Ζητήματα οικονομικής αυτοτέλειας των ΟΤΑ, αποκέντρωσης, εκλογικού συστήματος και θεσμικής θωράκισης της Αυτοδιοίκησης κυριάρχησαν στη συζήτηση
Η ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, η οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ, το μοντέλο αποκέντρωσης της χώρας και οι προβλέψεις του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης βρέθηκαν στο επίκεντρο της ημερίδας της Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας για τη συνταγματική αναθεώρηση. Στην εκδήλωση παρενέβησαν, μεταξύ άλλων, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, ο πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Ευάγγελος Βενιζέλος, ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ Παναγιώτης Δουδωνής και ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Σπύρος Βλαχόπουλος.
Δουδωνής: «Προαπαιτούμενο η οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ»
Ο Παναγιώτης Δουδωνής τόνισε ότι το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής θα καταθέσει τις δικές του προτάσεις στο πλαίσιο της συνταγματικής αναθεώρησης, παρουσιάζοντας μια πρώτη προσέγγιση για άρθρα που αφορούν την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Όπως υπογράμμισε, η οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ αποτελεί βασικό προαπαιτούμενο για τη λειτουργία της Αυτοδιοίκησης, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά:
«Ξέρω ότι η ΚΕΔΕ έχει ήδη προτάσεις για την αναθεώρηση του άρθρου 101».
Βλαχόπουλος: «Ο μεγάλος σταυρός της Αυτοδιοίκησης είναι η διάκριση φόρου και τέλους»
Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Σπύρος Βλαχόπουλος, ανέδειξε τον κομβικό ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη λειτουργία της δημοκρατίας και συνέδεσε τη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση με το μοντέλο αποκέντρωσης και άσκησης δημόσιας εξουσίας στη χώρα.
Κατά την παρέμβασή του αναφέρθηκε σε ζητήματα όπως:
- η κατανομή των τοπικών αρμοδιοτήτων,
- η έννοια των τοπικών υποθέσεων,
- το πλαίσιο εποπτείας των ΟΤΑ,
- η έλλειψη προσωπικού,
- η λειτουργία των νομικών προσώπων της Αυτοδιοίκησης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων, υποστηρίζοντας ότι θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα επιβολής οικονομικών βαρών υπέρ των ΟΤΑ υπό συγκεκριμένο θεσμικό και ελεγκτικό πλαίσιο και όχι αποκλειστικά μέσω ανταποδοτικών τελών.
«Ο μεγάλος σταυρός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σήμερα είναι η διάκριση μεταξύ φόρου και ανταποδοτικού τέλους», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της μεταφοράς σημαντικού μέρους των αρμοδιοτήτων της αποκεντρωμένης διοίκησης προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, με τις αποκεντρωμένες διοικήσεις να διατηρούν κυρίως ελεγκτικό ρόλο νομιμότητας.
Παυλόπουλος: «Οι συνταγματικές διατάξεις είναι πληρέστατες»
Ο Προκόπης Παυλόπουλος, μιλώντας για την «Τοπική Αυτοδιοίκηση στο ισχύον Συνταγματικό Πλαίσιο», υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη συνταγματικών προβλέψεων, αλλά η μη συνεπής εφαρμογή των άρθρων 101 και 102 του Συντάγματος.
Όπως ανέφερε, οι προβλέψεις για τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των ΟΤΑ είναι ήδη ισχυρές και πλήρεις σε επίπεδο συνταγματικής κατοχύρωσης.
«Οι συνταγματικές διατάξεις είναι πληρέστατες. Το ζήτημα είναι αν εφαρμόστηκαν», σημείωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «με ευνουχισμένους ΟΤΑ δεν μπορεί να υπάρξει μέλλον».
Παράλληλα, τόνισε ότι κάθε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων προς την Αυτοδιοίκηση θα πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά από αντίστοιχους οικονομικούς πόρους.
Οι αιχμές Παυλόπουλου για το εκλογικό σύστημα
Κατά την τοποθέτησή του, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναφέρθηκε και στις προβλέψεις του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση.
Όπως επισήμανε: «Το Σύνταγμα ορίζει ότι οι εκλογές για την τοπική αυτοδιοίκηση γίνονται με καθολική και μυστική ψηφοφορία, όχι κατ’ ανάγκη άμεση».
Παράλληλα, άσκησε κριτική σε εκλογικά συστήματα που – όπως ανέφερε – μπορεί να οδηγούν σε τεχνητή κατοχύρωση πλειοψηφιών υπέρ της εκάστοτε κυβέρνησης.
«Δεν μπορεί να θεσπίζονται εκλογικά συστήματα τα οποία ρέπουν ώστε να κατοχυρώσουν στην εκάστοτε κυβέρνηση την πλειοψηφία των δήμων ή των περιφερειών», υπογράμμισε, κάνοντας μάλιστα αναφορά – «τηρουμένων των αναλογιών» – σε μορφές «gerrymandering».
Βενιζέλος: «Πρώτα ο σεβασμός στο ίδιο το Σύνταγμα»
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Ευάγγελος Βενιζέλος, ο οποίος υπογράμμισε ότι βασική προϋπόθεση κάθε συζήτησης για συνταγματική αναθεώρηση είναι ο ουσιαστικός σεβασμός και η συνεπής εφαρμογή του ίδιου του Συντάγματος.
Ο πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης αναφέρθηκε εκτενώς στη συνταγματική αναθεώρηση του 2001, επισημαίνοντας ότι η Αυτοδιοίκηση αποτελεί θεσμό ενεργού διοίκησης και βρίσκεται πιο κοντά από κάθε άλλο επίπεδο διακυβέρνησης στην αρχή της επικουρικότητας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε:
- στο τεκμήριο αρμοδιότητας των ΟΤΑ,
- στη μεταφορά κρατικών αρμοδιοτήτων προς την Αυτοδιοίκηση,
- στη σημασία των τοπικών υποθέσεων,
- στη δυνατότητα συγκρότησης συνδέσμων ΟΤΑ για υπερτοπικά έργα και κοινές αρμοδιότητες.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η παράλληλη εξέλιξη της συζήτησης για τη συνταγματική αναθεώρηση και τον νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης αποτελεί θετική συγκυρία για τον συνολικό επαναπροσδιορισμό του ρόλου της Αυτοδιοίκησης.
Η αναφορά στο άρθρο 730 του νέου Κώδικα
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος στάθηκε ιδιαίτερα και στο άρθρο 730 του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης, το οποίο προβλέπει ότι στις δίκες δήμων με συμβασιούχους θα πρέπει – επί ποινή απαραδέκτου – να καλούνται και οι νομικοί εκπρόσωποι των Υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομικών.
Όπως σημείωσε: «Ο δήμος πρέπει οπωσδήποτε να προσεπικαλέσει τους δύο αρμόδιους των Υπουργείων Εσωτερικών και Οικονομικών, άρα δεν εμπιστεύεται ο νομοθέτης τον δήμο ως διάδικο».
Ο ίδιος αναφέρθηκε και στις σύγχρονες προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί η Τοπική Αυτοδιοίκηση, όπως:
- η πολιτική προστασία υπό τις συνθήκες της κλιματικής κρίσης,
- η κοινωνική συνοχή και συμπερίληψη,
- οι επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στις τοπικές κοινωνίες.
«Η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι το επίπεδο διακυβέρνησης που βρίσκεται εγγύτερα στον πολίτη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Κυρίζογλου: «Να μπει η Αυτοδιοίκηση στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης»
Κλείνοντας τις εργασίες της ημερίδας, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου υπογράμμισε:
«Στόχος μας είναι να βάλουμε την Αυτοδιοίκηση στο κέντρο βάρους της δημόσιας συζήτησης».
Τον συντονισμό της ημερίδας είχε ο δημοσιογράφος Άρης Ραβανός, ενώ παρόντες ήταν επίσης ο γενικός γραμματέας του Υπουργείου Εσωτερικών Δημήτρης Κάρναβος και η βουλευτής Βοιωτίας Γιώτα Πούλου.
Η ΚΕΔΕ, μέσω της ημερίδας, επανέλαβε ότι συμμετέχει ενεργά στον δημόσιο διάλογο για τη συνταγματική αναθεώρηση, καταθέτοντας προτάσεις για μια ισχυρή, σύγχρονη και θεσμικά κατοχυρωμένη Τοπική Αυτοδιοίκηση.
