Ο θερμότερος Οκτώβριος στην ιστορία των καταγραφών και το ισχυρό Ελ Νίνιο εντείνουν την ανησυχία για ακραία φαινόμενα
Νέα προειδοποίηση για την επιτάχυνση της κλιματικής κρίσης απευθύνει το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο Copernicus (Κοπέρνικος), εκτιμώντας ότι το 2026 είναι πολύ πιθανό να αναδειχθεί στη δεύτερη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί παγκοσμίως. Τα στοιχεία για τον Οκτώβριο, που ήταν ο θερμότερος στην ιστορία των μετρήσεων, επιβεβαιώνουν τη συνεχιζόμενη άνοδο της θερμοκρασίας, καθώς η ανθρωπογενής υπερθέρμανση ενισχύεται από ένα εξαιρετικά ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο. Οι εξελίξεις αναδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης της κλιματικής ανθεκτικότητας και της προετοιμασίας των δήμων απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Copernicus: Πιθανότητα 80% για τη δεύτερη θερμότερη χρονιά
Σύμφωνα με το μηνιαίο δελτίο του Copernicus, τα δεδομένα των πρώτων δέκα μηνών του 2026 δείχνουν ότι το έτος οδεύει προς τη δεύτερη υψηλότερη μέση παγκόσμια θερμοκρασία από την έναρξη των καταγραφών.
Το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο εκτιμά ότι υπάρχει πιθανότητα περίπου 80% να καταλάβει το 2026 τη δεύτερη θέση, ενώ οι πιθανότητες να ισοφαρίσει ή να ξεπεράσει το ρεκόρ του 2024 ανέρχονται σε 20%.
Το 2024 παραμένει μέχρι σήμερα το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί στον πλανήτη.
Οι προβλέψεις βασίζονται σε στατιστικό μοντέλο που αξιοποιεί τα δεδομένα του συστήματος ERA5 και αποτυπώνουν τη συνεχιζόμενη άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Σχεδόν βέβαιη η υπέρβαση του ορίου των 1,5°C
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εκτίμηση ότι το 2026 είναι σχεδόν βέβαιο πως θα ξεπεράσει κατά 1,5°C τη μέση θερμοκρασία της προβιομηχανικής περιόδου.
Σύμφωνα με το Copernicus, η πιθανότητα υπέρβασης του συγκεκριμένου ορίου ξεπερνά το 99%, γεγονός που θα καταστήσει το 2026 το δεύτερο ημερολογιακό έτος μετά το 2024 με τόσο υψηλή θερμοκρασιακή απόκλιση.
Η προβλεπόμενη αύξηση υπολογίζεται μεταξύ 1,56°C και 1,61°C σε σχέση με την περίοδο 1850-1900.
Ωστόσο, η υπέρβαση του ορίου για ένα μεμονωμένο έτος δεν σημαίνει ότι έχει επισήμως αποτύχει ο πιο φιλόδοξος στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού, καθώς αυτός αφορά τη μακροχρόνια αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν, πάντως, ότι η προσωρινή υπέρβαση του ορίου θεωρείται πλέον αναπόφευκτη, ενώ η μακροχρόνια υπέρβασή του θα μπορούσε να καταγραφεί ακόμη και έως το 2030.
Παράλληλα, το Copernicus εκτιμά ότι και η μέση θερμοκρασία της τετραετίας 2023-2026 θα ξεπεράσει τους 1,5°C σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Ο θερμότερος Οκτώβριος που έχει καταγραφεί ποτέ
Τα στοιχεία του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου δείχνουν ότι ο Οκτώβριος του 2026 ήταν ο θερμότερος Οκτώβριος παγκοσμίως από την έναρξη των μετεωρολογικών καταγραφών.
Η μέση θερμοκρασία του αέρα στην επιφάνεια του πλανήτη έφτασε τους 15,35°C, δηλαδή:
- 1,75°C υψηλότερα από τον μέσο όρο της προβιομηχανικής περιόδου 1850-1900.
- 0,90°C υψηλότερα από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.
Πρόκειται για τον τρίτο συνεχόμενο μήνα κατά τον οποίο η παγκόσμια θερμοκρασία ξεπέρασε το όριο των 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ανησυχία για τη διάρκεια και την ένταση της παγκόσμιας υπερθέρμανσης.
Ρεκόρ θερμοκρασίας και στην επιφάνεια των ωκεανών
Εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες καταγράφηκαν και στην επιφάνεια των θαλασσών, με νέα ιστορική επίδοση για μήνα Οκτώβριο.
Σύμφωνα με το Copernicus, η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας των ωκεανών, εκτός των πολικών περιοχών, διαμορφώθηκε στους 20,95°C, ξεπερνώντας το προηγούμενο ρεκόρ του Οκτωβρίου 2023.
Η εξέλιξη συνδέεται και με την ενίσχυση του Ελ Νίνιο, του φυσικού κλιματικού φαινομένου που επηρεάζει τις θερμοκρασίες και τις καιρικές συνθήκες σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
Στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό, όπου το φαινόμενο συνέχισε να εντείνεται, η θερμοκρασιακή απόκλιση στην περιοχή παρακολούθησης Niño 3.4 έφτασε τους 3,21°C πάνω από τον μέσο όρο.
Πρόκειται για ιστορικά υψηλή τιμή, η οποία ξεπέρασε ακόμη και τις αντίστοιχες κορυφώσεις προηγούμενων ιδιαίτερα ισχυρών επεισοδίων Ελ Νίνιο.
Ελ Νίνιο: Προειδοποίηση του ΟΗΕ για πρωτοφανή ένταση
Στις 21 Οκτωβρίου 2026, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) προειδοποίησε ότι το εξελισσόμενο Ελ Νίνιο ενδέχεται να αποκτήσει πρωτοφανή χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την προειδοποίηση, η ένταση του φαινομένου θα μπορούσε ακόμη και να υπερβεί τις υφιστάμενες κλίμακες παρακολούθησης.
Το Ελ Νίνιο αποτελεί φυσικό κλιματικό φαινόμενο που συνδέεται με την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας και μπορεί να επιδεινώσει ακραίες καιρικές συνθήκες.
Η επίδρασή του προστίθεται στην ήδη αυξημένη θερμοκρασία του πλανήτη, η οποία οφείλεται στις ανθρώπινες δραστηριότητες και στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων ενισχύει την ανησυχία για τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στα φυσικά οικοσυστήματα, στις υποδομές και στις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Κλιματική κρίση και Τοπική Αυτοδιοίκηση: Η πρόκληση της ανθεκτικότητας
Οι διαπιστώσεις του Copernicus αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς οι δήμοι βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αντιμετώπισης των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής.
Η αυξημένη πιθανότητα ακραίων θερμοκρασιών, παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας, πλημμυρών και άλλων έντονων καιρικών φαινομένων καθιστά αναγκαία την ενίσχυση της πρόληψης και της Πολιτικής Προστασίας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η αντιπλημμυρική θωράκιση, η προστασία των αστικών υποδομών, η διαχείριση των υδάτινων πόρων και η προσαρμογή των πόλεων στις υψηλές θερμοκρασίες.
Τα νέα θερμοκρασιακά ρεκόρ επιβεβαιώνουν ότι η κλιματική ανθεκτικότητα των δήμων αποτελεί πλέον κρίσιμη παράμετρο του τοπικού σχεδιασμού, με άμεση επίδραση στην ασφάλεια και στην ποιότητα ζωής των πολιτών.
