ΚΕΔΕ: Ψηφιακά έργα εκατομμυρίων στους δήμους – Οι εξαγγελίες Παπαστεργίου για Smart Cities, κυβερνοασφάλεια και AI

Την πορεία των έργων ψηφιακού μετασχηματισμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και τις νέες παρεμβάσεις για τον εκσυγχρονισμό των δημοτικών υπηρεσιών παρουσίασε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, στο ετήσιο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) στην Καλαμάτα. Από τα προγράμματα Smart Cities και τις έξυπνες διαβάσεις έως την κυβερνοασφάλεια, την τεχνητή νοημοσύνη και τα δίκτυα υπερυψηλών ταχυτήτων, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει έργα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη στήριξη των μικρότερων δήμων, στην απλούστευση των διαδικασιών και στην ανάπτυξη κοινών ψηφιακών υποδομών.

Smart Cities: 94 συμβάσεις και 217 ενταγμένοι δήμοι

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Δημήτρης Παπαστεργίου, στο πρόγραμμα Smart Cities του ΕΣΠΑ, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 255,5 εκατ. ευρώ, έχουν υποβάλει προτάσεις 312 δήμοι.

Από αυτούς, 217 δήμοι έχουν ενταχθεί, 194 έργα έχουν δημοπρατηθεί και 94 έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί.

Ο υπουργός ανέφερε επίσης ότι συνολικά 325 δήμοι είχαν υποβάλει προτάσεις στον αρχικό κύκλο ενδιαφέροντος, από τους οποίους 312 προχώρησαν στις σχετικές διαδικασίες.

Παράλληλα, το πρόγραμμα Smart Cities του Ταμείου Ανάκαμψης αφορά 17 δήμους, με προϋπολογισμό 88,97 εκατ. ευρώ και ποσοστό απορρόφησης 77,17%, δηλαδή περίπου 80%.

Μεταξύ των δήμων που συμμετέχουν βρίσκονται οι Αθηναίων, Θεσσαλονίκης, Πειραιά, Πατρέων, Λαρισαίων, Βόλου, Ηρακλείου, Τρικκαίων, Χανίων και Ρόδου.

Στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) έχουν εκδοθεί 95 προσκλήσεις, με 58 εντάξεις και συνολικό προϋπολογισμό 20,4 εκατ. ευρώ.

Οι δράσεις αφορούν ψηφιακές υπηρεσίες επικοινωνίας και συναλλαγών με τους πολίτες, συστήματα ευφυούς διαχείρισης του αστικού χώρου και εφαρμογές τεχνολογιών Διαδικτύου των Πραγμάτων (Internet of Things – IoT).

Έξυπνες διαβάσεις σε 113 δήμους

Στον τομέα της οδικής ασφάλειας, ο υπουργός ανακοίνωσε ότι έχουν ήδη κατασκευαστεί 1.235 έξυπνες διαβάσεις σε 113 δήμους, μέσω έργου προϋπολογισμού 78,15 εκατ. ευρώ.

Στα στοιχεία της παρουσίασης οι διαβάσεις κατανέμονται σε δύο επιμέρους κατηγορίες, με 843 και 392 εγκαταστάσεις αντίστοιχα.

Οι παρεμβάσεις υλοποιούνται κυρίως κοντά σε σχολικές μονάδες και περιλαμβάνουν φωτεινή σήμανση LED και δυνατότητα αυτόνομης λειτουργίας με ηλιακή ενέργεια.

«Αυτές, όλες, μέσα στις πόλεις, ήρθαν να δώσουν λύση σε επικίνδυνα σημεία γύρω από σχολεία, σε σημεία στο οποίο στο παρελθόν υπήρξαν ζητήματα και ατυχήματα», ανέφερε ο Δημήτρης Παπαστεργίου.

Έξυπνος φωτισμός: 31.938 σημεία εγκατάστασης

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη έργο ανάπτυξης αυτόνομων δικτύων έξυπνου φωτισμού LED, με δυνατότητα απομακρυσμένης διαχείρισης.

Ο συνολικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 102,7 εκατ. ευρώ, με πρόβλεψη για 31.938 σημεία εγκατάστασης.

Οι παρεμβάσεις επικεντρώνονται κυρίως σε οδικούς άξονες που δεν διαθέτουν επαρκή φωτισμό.

Στόχος είναι η ενίσχυση της οδικής ασφάλειας και ο περιορισμός του ενεργειακού και λειτουργικού κόστους για τους δήμους.

Κυβερνοασφάλεια δήμων: Έργο 7,5 εκατ. ευρώ

Ξεχωριστή προτεραιότητα αποτελεί η προστασία των πληροφοριακών συστημάτων της Αυτοδιοίκησης από κυβερνοεπιθέσεις.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου ανακοίνωσε ότι το ενιαίο έργο κυβερνοασφάλειας, προϋπολογισμού 7,5 εκατ. ευρώ, βρίσκεται στο στάδιο της ανάθεσης.

«Το έργο πλέον έχει προσωρινό ανάδοχο. Υπογράφουμε τις επόμενες μέρες», δήλωσε.

Μετά τη συμβασιοποίησή του προβλέπεται να πραγματοποιηθούν έλεγχοι για τον εντοπισμό των ευπαθειών στα πληροφοριακά συστήματα κάθε δήμου.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει συστήματα παρακολούθησης, διαδικασίες αντιμετώπισης κυβερνοεπιθέσεων και εκπαίδευση του προσωπικού των δημοτικών υπηρεσιών.

Η υποστήριξη θα διαφοροποιείται ανάλογα με το μέγεθος και τις ανάγκες κάθε ΟΤΑ.

Ο υπουργός συνέδεσε την αναγκαιότητα του έργου με τους κινδύνους που προκύπτουν από την αυξανόμενη διασύνδεση ψηφιακών συσκευών και υποδομών, αναφερόμενος και σε πρόσφατο περιστατικό με ψυγεία που εμφάνιζαν ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες.

govHUB: 28 νέες ψηφιακές υπηρεσίες για τους δήμους

Σημαντικό μέρος της παρουσίασης αφορούσε το govHUB, μέσω του οποίου οι δήμοι και οι εποπτευόμενοι φορείς τους αποκτούν πρόσβαση σε διαλειτουργικές ψηφιακές υπηρεσίες.

Η πλατφόρμα διαθέτει 28 νέες υπηρεσίες, οργανωμένες σε τέσσερις θεματικές ενότητες:

• Έσοδα δήμων.
• Αθλητικές εγκαταστάσεις.
• Πολίτες και επιχειρήσεις.
• Κοινωνική πολιτική και πληρωμές.

Από αυτές, δύο υπηρεσίες βρίσκονται σε πιλοτική λειτουργία.

Στόχος είναι η επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών και η μείωση της ανάγκης φυσικής παρουσίας των πολιτών στις δημοτικές υπηρεσίες.

Ψηφιακά κατασχετήρια και ηλεκτρονικές επιδόσεις εγγράφων

Στην ψηφιοποίηση των οικονομικών διαδικασιών των δήμων, ο υπουργός παρουσίασε στοιχεία για την ηλεκτρονική αποστολή κατασχετηρίων εις χείρας τρίτων προς τις τράπεζες.

Μέσω του govHUB έχουν καταγραφεί:

• 361.876 κατασχετήρια.
• 1.622.885 αποστολές προς τράπεζες.
• 168.339 άρσεις κατασχετηρίων.

Ο μέσος χρόνος απάντησης διαμορφώνεται στις τρεις ημέρες.

Παράλληλα, οι δήμοι μπορούν να χρησιμοποιούν τις ψηφιακές θυρίδες των πολιτών για την ηλεκτρονική επίδοση επίσημων εγγράφων με πλήρη νομική ισχύ.

Έχουν πραγματοποιηθεί 293.280 ηλεκτρονικές επιδόσεις, μεταξύ των οποίων αποσπάσματα βεβαιωτικών καταλόγων και ατομικές ειδοποιήσεις οφειλών.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η διαδικασία περιορίζει τη γραφειοκρατία και τις ταχυδρομικές δαπάνες των ΟΤΑ.

Δημοτικά τέλη: Εισπράξεις 258,4 εκατ. ευρώ μέσω ψηφιακών διαδικασιών

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ψηφιακή πλατφόρμα για το τέλος διαμονής παρεπιδημούντων και το τέλος επί των ακαθάριστων εσόδων, η οποία λειτουργεί σε συνεργασία με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).

Μέσω της υπηρεσίας, οι επιχειρήσεις υποβάλλουν ηλεκτρονικά τις δηλώσεις τους, χωρίς να απαιτείται επίσκεψη στον δήμο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία έως τον Σεπτέμβριο του 2026:

• Οι εισπράξεις των δήμων ανέρχονταν σε 258,4 εκατ. ευρώ.
• Οι βεβαιώσεις στην ΑΑΔΕ έφταναν τα 324,8 εκατ. ευρώ.
• Είχαν υποβληθεί 1.239.478 δηλώσεις.
• Την πλατφόρμα είχαν χρησιμοποιήσει 137.058 επιχειρήσεις.

Ο υπουργός επισήμανε ότι η αυτοματοποίηση των σχετικών διαδικασιών διευκολύνει τόσο τις δημοτικές οικονομικές υπηρεσίες όσο και τους υπόχρεους επιχειρηματίες.

UFBB: Επένδυση 743,4 εκατ. ευρώ σε 69 περιφερειακές ενότητες

Στις μεγάλες τηλεπικοινωνιακές επενδύσεις περιλαμβάνεται το έργο Ultra-Fast Broadband (UFBB), προϋπολογισμού 743,4 εκατ. ευρώ.

Το πρόγραμμα προβλέπει ανάπτυξη ευρυζωνικών δικτύων υπερυψηλών ταχυτήτων σε 69 περιφερειακές ενότητες, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε περιοχές που αντιμετωπίζουν περιορισμένη συνδεσιμότητα.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι πρόκειται για παρέμβαση ιδιαίτερης σημασίας για την ελληνική περιφέρεια και τις περιοχές εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.

«Είναι ένα πρόγραμμα το οποίο έρχεται να δώσει ευρυζωνικότητα σε όλη την Ελλάδα και κυρίως εκτός των αστικών κέντρων», ανέφερε, περιγράφοντάς το ως έργο περίπου 800 εκατ. ευρώ.

Στόχος είναι η μείωση του ψηφιακού χάσματος και η ενίσχυση των δυνατοτήτων πολιτών και επιχειρήσεων.

ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ και δωρεάν Wi-Fi σε 267 δήμους

Για το πρόγραμμα ΣΥΖΕΥΞΙΣ ΙΙ, ο υπουργός ανέφερε ότι συνεχίζεται η ανάπτυξη υποδομών υψηλών ταχυτήτων για τη διασύνδεση δημοτικών κτιρίων, δημαρχείων και ΚΑΠΗ.

Σύμφωνα με την ενημέρωση, η πρόοδος των σχετικών εκσκαφών έχει φτάσει στο 47%.

Παράλληλα, παρουσίασε την εξέλιξη του προγράμματος Wifi4GR, που αφορά την παροχή δωρεάν ασύρματης πρόσβασης στο διαδίκτυο σε χώρους πολιτιστικού και τουριστικού ενδιαφέροντος.

Το έργο, συνολικής δαπάνης περίπου 9,53 εκατ. ευρώ, περιλαμβάνει:

• 267 δήμους.
• 5.551 σημεία ασύρματου εξοπλισμού (access points).
• 2.478 σημεία πρόσβασης.

Τηλεοπτική κάλυψη: Νέο έργο για τις «λευκές περιοχές»

Για την αντιμετώπιση προβλημάτων τηλεοπτικής λήψης σε περιοχές χωρίς επαρκή κάλυψη, προωθείται νέο έργο με αρχική εγκατάσταση 54 σταθμών συμπληρωματικής κάλυψης.

Η πρώτη φάση αφορά τις Περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Βορείου Αιγαίου και Νοτίου Αιγαίου.

Ο αρχικός προϋπολογισμός ανέρχεται σε 22,7 εκατ. ευρώ, με πρόβλεψη δικαιώματος προαίρεσης 100% για επέκταση στην υπόλοιπη επικράτεια και αναβάθμιση στην τεχνολογία DVB-T2.

Ψηφιακά δίδυμα για τα δημοτικά δίκτυα ύδρευσης

Στις νέες παρεμβάσεις που σχεδιάζονται για την Αυτοδιοίκηση περιλαμβάνεται η έξυπνη διαχείριση των υδάτινων πόρων, σε συνεργασία με τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων.

Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Υδατικών Πόρων για την παρακολούθηση της διαθεσιμότητας και κατανάλωσης νερού.

Παράλληλα, προωθείται Εθνικό Ψηφιακό Μητρώο Υδατικών Υποδομών, με στόχο την καταγραφή και χαρτογράφηση των δικτύων ύδρευσης, αποχέτευσης, άρδευσης και επεξεργασίας νερού και λυμάτων.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δημιουργία ψηφιακών διδύμων (digital twins), τα οποία θα επιτρέπουν την ψηφιακή αποτύπωση των υποδομών και τη δοκιμή διαφορετικών σεναρίων λειτουργίας.

«Σήμερα σε πολλές περιπτώσεις δεν ξέρουμε πού είναι τα δίκτυά μας, πού είναι οι βάνες μας, ποιες είναι οι διατομές», ανέφερε ο υπουργός.

Όπως εξήγησε, τα ψηφιακά δίδυμα θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για προσομοιώσεις σχετικά με την πίεση και τη διαχείριση του νερού.

Ενιαίο πληροφοριακό σύστημα για τη Δημοτική Αστυνομία

Νέα παρέμβαση σχεδιάζεται και για τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό της Δημοτικής Αστυνομίας.

Το υπουργείο προωθεί την ανάπτυξη ενιαίου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος, το οποίο θα μπορεί να αξιοποιηθεί από όλους τους δήμους.

Το σύστημα θα περιλαμβάνει:

• Ψηφιακούς ελέγχους και αυτοψίες μέσω φορητών συσκευών.
• Ηλεκτρονική καταγραφή παραβάσεων και διαχείριση προστίμων.
• Ψηφιακή οργάνωση προσωπικού και βαρδιών.
• Διασύνδεση με κρατικά πληροφοριακά συστήματα.

Ο Δημήτρης Παπαστεργίου διευκρίνισε ότι το έργο προχωρά σε συνεργασία με την ΚΕΔΕ, έπειτα από σχετικό αίτημα των δημοτικών αστυνομικών.

Στόχος είναι η διασύνδεση των δημοτικών αστυνομικών υπηρεσιών και η ανταλλαγή δεδομένων σε πανελλαδικό επίπεδο, κατά το πρότυπο της Ελληνικής Αστυνομίας.

Παρέμβαση για να περιοριστούν οι συνεχείς εκσκαφές

Ο υπουργός προανήγγειλε νομοθετική παρέμβαση για την καλύτερη αξιοποίηση των υφιστάμενων τηλεπικοινωνιακών υποδομών.

Βασικός στόχος είναι να περιοριστούν οι επαναλαμβανόμενες εκσκαφές από διαφορετικές εταιρείες και να διευκολυνθεί η κοινή χρήση διαθέσιμων δικτύων.

«Από την ώρα που υπάρχουν υποδομές, οφείλουν οι εταιρείες να δώσουν η μία στην άλλη. Αν δεν μπορούν να το κάνουν, θα πρέπει να αιτιολογήσουν γιατί δεν δίνουν», σημείωσε.

Η παρέμβαση συνδέεται με την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού για τις Υποδομές Gigabit (Gigabit Infrastructure Act).

Το νέο πλαίσιο επιδιώκει την κοινή χρήση υλικών υποδομών, τη μείωση των παράλληλων εγκαταστάσεων και την ευκολότερη ανάπτυξη οπτικών ινών, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων στο εσωτερικό των πολυκατοικιών.

Τεχνητή νοημοσύνη: Κοινή πρόσβαση των δήμων σε υπηρεσίες AI

Στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, ο υπουργός αναφέρθηκε σε συμφωνία-πλαίσιο που θα επιτρέπει την πρόσβαση των δήμων σε σχετικές υπηρεσίες χωρίς να απαιτείται ξεχωριστή διαδικασία προμήθειας από κάθε ΟΤΑ.

Όπως διευκρίνισε, αναμένεται απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας για το συγκεκριμένο έργο.

Η συμφωνία θα μπορούσε να καλύπτει τόσο υποδομές όσο και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Παράλληλα, ο υπουργός αναφέρθηκε στη δυνατότητα διάθεσης σχετικών εργαλείων μέσω συμφωνιών με μεγάλους τεχνολογικούς παρόχους, κυρίως τη Microsoft, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση και μικρότεροι δήμοι.

Παπαστεργίου: «Δεν θέλαμε να αφήσουμε κανέναν δήμο εκτός χρηματοδότησης»

Κλείνοντας την παρουσίασή του, ο Δημήτρης Παπαστεργίου αναγνώρισε τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν κυρίως οι μικροί και νησιωτικοί δήμοι κατά την υποβολή και υλοποίηση προτάσεων χρηματοδότησης μέσω του ΕΣΠΑ.

Όπως ανέφερε, πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις για την απλούστευση των διαδικασιών και τη διευκόλυνση της πρόσβασής τους στους διαθέσιμους πόρους.

«Δεν θέλαμε να αφήσουμε κανέναν δήμο εκτός χρηματοδότησης», τόνισε.

Ο υπουργός υπογράμμισε ότι επιδίωξη είναι η πλήρης αξιοποίηση των χρηματοδοτικών εργαλείων, ώστε να μη χαθούν πόροι που μπορούν να στηρίξουν τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό της Αυτοδιοίκησης.

Η επόμενη πρόκληση για τους δήμους είναι η ολοκλήρωση των έργων που έχουν ήδη ενταχθεί και η αξιοποίηση των νέων κοινών ψηφιακών υπηρεσιών, με στόχο τη βελτίωση της καθημερινής εξυπηρέτησης των πολιτών και της λειτουργίας των δημοτικών υπηρεσιών.