Έντονη πολιτική αντιπαράθεση στην κοινοβουλευτική επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης για την κατάργηση του δεύτερου γύρου και την εισαγωγή εναλλακτικής ψήφου στους δήμους και τις περιφέρειες
Τον στόχο της ενίσχυσης της συμμετοχής των πολιτών και της «ισχυροποίησης και νομιμοποίησης» των νέων αυτοδιοικητικών αρχών ανέδειξε ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος, κατά τη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής επιτροπής Δημόσιας Διοίκησης, όπου ξεκίνησε η επεξεργασία του νομοσχεδίου με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης». Το νέο εκλογικό σύστημα προκαλεί έντονη αντιπαράθεση, με την αντιπολίτευση να κάνει λόγο για «πρωτοτυπία χωρίς ευρωπαϊκό προηγούμενο» και για πιθανή αλλοίωση της λαϊκής εντολής.
Το νέο εκλογικό σύστημα και ο στόχος της συμμετοχής
Ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος υποστήριξε ότι το προτεινόμενο σύστημα δεν αποσκοπεί στην πριμοδότηση συγκεκριμένων υποψηφίων, αλλά στη βελτίωση της συμμετοχής των πολιτών στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Όπως σημείωσε, η κατάργηση του δεύτερου γύρου και η εισαγωγή της εναλλακτικής ψήφου έρχεται να αντιμετωπίσει πρακτικά ζητήματα που δημιουργούσε το προηγούμενο σύστημα, όπως η χαμηλή συμμετοχή σε επαναληπτικές αναμετρήσεις και η ταλαιπωρία των ετεροδημοτών που καλούνταν να μετακινηθούν δύο φορές.
Ο κ. Λιβάνιος υπογράμμισε ότι η μεταρρύθμιση έχει παρουσιαστεί εδώ και χρόνια στην ΚΕΔΕ και την ΕΝΠΕ, τονίζοντας ότι στόχος είναι η ενίσχυση της θεσμικής νομιμοποίησης των δημάρχων μέσω μεγαλύτερης συμμετοχής και όχι μέσω χαμηλών ποσοστών του εκλογικού σώματος.
Η επιχειρηματολογία για την αλλαγή του συστήματος
Ο υπουργός αναφέρθηκε σε παραδείγματα χαμηλής συμμετοχής σε δεύτερους γύρους, επισημαίνοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η αποχή ήταν ιδιαίτερα αυξημένη όταν διεξάγονταν μόνο περιφερειακές εκλογές.
Επιπλέον, σημείωσε ότι το νέο μοντέλο ενθαρρύνει τους συνδυασμούς να διαμορφώνουν προεκλογικά πιο ξεκάθαρες συμμαχίες και προγράμματα, αντί μετα-εκλογικών συμφωνιών στον δεύτερο γύρο.
Παράλληλα, στο πλαίσιο της ίδιας μεταρρύθμισης, ο υπουργός αναφέρθηκε και στη φορολογική διάσταση του Κώδικα, επισημαίνοντας την ενοποίηση του Φόρου Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων και του Τέλους Ακίνητης Περιουσίας σε ένα ενιαίο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, με στόχο –όπως είπε– τη δικαιότερη κατανομή με βάση την τιμή ζώνης, την παλαιότητα και το εμβαδόν των ακινήτων.
Η κριτική της αντιπολίτευσης
Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η κατάργηση του δεύτερου γύρου και η εισαγωγή της εναλλακτικής ψήφου.
Ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής έκανε λόγο για σύστημα με «ύποπτη πρωτοτυπία», εκτιμώντας ότι δεν διασφαλίζει την απαιτούμενη δημοκρατική νομιμοποίηση και προειδοποιώντας ότι μπορεί να αλλοιώσει τη λαϊκή βούληση.
Από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ, ο Θ. Ξανθόπουλος χαρακτήρισε το νέο σύστημα «Frankenstein δύο ταχυτήτων», σημειώνοντας ότι ένας συνδυασμός με χαμηλό ποσοστό στον πρώτο γύρο θα μπορούσε να αναδειχθεί νικητής μέσω δευτερευουσών ψήφων, γεγονός που –όπως είπε– εγείρει ζητήματα αντιπροσωπευτικότητας.
Το ΚΚΕ υποστήριξε ότι ο νέος Κώδικας ενισχύει τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως φοροεισπρακτικού μηχανισμού, ενώ η Ελληνική Λύση εστίασε σε ζητήματα διαφάνειας και χρηματοδότησης των δήμων.
Από την πλευρά της Πλεύσης Ελευθερίας, η Ζωή Κωνσταντοπούλου άσκησε κριτική στον χρονισμό της μεταρρύθμισης, κάνοντας λόγο για πολιτικές σκοπιμότητες ενόψει εκλογών.
Το πολιτικό διακύβευμα για την Τοπική Αυτοδιοίκηση
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται ο ρόλος των δήμων και των περιφερειών στο νέο θεσμικό πλαίσιο, με την κυβέρνηση να επιδιώκει –όπως υποστηρίζει– μεγαλύτερη συμμετοχή και σταθερότητα στις αυτοδιοικητικές αρχές, και την αντιπολίτευση να προειδοποιεί για αλλαγές που μεταβάλλουν τη σχέση εκπροσώπησης των πολιτών με την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Η επεξεργασία του «Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης» συνεχίζεται στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, με το πολιτικό θερμόμετρο να παραμένει υψηλό.
