Η νησιωτικότητα, η πράσινη μετάβαση, οι κοινωνικές υποδομές και η καινοτομία βρέθηκαν στο επίκεντρο του πάνελ «GReco Islands»
Η πρόκληση της νησιωτικότητας και η μετατροπή της σε ευκαιρία βιώσιμης ανάπτυξης βρέθηκαν στο επίκεντρο του συνεδρίου Attica Green Expo 2026, που πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις του Tae Kwon Do. Στο πάνελ με θέμα «GReco Islands: Μετάβαση των μικρών νησιών προς ένα βιώσιμο και ανθεκτικό μέλλον», κυβερνητικά στελέχη, εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης και ειδικοί ανέδειξαν τις δυνατότητες αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα μικρά νησιά της χώρας στην προσπάθειά τους να πετύχουν μια δίκαιη και πράσινη μετάβαση.
Στο επίκεντρο 39 μικρά ελληνικά νησιά
Η συζήτηση επικεντρώθηκε στα 39 μικρά ελληνικά νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.500 κατοίκων και στον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αποτελέσουν μέρος της εθνικής στρατηγικής για βιώσιμη ανάπτυξη και ανθεκτικότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε όχι μόνο στις τεχνολογικές και περιβαλλοντικές υποδομές αλλά και στον ανθρώπινο παράγοντα, με βασικό άξονα τη στήριξη της οικογένειας και της τοπικής κοινωνίας ως προϋπόθεση για τη διατήρηση της ζωής στα νησιά.
Δόμνα Μιχαηλίδου: «Τα νησιά πρέπει να γίνουν ελκυστικά για τις οικογένειες»
Τον βασικό τόνο της συζήτησης έδωσε η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, η οποία τόνισε ότι η βιωσιμότητα των μικρών νησιωτικών κοινωνιών περνά μέσα από τη στήριξη της οικογένειας.
Όπως ανέφερε, το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι δημόσιες υπηρεσίες στα νησιά – από τα σχολεία και τους παιδικούς σταθμούς έως τα κέντρα υγείας – δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά κυρίως ζήτημα στελέχωσης.
Η υπουργός επισήμανε ότι η πράσινη μετάβαση και οι νέες τεχνολογίες, όπως η τηλεϊατρική, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων.
Επέκταση του προγράμματος μετεγκατάστασης στα μικρά νησιά
Η Δόμνα Μιχαηλίδου αναφέρθηκε επίσης στο κυβερνητικό πρόγραμμα μετεγκατάστασης οικογενειών στην ακριτική Ελλάδα, το οποίο προβλέπει οικονομική ενίσχυση ύψους 10.000 ευρώ.
Όπως προανήγγειλε, το πρόγραμμα αναμένεται να επεκταθεί και στα μικρά νησιά, με στόχο να συνδυαστεί με την αξιοποίηση ανενεργών ακινήτων και την ενίσχυση της τοπικής κοινωνικής και οικονομικής ζωής.
Αλλαγές στο πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός»
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε και η εξαγγελία της υπουργού για το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός» για άτομα με αναπηρία.
Αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες εξεύρεσης εξειδικευμένου προσωπικού στις μικρές νησιωτικές κοινωνίες, ανακοίνωσε ότι το πρόγραμμα θα προσαρμοστεί ειδικά για τα μικρά νησιά, επιτρέποντας την πρόσληψη συγγενών πρώτου ή δεύτερου βαθμού ώστε τα άτομα με αναπηρία να συνεχίσουν να λαμβάνουν την απαραίτητη υποστήριξη για την ανεξάρτητη διαβίωσή τους.
Κωνσταντίνος Αραβώσης: «Τα μικρά νησιά μπορούν να γίνουν πρότυπα καινοτομίας»
Ο αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ και καθηγητής του ΕΜΠ, Κωνσταντίνος Αραβώσης, σημείωσε ότι τα μικρά νησιά μπορούν να λειτουργήσουν ως «εργαστήρια» ανάπτυξης καινοτόμων βιώσιμων λύσεων.
Όπως εξήγησε, μέσω της πρωτοβουλίας «GReco Islands», ένα νησί μπορεί να μετατραπεί σε πρότυπο κυκλικής οικονομίας, επιτυγχάνοντας αποτελεσματική διαχείριση απορριμμάτων και ενεργειακή αυτονομία μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι απαιτείται συνδυασμός βασικών υποδομών, όπως μονάδες αφαλάτωσης και βιολογικοί καθαρισμοί, με σύγχρονες ψηφιακές υποδομές που θα περιορίσουν την απομόνωση των νησιών.
Οι παρεμβάσεις των δημάρχων
Ο δήμαρχος Λειψών, Φώτης Μάγγος, χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την εξαγγελία για τον «Προσωπικό Βοηθό» και παρουσίασε το μοντέλο διαχείρισης απορριμμάτων του νησιού, το οποίο βασίζεται στη διαλογή στην πηγή, στη συλλογή πόρτα-πόρτα και στην απουσία κάδων από τους δημόσιους χώρους.
Παράλληλα, ζήτησε τη δημιουργία ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων για τα μικρά νησιά, επισημαίνοντας ότι οι μικροί δήμοι δεν μπορούν να ανταγωνίζονται ισότιμα μεγάλους δήμους της ηπειρωτικής χώρας στις οριζόντιες προσκλήσεις χρηματοδότησης.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Καλυμνίων, Ιωάννης Μαστροκούκος, στάθηκε στις ιδιαιτερότητες κάθε νησιωτικής περιοχής, υπογραμμίζοντας ότι δεν μπορούν να εφαρμόζονται οριζόντια μέτρα χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές συνθήκες.
Έφερε ως παράδειγμα τις καθυστερήσεις δημοσίων έργων λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων και προβλημάτων στις ακτοπλοϊκές συνδέσεις, σημειώνοντας ότι η αυστηρή νομοθεσία των χρονοδιαγραμμάτων συχνά αγνοεί τις πραγματικές δυσκολίες της νησιωτικότητας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπως η αναρρίχηση, που έχει αναδείξει διεθνώς την Κάλυμνο.
Η δήμαρχος Λήμνου, Ελεονώρα Γεώργα, αναφέρθηκε στις κοινές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι απομακρυσμένες νησιωτικές περιοχές, παρουσιάζοντας τις πρωτοβουλίες του Δήμου για τη στήριξη των παιδικών σταθμών, την ενίσχυση των υδατικών πόρων μέσω γεωτρήσεων και τον σχεδιασμό μονάδων αφαλάτωσης.
Παράλληλα, ξεχώρισε η αναφορά της στις ψηφιακές εφαρμογές πολιτικής προστασίας για ευάλωτους πολίτες και ΑμεΑ, οι οποίοι είναι καταγεγραμμένοι ώστε να εντοπίζονται άμεσα σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.
Καινοτομία και νέα οικονομική αξία στα νησιά
Ο καθηγητής Καινοτομίας του ΕΜΠ, Άγγελος Τσακανίκας, τόνισε ότι το μικρό μέγεθος των νησιών μπορεί να λειτουργήσει ως πλεονέκτημα για την ανάπτυξη καινοτομίας και πειραματισμού.
Όπως σημείωσε, οι προβλεπόμενοι «κόμβοι καινοτομίας» της πρωτοβουλίας θα πρέπει να λειτουργούν ως ζωντανοί οργανισμοί παραγωγής πραγματικής αξίας και όχι ως απλά γραφεία ενημέρωσης.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι κάτοικοι των μικρών νησιών έχουν ήδη αναπτύξει σημαντικές δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων λόγω των περιορισμένων πόρων που διαθέτουν.
Το ζήτημα της μεταφοράς μπαταριών και συσσωρευτών
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με παρέμβαση από το κοινό σχετικά με τη δυσκολία και την επικινδυνότητα της ακτοπλοϊκής μεταφοράς συσσωρευτών υψηλής τάσης και μπαταριών αποθήκευσης ενέργειας στο τέλος του κύκλου ζωής τους.
Τονίστηκε η ανάγκη δημιουργίας ειδικών πρωτοκόλλων συνεργασίας για την ασφαλή απομάκρυνσή τους από τα νησιά.
Τη συζήτηση συντόνισε η Δρ Μαίρη Ατζέμη, Head of Sustainability and Climate Change της Break Even Consulting.
