Τι αλλάζει στη διαδικασία ορκωμοσίας των δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων – Το παράδειγμα της υπόθεσης στον Δήμο Αθηναίων και οι ρυθμίσεις για έκπτωση και αναπλήρωση
Σχεδόν απαράλλακτη παραμένει η διαδικασία ορκωμοσίας των αιρετών στο πλαίσιο του Νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, ο οποίος βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 4 Ιουνίου, ωστόσο εισάγει σαφείς προβλέψεις που περιορίζουν τα φαινόμενα «αυτοσχέδιων» όρκων. Το νέο πλαίσιο, όπως παρουσιάζεται, ορίζει με ακρίβεια τον τύπο, τον τόπο και τον χρόνο της ορκωμοσίας, ενώ συνδέει αυστηρά τη μη τήρησή της με έκπτωση από το αξίωμα και διαδικασία αναπλήρωσης.
Το νέο πλαίσιο ορκωμοσίας των αιρετών
Σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου, μετά την ανακήρυξη των επιτυχόντων και επιλαχόντων συνδυασμών, ο δήμαρχος ή ο περιφερειάρχης, οι δημοτικοί ή περιφερειακοί σύμβουλοι, καθώς και οι εκπρόσωποι κοινοτήτων, ορκίζονται πριν την ανάληψη καθηκόντων.
Η ορκωμοσία πραγματοποιείται παρουσία νόμιμου θρησκευτικού λειτουργού, σε κτίριο του δήμου ή της Περιφέρειας εντός των διοικητικών τους ορίων, σε ημερομηνία που ορίζεται από τον νεοεκλεγέντα δήμαρχο, έως τις 31 Δεκεμβρίου του έτους των εκλογών.
Ο προβλεπόμενος όρκος έχει ως εξής: «Ορκίζομαι να είμαι πιστός στην πατρίδα, να υπακούω στο Σύνταγμα και στους νόμους και να εκπληρώνω τίμια και ευσυνείδητα τα καθήκοντά μου».
Για πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εκλέγονται στην Ελλάδα, το κείμενο προσαρμόζεται ως εξής: «Ορκίζομαι να είμαι πιστός στην Ελλάδα, να υπακούω στο Σύνταγμα και στους νόμους και να εκπληρώνω τίμια και ευσυνείδητα τα καθήκοντά μου».
Παρέχεται επίσης δυνατότητα διαβεβαίωσης αντί θρησκευτικού όρκου: «Δηλώνω, επικαλούμενος την τιμή και τη συνείδησή μου, ότι θα είμαι πιστός στην Ελλάδα, θα υπακούω στο Σύνταγμα και τους νόμους και ότι θα εκπληρώνω τίμια και ευσυνείδητα τα καθήκοντά μου».
Αυστηρές συνέπειες μη ορκωμοσίας
Ο Νέος Κώδικας προβλέπει ότι αν δεν τηρηθεί κανένας από τους προβλεπόμενους τύπους, ο αιρετός θεωρείται ότι δεν έχει ορκιστεί.
Σε αυτή την περίπτωση, επέρχεται αυτοδίκαιη έκπτωση με διαπιστωτική απόφαση του Επόπτη Νομιμότητας, ενώ καλείται ο επόμενος αναπληρωματικός.
Η διαδικασία συνοδεύεται από ενημέρωση του Γενικού Επόπτη Νομιμότητας μέσω του πληροφοριακού συστήματος ελέγχου ΟΤΑ, ενώ για κάθε ορκωμοσία συντάσσεται πρακτικό σε δύο αντίτυπα, εκ των οποίων το ένα αποστέλλεται για έλεγχο νομιμότητας.
Η υπόθεση Κωνσταντίνου στον Δήμο Αθηναίων
Η ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία με φόντο την υπόθεση του δημοτικού συμβούλου του Δήμου Αθηναίων Πέτρος Κωνσταντίνου, ο οποίος στις 4 Μαΐου προχώρησε σε αυτοσχέδιο όρκο ακτιβιστικού χαρακτήρα, αντί του προβλεπόμενου τύπου.
Η πράξη του προκάλεσε αντιδράσεις, μεταξύ των οποίων και του υπουργού Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος έκανε λόγο για γεγονός που «εξευτελίζει την ορκωμοσία».
Την ίδια ημέρα, η δημοτική σύμβουλος Ελένη Παπαδοπούλου κατέθεσε καταγγελία και ανακοίνωσε προσφυγή ακύρωσης του πρακτικού ορκωμοσίας.
Στις 13 Μαΐου, ο Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής ακύρωσε την ορκωμοσία, με επαναληπτική διαδικασία να ορίζεται για τις 14 Μαΐου. Ο κ. Κωνσταντίνου χαρακτήρισε την εξέλιξη «αντιδημοκρατική εκτροπή».
Το θέμα απασχόλησε στη συνέχεια το δημοτικό συμβούλιο Αθηναίων στις συνεδριάσεις 18 και 25 Μαΐου, με αμφισβήτηση της νομιμότητας των αποφάσεων στις οποίες συμμετείχε.
Παράλληλα, κατατέθηκε προσφυγή στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής, με αίτημα την ακύρωση της επαναληπτικής ορκωμοσίας, καθώς – όπως υποστηρίζεται – δεν προβλέπεται δεύτερη διαδικασία όσο ισχύει το αρχικό πρακτικό.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο και η αναπλήρωση
Ο Νέος Κώδικας ξεκαθαρίζει ότι σε περίπτωση αυτοδίκαιης έκπτωσης, ενεργοποιείται η διαδικασία αναπλήρωσης με τον επόμενο επιλαχόντα, σύμφωνα με το άρθρο περί αντικατάστασης αιρετών.
Στην προκειμένη περίπτωση, ως επόμενος στη σειρά εκλογής αναφέρεται ο Λεωνίδας Βατικιώτης.
Τι αλλάζει συνολικά
Με τις νέες διατάξεις:
- θεσπίζεται ενιαία και υποχρεωτική διαδικασία ορκωμοσίας,
- ενισχύεται ο έλεγχος νομιμότητας από τον Επόπτη,
- προβλέπεται άμεση έκπτωση σε περίπτωση μη τήρησης,
- ενεργοποιείται αυτόματα η αναπλήρωση από επιλαχόντες,
- καταγράφεται πλήρες θεσμικό πλαίσιο για τα πρακτικά ορκωμοσίας.
