Ποιους ωφελεί, ποιοι διαμαρτύρονται - Μεταφέρονται 13.000 εργαζόμενοι από τις δημοτικές επιχειρήσεις
Σημαντικές ανατροπές φέρνει στους δήμους το νομοσχέδιο του υπουργείου Εσωτερικών που κατατέθηκε στη Βουλή και φέρει τον τίτλο: «Αναμόρφωση του συστήματος διακυβέρνησης Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, κατάργηση νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου δήμων, παρακολούθηση επιδόσεων τοπικής αυτοδιοίκησης, οικονομική και διοικητική διαχείριση οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, ευζωία των ζώων συντροφιάς, κατασκευή και αναβάθμιση λειτουργούντων χερσαίων συνοριακών σταθμών και λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Εσωτερικών».
Η βασικότερη αλλαγή αφορά στην κατάργηση, από τις αρχές του νέου έτους, Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) και Κοινωφελών Επιχειρήσεων, (ΝΠΙΔ), που υπολογίζονται σε πάνω από 500 και απασχολούν περί τους 13.000 εργαζόμενους.
Βάσει του νομοσχεδίου, οι εργαζόμενοι των ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ που θα καταργηθούν, θα ενσωματωθούν στους δήμους. Η μεταφορά του προσωπικού των δημοτικών επιχειρήσεων και κοινωφελών επιχειρήσεων στους δήμους δημιουργεί νέα δεδομένα για τις δημοτικές αρχές, αφού θα πρέπει να υπάρξουν και μια σειρά από μισθολογικές και εργασιακές αλλαγές όσον αφορά στους συγκεκριμένους υπαλλήλους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι από τους 13.000 εργαζομένους, περίπου 6.500 είναι συμβασιούχοι ορισμένου χρόνου, οι οποίοι πρόκειται να μεταφερθούν στους δήμους, διατηρώντας, σύμφωνα με όσα προβλέπει το νομοσχέδιο, το αντικείμενο της εργασίας τους.
Η εξέλιξη αυτή ήδη προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις κυρίως από τους δημάρχους. Μάλιστα, η ΚΕΔΕ είχε ζητήσει το συγκεκριμένο νομοσχέδιο να ψηφιστεί μετά τις αυτοδιοικητικές εκλογές και αφού πρώτα υπάρξει διάλογος ανάμεσα στους δημοτικές αρχές και το υπουργείο Εσωτερικών. Ωστόσο, η κυβέρνηση προχώρησε και κατέθεσε το νομοσχέδιο.
Πλέον οι δήμοι -μετά και την ψήφιση του νομοσχεδίου, που αναμένεται πριν από τις κάλπες των αυτοδιοικητικών εκλογών- θα πρέπει να εντάξουν χιλιάδες εργαζόμενους στον «πυρήνα» λειτουργίας των δήμων και σε αντίστοιχες δημοτικές υπηρεσίες. Και ναι μεν η μετακίνηση προσωπικού από δημοτικές και κοινωφελείς επιχειρήσεις και Οργανισμούς με μικρό αριθμό εργαζομένων μπορεί να ωφελήσει τους μικρομεσαίους δήμους, αφού χρειάζονται προσωπικό, ωστόσο στους μεγάλους δήμους η μεταφορά εκατοντάδων νέων εργαζομένων αναμφίβολα θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, η νομοθετική ρύθμιση για την κατάργηση των Νομικών Προσώπων των ΟΤΑ αποσκοπεί στην αντιμετώπιση δυσλειτουργιών που παρουσιάζουν αυτές οι δημοτικές δομές, εξαιτίας της υποστελέχωσής τους, αλλά και επειδή η διασπορά τους δεν ευνοεί την άμεση διευθέτηση υποθέσεων μεταξύ αυτών και του κεντρικού δήμου.
Οι προβλέψεις του νομοσχεδίου
Ειδικότερα, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η κατάργηση των ΝΠΔΔ των ΟΤΑ προβλέπεται για τις 31 Δεκεμβρίου 2023, δηλαδή την τελευταία ημέρα της τρέχουσας δημοτικής περιόδου. Επίσης, στο νομοσχέδιο προβλέπεται και η μεταφορά των αρμοδιοτήτων των Σχολικών Επιτροπών στους δήμους, από την 30ή Ιουνίου 2024. Από εκείνη την μέρα παύει η λειτουργία των περισσότερων από 600 σχολικών επιτροπών και των δημοτικών επιτροπών και οι αρμοδιότητες τους μεταφέρονται στους οικείους δήμους.
Το προσωπικό των καταργούμενων φορέων μεταφέρεται στον δήμο και παρέχει τις υπηρεσίες του με την ίδια σχέση εργασίας ή έμμισθης εντολής, ενώ το μόνιμο προσωπικό κατατάσσεται σε αντίστοιχες με τα προσόντα του οργανικές θέσεις ανά κατηγορία και κλάδο-ειδικότητα.
Το δε προσωπικό με σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, που απασχολείται κυρίως σε κοινωφελείς επιχειρήσεις, κατατάσσεται σε προσωρινές προσωποπαγείς θέσεις αντίστοιχης κατηγορίας και κλάδου-ειδικότητας, οι οποίες συστήνονται στον οργανισμό εσωτερικής υπηρεσίας του δήμου.
Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η μεταφορά του προσωπικού, των πόρων και των αρμοδιοτήτων τους στον κεντρικό πυρήνα των δήμων θα διασφαλίσει καλύτερη διαχείριση πόρων, βελτίωση της κατανομή αρμοδιοτήτων στο προσωπικό και οικονομίες κλίμακας από την ενοποίηση προμηθειών και υπηρεσιών.
Το ΥΠΕΣ εκτιμά ότι το μέτρο αυτό θεσπίζει μία σημαντική, δομική αλλαγή στο σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας των δήμων, καθώς ενσωματώνει τα Νομικά Πρόσωπα στον πυρήνα λειτουργίας των δήμων, ενώ αναβαθμίζει τη διαχείριση των σχολικών μονάδων από τους δήμους. Με τον τρόπο αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, επιτυγχάνονται οικονομίες κλίμακας και καλύτερη διαχείριση των πόρων και του προσωπικού.
Αναφορικά με την άσκηση των αρμοδιοτήτων των καταργούμενων νομικών προσώπων, οι δήμοι μπορούν να συστήσουν επιτροπές, ενώ για θέματα των σχολικών επιτροπών θα πρέπει να συσταθούν υποχρεωτικά έως δύο επιτροπές, στις οποίες μετέχει τουλάχιστον ένας εκπρόσωπος σχολικών μονάδων ή συλλόγου γονέων και κηδεμόνων του οικείου δήμου.
Μάλιστα, προβλέπεται ότι για κάθε ένα νομικό πρόσωπο που καταργείται, αυξάνεται ο αριθμός των αντιδημάρχων κατά έναν, εφόσον ο μέσος όρος του προϋπολογισμού του καταργούμενου νομικού προσώπου των πέντε τελευταίων ετών είναι μεγαλύτερος του ενός εκατομμυρίου ευρώ.
Τι προβλέπει για τις δημοτικές κοινωφελείς επιχειρήσεις
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο σχέδιο νόμου και για δημοτικές κοινωφελείς επιχειρήσεις που λύονται αυτοδικαίως την 31η/12/2023.
Η κυριότητα και κάθε άλλο δικαίωμα επί των ακινήτων και δικτύων της επιχείρησης μεταβιβάζονται αυτοδικαίως στον δήμο, εντός των διοικητικών ορίων του οποίου βρίσκονται.
Τα κινητά και ο κάθε είδους εξοπλισμός που εξυπηρετεί ή συνδέεται λειτουργικά με τα ακίνητα που μεταβιβάζονται, μεταφέρονται κατά προτεραιότητα στον κύριο του ακινήτου ή των δικτύων. Ρυθμίσεις οφειλών συνεχίζουν να εξυπηρετούνται από τον δήμο που αποτελούσε την έδρα της επιχείρησης.
Για την απόδοση των περιουσιακών στοιχείων, συντάσσεται πρωτόκολλο παράδοσης-παραλαβής. Πράξεις, έργα και δράσεις που έχουν ενταχθεί και προτάσεις που έχουν υποβληθεί για χρηματοδότηση από οποιαδήποτε πηγή με δικαιούχο την επιχείρηση δύναται να συνεχιστούν από τον δήμο της έδρας αυτής ή από τους δήμους που αυτά αφορούν.
Επίσης, από τη λύση της επιχείρησης, οι εκκρεμείς δίκες συνεχίζονται χωρίς να επέρχεται βίαιη διακοπή τους και χωρίς να απαιτείται ειδική διαδικαστική πράξη για καθεμία από αυτές, από τον διάδοχο δήμο επί του αντικειμένου της δίκης.
Αναφορικά με το πάσης φύσεως προσωπικό, συμπεριλαμβανομένων των συμβάσεων μίσθωσης έργου, μεταφέρεται αυτοδικαίως και κατανέμεται, με την ίδια σχέση εργασίας ή έργου, με απόφαση του Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, στους οικείους δήμους, ανάλογα με τον πληθυσμό τους.
Από τις διατάξεις του νόμου εξαιρούνται τα δημοτικά περιφερειακά θέατρα.
Οι προτάσεις της ΚΕΔΕ
Η ΚΕΔΕ, πριν την κατάθεση του νομοσχεδίου είχε θέσει θέμα αναβολής, προκειμένου να υπάρξει πλήρης συζήτηση και ανάλυση όλων των νέων δεδομένων που εισάγει το εν λόγω νομοσχέδιο, αλλά και για να ληφθούν υπόψη οι επικουρικές προτάσεις και βάσεις που θέτει η Αυτοδιοίκηση.
Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά τις διατάξεις (άρθρο 24-25-26) του νομοσχεδίου για την κατάργηση των ΝΠΔΔ των ΟΤΑ η ΚΕΔΕ προτείνει:
1. Να παραμείνει ως έχει το ισχύον καθεστώς και μετά τις εκλογές σε συνεργασία με το υπουργείο να συζητηθεί το θέμα
2. Στο πλαίσιο μίας μεταβατικής διαδικασίας να κινητροδοτηθεί η διαδικασία κατάργησης των ΝΠΔΔ και πάντα σε εθελοντική βάση.
3. Να διατηρηθούν σε κάθε δήμο μία Δημοτική Επιχείρηση και μία Σχολική Επιτροπή.
4. Να αυξηθεί ο αριθμός των ειδικών συμβούλων ή ειδικών συνεργατών που θα στελεχώσουν τις επιτροπές που συστήνονται στους δήμους για την καλύτερη διαχείριση θεμάτων των ΝΠΔΔ που καταργούνται.
5. Σε περίπτωση ψήφισης του νόμου να ληφθεί πρόνοια αναδρομικής ισχύος 2 ετών για τους δήμους που κατήργησαν Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου ή Δημοτικές Επιχειρήσεις και να αυξηθεί ο αριθμός των Αντιδημάρχων και για αυτούς.
