιαστικά:
- Στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των τοπικών επιχειρήσεων.
- Στην αύξηση της αγοραστικής δύναμης των μόνιμων κατοίκων.
- Στη βιωσιμότητα των δημοτικών υπηρεσιών σε περιοχές με αυξημένο κόστος μεταφορών και υποδομών.
Για τους Δήμους, η πρόκληση της επόμενης περιόδου δεν περιορίζεται στη σωστή εφαρμογή της ρύθμισης, αλλά επεκτείνεται στη στρατηγική αξιοποίησή της στον προγραμματισμό προμηθειών, έργων και κοινωνικών παρεμβάσεων, ώστε το δημοσιονομικό όφελος να μεταφραστεί σε απτό αποτέλεσμα για τις τοπικές κοινωνίες.
