Αντιδράσεις κατοίκων για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τις αδειοδοτήσεις και την επέκταση των εγκαταστάσεων
Εντείνονται οι αντιδράσεις για την εγκατάσταση νέων data centers στην Αττική, με κατοίκους σε Σπάτα και Κρυονέρι να καταγγέλλουν ελλιπή ενημέρωση και να ζητούν ουσιαστικό έλεγχο των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι αυξημένες ενεργειακές και υδατικές ανάγκες των εγκαταστάσεων, η εγγύτητά τους σε κατοικίες και σχολεία και οι διαδικασίες αδειοδότησης, ενώ έχουν ήδη κατατεθεί προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ).
Το ζήτημα αναδεικνύεται μέσα από επιτόπιες επισκέψεις ομάδας περιβαλλοντικής εκστρατείας στις περιοχές όπου σχεδιάζονται ή κατασκευάζονται οι εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες που συγκεντρώθηκαν, πολλοί κάτοικοι ενημερώθηκαν ανεπίσημα για τα έργα και χρειάστηκε να αναζητήσουν οι ίδιοι στοιχεία για τις υποδομές που πρόκειται να λειτουργήσουν στις γειτονιές τους.
Χριστούπολη Σπάτων: Τρία έργα και σχεδιασμός για τέταρτη εγκατάσταση
Στη Χριστούπολη Σπάτων, οι κάτοικοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την ανάπτυξη πολλαπλών data centers σε μικρή γεωγραφική απόσταση, τα οποία έχουν ακολουθήσει διαφορετικές διαδικασίες αδειοδότησης.
Το πρώτο αφορά τη στρατηγική επένδυση της Microsoft, με την εγκατάσταση να βρίσκεται, σύμφωνα με την ομάδα, κοντά στην έναρξη λειτουργίας.
Δίπλα της έχουν ξεκινήσει εργασίες για το μεγαλύτερο σχεδιαζόμενο data center της περιοχής, της Olive, ισχύος 80 MW, το οποίο γειτνιάζει με σχολείο. Για το συγκεκριμένο έργο οι κάτοικοι έχουν προσφύγει στο ΣτΕ.
Παράλληλα, προχωρά επένδυση της ΔΕΗ, σε συνεργασία με εταιρεία από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται, η ισχύς της εγκατάστασης είναι μικρότερη των 20 MW και η περιβαλλοντική αδειοδότηση πραγματοποιήθηκε μέσω Πρότυπων Περιβαλλοντικών Δεσμεύσεων (ΠΠΔ), χωρίς πλήρη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και δημόσια διαβούλευση.
Στο ίδιο οικόπεδο σχεδιάζεται και δεύτερο data center της ΔΕΗ, σε απόσταση περίπου 50 έως 100 μέτρων από κατοικίες.
Οι κάτοικοι ζητούν να διευκρινιστεί εάν η συνδυασμένη ισχύς των δύο εγκαταστάσεων υπερβαίνει το όριο των 20 MW και εάν θα εξεταστούν οι σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους.
Έχουν ήδη προσφύγει στο ΣτΕ κατά της αδειοδότησης της πρώτης εγκατάστασης, αμφισβητώντας το καθεστώς που επιτρέπει τη χωροθέτηση έργων κάτω των 20 MW χωρίς πλήρη ΜΠΕ.
Η συγκέντρωση τριών έως τεσσάρων data centers στον μικρό οικισμό προκαλεί ανησυχία για την κατανάλωση νερού και ηλεκτρικής ενέργειας, τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στους λογαριασμούς των κατοίκων, τη μεταβολή του μικροκλίματος και τον συνεχή θόρυβο των εγκαταστάσεων.
Κρυονέρι: Αντιδράσεις για δύο εγκαταστάσεις δίπλα σε σχολεία
Αντίστοιχες ανησυχίες καταγράφονται στο Κρυονέρι, όπου σχεδιάζονται δύο data centers, στη λεωφόρο Κρυονερίου και στην οδό Λεύκης.
Κάτοικοι της περιοχής αναφέρουν ότι δεν έλαβαν επαρκή επίσημη ενημέρωση και έχουν προχωρήσει σε κινητοποιήσεις, τοποθετώντας πανό σε διάφορα σημεία. Στις 7 Ιανουαρίου πραγματοποίησαν την πρώτη ανοιχτή συνέλευσή τους.
Καταγγέλλουν αδιαφανείς διαδικασίες και πιθανές παρατυπίες, ζητώντας συνολική αποτίμηση των επιπτώσεων από τις σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις.
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το οικόπεδο της οδού Λεύκης, το οποίο βρίσκεται δίπλα σε λύκειο και νηπιαγωγείο και καταλήγει σε μη οριοθετημένο ρέμα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι κάτοικοι, ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ισχύ 19,53 MW, ενώ μετά από αλλαγή ιδιοκτησίας και επέκταση του έργου η προβλεπόμενη ισχύς αυξήθηκε στα 39 MW, σχεδόν διπλάσια από την αρχική.
Ανοιχτά παραμένουν επίσης ερωτήματα για τον τρόπο υδροδότησης και ηλεκτροδότησης των εγκαταστάσεων.
Προβληματισμός και σε Κοζάνη και Χανιά
Ανησυχίες για την ανάπτυξη data centers εκφράζονται και σε άλλες περιοχές της χώρας.
Στην Κοζάνη, ο προβληματισμός επικεντρώνεται στις μεγάλες ποσότητες νερού που ενδέχεται να απαιτηθούν για σχεδιαζόμενη εγκατάσταση μεγάλης κλίμακας.
Στα Χανιά, κάτοικοι αναζητούν πληροφορίες για αντίστοιχη επένδυση, ενώ, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην περιβαλλοντική παρέμβαση, ο τοπικός πάροχος ηλεκτροδότησης έχει επισημάνει ανεπάρκεια για την κάλυψη των προβλεπόμενων ενεργειακών αναγκών.
Οι περιπτώσεις αυτές ενισχύουν το αίτημα για συνολικό σχεδιασμό, διαφάνεια και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών πριν από την υλοποίηση νέων έργων.
Στο επίκεντρο το όριο των 20 MW και οι περιβαλλοντικές μελέτες
Η περιβαλλοντική ομάδα ζητά αναθεώρηση του πλαισίου αδειοδότησης, επικρίνοντας τη δυνατότητα υπαγωγής εγκαταστάσεων κάτω των 20 MW σε απλούστερες διαδικασίες χωρίς πλήρη ΜΠΕ και δημόσια διαβούλευση.
Όπως υποστηρίζει, η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται σε κάθε έργο ξεχωριστά, αλλά να λαμβάνει υπόψη τη συνολική επιβάρυνση από υφιστάμενες και σχεδιαζόμενες εγκαταστάσεις στην ίδια περιοχή.
Παράλληλα, ζητά οι τοπικές κοινωνίες να ενημερώνονται πλήρως και να παρέχουν τη συγκατάθεσή τους πριν από την απόκτηση γης, την αδειοδότηση, την αλλαγή χρήσεων γης ή τη σύναψη συμφωνιών παροχής επενδυτικών κινήτρων.
Στα στοιχεία που θεωρεί αναγκαίο να δημοσιοποιούνται περιλαμβάνονται η ταυτότητα του ιδιοκτήτη και του φορέα εκμετάλλευσης, το μέγεθος και ο σκοπός κάθε εγκατάστασης, οι τεχνικές προδιαγραφές, οι τεχνολογίες ψύξης, οι ανάγκες σε νερό και ηλεκτρική ενέργεια, η χρήση φυσικών πόρων, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και το φορολογικό καθεστώς.
Ερωτήματα για τις ενεργειακές ανάγκες των data centers
Σημαντικό ζήτημα αποτελεί και η κάλυψη των αυξημένων ενεργειακών απαιτήσεων από τη λειτουργία των σχεδιαζόμενων εγκαταστάσεων.
Η ομάδα υποστηρίζει ότι δεν έχει αποσαφηνιστεί από ποιες πηγές θα καλυφθεί η συνολική ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, επισημαίνοντας ότι το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα δεν περιλαμβάνει, κατά την εκτίμησή της, ειδική πρόβλεψη για την κατανάλωση των data centers.
Για τον λόγο αυτό ζητά να ανασταλεί η ανεξέλεγκτη επέκταση των εγκαταστάσεων έως ότου θεσπιστούν σαφείς κανόνες προστασίας του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών.
Κινητοποιήσεις για διαφάνεια και προστασία των κατοίκων
Στο πλαίσιο της διεθνούς καμπάνιας #StopDirtyDataCenters, η ομάδα πραγματοποίησε στις 6 Οκτωβρίου συμβολική διαμαρτυρία έξω από υφιστάμενες και υπό κατασκευή εγκαταστάσεις, συμμετέχοντας στο παγκόσμιο διήμερο δράσης κατά της ανεξέλεγκτης επέκτασης των data centers.
Βασικά αιτήματα ήταν η αναστολή νέων επεκτάσεων μέχρι τη διαμόρφωση σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου και η δημοσιοποίηση των πραγματικών καταναλώσεων νερού και ηλεκτρικής ενέργειας.
Το μήνυμα της κινητοποίησης παρουσιάστηκε και σε σχετικό βίντεο, με τη συμμετοχή της Μαρίζας, υπεύθυνης της εκστρατείας.
Σύμφωνα με την ομάδα, οι επιτόπιες επισκέψεις ανέδειξαν το αίσθημα ανασφάλειας που προκαλεί η περιορισμένη ενημέρωση των κατοίκων για έργα μεγάλης κλίμακας.
Το βασικό αίτημα που διατυπώνεται είναι να προηγούνται διαφάνεια, ολοκληρωμένη περιβαλλοντική αξιολόγηση και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, ώστε η ανάπτυξη ψηφιακών υποδομών να μη γίνεται χωρίς συνεκτίμηση των επιπτώσεων στην καθημερινότητα και στην ποιότητα ζωής.
