Νέα μελέτη του World Weather Attribution αποδίδει αναμφισβήτητα τον καύσωνα στην κλιματική αλλαγή, με ιστορική αύξηση θερμοκρασιών και εκτεταμένες επιπτώσεις στην Ευρώπη
Η κλιματική αλλαγή ευθύνεται «αναμφισβήτητα» για την ένταση του καύσωνα που πλήττει τη Δυτική Ευρώπη, σύμφωνα με νέα επιστημονική ανάλυση της ομάδας World Weather Attribution (WWA). Οι επιστήμονες τονίζουν ότι τέτοιου είδους θερμικά επεισόδια θα ήταν σχεδόν αδύνατα πριν από 50 χρόνια, ενώ η σημερινή τους ένταση αποδίδεται ξεκάθαρα στην ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη, με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία, τις υποδομές και την καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών.
Οι θερμοκρασίες που «δεν θα μπορούσαν να υπάρξουν» στο παρελθόν
Σύμφωνα με τη μελέτη του World Weather Attribution (WWA), οι ιδιαίτερα αυξημένες θερμοκρασίες της τρέχουσας περιόδου — τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα — θα ήταν «ουσιαστικά αδύνατες» υπό τις κλιματικές συνθήκες του 1976, έτους που είχε επίσης καταγραφεί έντονος καύσωνας στην Ευρώπη.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ένα αντίστοιχο φαινόμενο το 1976 θα συνοδευόταν από θερμοκρασίες κατά 3,5°C χαμηλότερες κατά τη διάρκεια της ημέρας και κατά 2,4°C χαμηλότερες τη νύχτα, γεγονός που αποτυπώνει τη δραματική μεταβολή του κλιματικού υποβάθρου μέσα σε 50 χρόνια.
Ο ερευνητής του Imperial College Λονδίνου, Θίοντορ Κίπινγκ, σημείωσε χαρακτηριστικά:
«Αυτό το επεισόδιο δεν θα μπορούσε να συμβεί τον Ιούνιο χωρίς την κλιματική αλλαγή».
Εκρηκτική αύξηση της συχνότητας των ακραίων φαινομένων
Η ανάλυση καταγράφει ότι τα τελευταία 50 χρόνια, κατά τα οποία η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,1°C, η πιθανότητα εμφάνισης τέτοιων καυσώνων έχει μεταβληθεί ριζικά.
Σύμφωνα με τα ευρήματα:
Οι θερμές νύχτες έχουν γίνει έως και 100 φορές πιο πιθανές σε σχέση με το 2003
Τα ημερήσια θερμικά «πικ» είναι περίπου 10 φορές πιο πιθανά
Το φαινόμενο Ελ Νίνιο αποκλείεται ως παράγοντας για το συγκεκριμένο επεισόδιο
Η ταχεία αυτή μεταβολή, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, συνδέεται άμεσα με την ανθρωπογενή κλιματική απορρύθμιση, η οποία προέρχεται κυρίως από τη χρήση ορυκτών καυσίμων (άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο) και δευτερευόντως από την αποψίλωση των δασών.
«Θερμική καταπόνηση» και επιπτώσεις στην υγεία
Η μελέτη επισημαίνει ότι η συνδυασμένη επίδραση υψηλών θερμοκρασιών και υγρασίας — η λεγόμενη «θερμική καταπόνηση» — καθιστά τον καύσωνα ιδιαίτερα δυσάρεστο και επικίνδυνο.
Σχεδόν το 45% των 854 ευρωπαϊκών πόλεων που αναλύθηκαν έχουν ήδη καταρρίψει ή οδεύουν να καταρρίψουν ιστορικά ρεκόρ θερμικής καταπόνησης, ενώ οι επιπτώσεις στην υγεία εκτιμάται ότι βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο εμφάνισης.
Η έρευνα παραπέμπει επίσης σε προηγούμενη επιστημονική εκτίμηση, σύμφωνα με την οποία περισσότεροι από 60.000 θάνατοι το καλοκαίρι του 2022 συνδέθηκαν με καύσωνες.
Η Ευρώπη στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης
Όπως υπογραμμίζει η Φριντερίκε Ότο του Imperial College, το συγκεκριμένο κλιματικό μοτίβο δεν είναι πρωτόγνωρο, ωστόσο οι θερμοκρασίες του είναι αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η Ευρώπη αποτελεί την ήπειρο που θερμαίνεται ταχύτερα παγκοσμίως, με την τάση για νέα ρεκόρ θερμοκρασιών να ενισχύεται σταθερά.
Η Κλερ Μπαρνς, επίσης ερευνήτρια του Imperial College, σημειώνει ότι «δεν κάνουμε αρκετά για να επιβραδύνουμε τον ρυθμό υπερθέρμανσης του πλανήτη», προειδοποιώντας πως στο μέλλον τα ακραία φαινόμενα θα εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα.
Έκτακτα μέτρα σε ολόκληρη την Ευρώπη
Η δυτική και κεντρική Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με εκτεταμένες επιπτώσεις του καύσωνα.
Στη Γαλλία έχουν αναφερθεί τουλάχιστον 55 θάνατοι που συνδέονται με τις υψηλές θερμοκρασίες, ενώ το Παρίσι κατέγραψε 40,9°C. Οι αρχές προετοιμάζονται για περαιτέρω αύξηση των περιστατικών.
Σε πολλές περιοχές της Ευρώπης έχουν κλείσει μνημεία και πολιτιστικοί χώροι, ενώ έχουν δημιουργηθεί σοβαρά προβλήματα στη γεωργία και τις μετακινήσεις.
Στη Βρετανία και την Ολλανδία έχουν τεθεί σε ισχύ «κόκκινοι» συναγερμοί, με θερμοκρασίες έως και 40°C, ενώ στη Σερβία οι αρχές απευθύνουν συστάσεις για αποφυγή μετακινήσεων και ενυδάτωση.
Στη Γερμανία, η ακραία ζέστη προκάλεσε ρωγμές στο οδόστρωμα του αυτοκινητοδρόμου Α2, με αποτέλεσμα ζημιές σε περίπου 30 οχήματα και προσωρινή διακοπή κυκλοφορίας.
Παράλληλα, καταγράφεται αυξημένη ζήτηση για ανεμιστήρες και συστήματα κλιματισμού, ενώ εταιρείες στην Ασία αναφέρουν άλμα στις πωλήσεις προς την Ευρώπη.
Στη Γαλλία, η ενεργειακή εταιρεία EDF ανακοίνωσε επένδυση 80 εκατ. ευρώ για συστήματα ψύξης σε σχολεία, παιδικούς σταθμούς και κέντρα φροντίδας, καθώς το ποσοστό των νοικοκυριών με κλιματισμό στην Ευρώπη παραμένει γύρω στο 20%, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Οι αρχές λαμβάνουν επίσης έκτακτα μέτρα ασφαλείας, όπως περιορισμούς σε δημόσιες εκδηλώσεις, ενώ καταγράφεται αύξηση επισκέψεων στα επείγοντα και πίεση στα νοσοκομεία.
