Η έξωση της 87χρονης προκάλεσε κινητοποιήσεις, συμφωνία επιστροφής και νέα μέτρα της ισπανικής κυβέρνησης
Μήνυμα για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης και των εξώσεων έστειλε από τη Μαδρίτη ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, με αφορμή την υπόθεση της 87χρονης Μαρικάρμεν Αμπασκάλ. Η έξωσή της από το σπίτι όπου ζούσε επί περισσότερες από επτά δεκαετίες πυροδότησε μαζικές κινητοποιήσεις στην ισπανική πρωτεύουσα, ενώ η υπόθεση κατέληξε σε συμφωνία για την επιστροφή της και επιτάχυνε τη συζήτηση για νέα μέτρα προστασίας των ενοικιαστών.
Ο Χάρης Δούκας βρέθηκε στη Μαδρίτη και συμμετείχε στις κινητοποιήσεις για τη στεγαστική κρίση, ενώ σε βίντεο που ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αναφέρθηκε στην περίπτωση της 87χρονης, η οποία εξελίχθηκε σε σύμβολο των διαμαρτυριών κατά των εξώσεων και της αύξησης του κόστους κατοικίας στην Ισπανία.
«Το σύνθημα είναι ένα: “Είμαστε όλοι Μαρικάρμεν”!», ανέφερε ο δήμαρχος Αθηναίων, συνδέοντας την κινητοποίηση στη Μαδρίτη με το ευρύτερο ζήτημα της πρόσβασης σε προσιτή κατοικία.
«Χάρη σε αυτά τα παιδιά, η Μαρικάρμεν γυρίζει σπίτι της, γλίτωσε την έξωση», σημείωσε, αναφερόμενος στους διαδηλωτές που κινητοποιήθηκαν μετά την απομάκρυνση της ηλικιωμένης από το διαμέρισμά της.
Από το «renta antigua» στην πολυετή δικαστική διαμάχη
Η ιστορία της Μαρικάρμεν ξεκινά πολλά χρόνια πριν από την έξωση που προκάλεσε τις πρόσφατες αντιδράσεις. Η οικογένειά της εγκαταστάθηκε το 1956 στο διαμέρισμα της οδού Alcalde Sainz de Baranda, στην περιοχή Ρετίρο της Μαδρίτης, με συμβόλαιο που υπαγόταν στο παλαιό καθεστώς ενοικίασης, γνωστό στην Ισπανία ως «renta antigua».
Το αρχικό συμβόλαιο είχε υπογράψει ο πατέρας της. Μετά τον θάνατό του μεταβιβάστηκε στη μητέρα της και αργότερα στην ίδια τη Μαρικάρμεν. Η 87χρονη, σύμφωνα με τους εκπροσώπους της, κατέβαλλε κανονικά επί χρόνια το μίσθωμα και τις σχετικές επιβαρύνσεις, με το συνολικό μηνιαίο κόστος να κινείται περίπου στα 500 ευρώ, ενώ η σύνταξή της ανέρχεται σε περίπου 1.400 ευρώ τον μήνα.
Το 2018, το ακίνητο αγοράστηκε από την εταιρεία Urbagestión Desarrollo e Inversión, σε τιμή χαμηλότερη από εκείνη που θα μπορούσε να έχει ένα ελεύθερο διαμέρισμα στην ίδια περιοχή, καθώς υπήρχε ήδη μακροχρόνια μίσθωση. Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, η αγορά πραγματοποιήθηκε έναντι περίπου 240.000 ευρώ.
Το 2020 η εταιρεία ενημέρωσε την ηλικιωμένη ότι θα έπρεπε να εγκαταλείψει την κατοικία, αμφισβητώντας τη συνέχιση της παλαιάς μίσθωσης λόγω των διαδοχικών μεταβιβάσεων του συμβολαίου.
Ακολούθησε πολυετής δικαστική διαμάχη. Τον Μάρτιο του 2026 το Ανώτατο Δικαστήριο δικαίωσε την ιδιοκτήτρια εταιρεία ως προς τη λήξη της μίσθωσης, κρίνοντας ότι η δεύτερη μεταβίβαση του συμβολαίου μπορούσε να παραταθεί πέραν της προβλεπόμενης περιόδου μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις αναπηρίας.
Από τα 500 ευρώ στις απαιτήσεις για πολύ υψηλότερο ενοίκιο
Στο διάστημα της διαμάχης, η εταιρεία επιχείρησε να περάσει τη μίσθωση σε πολύ υψηλότερα επίπεδα. Σύμφωνα με ισπανικά δημοσιεύματα, είχε αρχικά τεθεί ποσό που έφθανε τα 2.650 ευρώ τον μήνα, ενώ στη συνέχεια είχε προταθεί μίσθωμα περίπου 1.650 ευρώ, δηλαδή υψηλότερο από τη μηνιαία σύνταξη της Μαρικάρμεν.
Η πλευρά της 87χρονης υποστηρίζει ότι όλα αυτά τα χρόνια κατατέθηκαν διαφορετικές προτάσεις προκειμένου να αποφευχθεί η έξωση, μεταξύ άλλων από δημόσιους φορείς, ιδιώτες και ανθρώπους του πολιτισμού, είτε για την κάλυψη της διαφοράς του ενοικίου είτε για την αγορά του ακινήτου.
Η δικηγόρος της, Μπεατρίς Ντούρο, είχε αναφέρει ότι η συνάντηση που ακολούθησε μετά την έξωση ήταν η πρώτη φορά έπειτα από περίπου έξι χρόνια κατά την οποία η ιδιοκτήτρια εταιρεία προσήλθε σε ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Η έξωση της 23ης Σεπτεμβρίου και οι κινητοποιήσεις
Η έξωση εκτελέστηκε τελικά στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, στην τέταρτη σχετική απόπειρα. Εκατοντάδες πολίτες είχαν συγκεντρωθεί έξω από το κτήριο προσπαθώντας να εμποδίσουν την απομάκρυνση της 87χρονης, η οποία μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο νοσοκομείο Gregorio Marañón.
Η υπόθεση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και έφερε ξανά στο επίκεντρο τη στεγαστική κρίση στην Ισπανία. Από το Σάββατο που ακολούθησε, εκατοντάδες διαδηλωτές εγκαταστάθηκαν στην Πουέρτα ντελ Σολ, στο κέντρο της Μαδρίτης, ζητώντας ισχυρότερη προστασία των ενοικιαστών και μέτρα απέναντι στην κερδοσκοπία στην αγορά κατοικίας.
Το Συνδικάτο Ενοικιαστών της Μαδρίτης έθεσε μεταξύ των αιτημάτων του και την ενίσχυση της σταθερότητας των μισθώσεων, με τους διοργανωτές να χαρακτηρίζουν την εξέλιξη στην υπόθεση της Μαρικάρμεν αποτέλεσμα της κοινωνικής κινητοποίησης.
Η διαμεσολάβηση του Δήμου Μαδρίτης και η συμφωνία επιστροφής
Μετά την έξωση, η Urbagestión απευθύνθηκε στη δημοτική επιχείρηση στέγασης της Μαδρίτης, την Empresa Municipal de la Vivienda y Suelo (EMVS), προτείνοντας αρχικά την ένταξη του ακινήτου στο πρόγραμμα προσιτής κατοικίας Reviva.
Η συγκεκριμένη λύση κρίθηκε μη εφαρμόσιμη, μεταξύ άλλων λόγω των όρων του προγράμματος και της υποθήκης που βάρυνε το ακίνητο. Ο Δήμος Μαδρίτης ανέλαβε στη συνέχεια ρόλο διαμεσολαβητή μέσω της Υπηρεσίας Διαμεσολάβησης Ενοικιάσεων (SIA).
Η συνάντηση ανάμεσα στις δύο πλευρές πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου στα γραφεία της EMVS, στην περιοχή Αργκανθουέλα, και κατέληξε σε συμφωνία που επιτρέπει στην 87χρονη να επιστρέψει στο σπίτι της.
Η SIA είναι δημοτικό πρόγραμμα που προσφέρει εγγυήσεις και στις δύο πλευρές μιας μίσθωσης. Για τους ιδιοκτήτες προβλέπονται, μεταξύ άλλων, δωρεάν ασφάλιση έναντι μη καταβολής ενοικίων και ασφάλιση κατοικίας, ενώ για τους ενοικιαστές το κόστος του μισθώματος δεν μπορεί να υπερβαίνει το 40% του καθαρού εισοδήματός τους.
Στην περίπτωση της Μαρικάρμεν, η τελική συμφωνία είναι ακόμη ευνοϊκότερη: προβλέπει οκταετή μίσθωση με κόστος που δεν θα ξεπερνά το 30% των εισοδημάτων της, δηλαδή περίπου 500-530 ευρώ τον μήνα. Η ίδια αποδέχθηκε τη συμφωνία στις 29 Σεπτεμβρίου και αναμένεται να επιστρέψει στο διαμέρισμά της μόλις λάβει εξιτήριο από το νοσοκομείο.
Δούκας: «Να μπει φρένο στα funds και την υπερκερδοσκοπία»
Ο Χάρης Δούκας συνέδεσε τις εξελίξεις στη Μαδρίτη με τη συζήτηση που διεξάγεται ευρύτερα στις ευρωπαϊκές πόλεις για το στεγαστικό.
«Χάρη σε αυτά τα παιδιά, η κυβέρνηση περνά νομοσχέδιο, το “διάταγμα Μαρικάρμεν”, ώστε να μπει φρένο στα funds και την υπερκερδοσκοπία. Η μάχη αυτή πρέπει να κερδηθεί σε όλη την Ευρώπη και στην Ελλάδα και στην Αθήνα», ανέφερε.
Η αναφορά του αφορά το πακέτο μέτρων που εγκρίθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου από το ισπανικό Υπουργικό Συμβούλιο, μετά από διαπραγματεύσεις στους κόλπους του κυβερνητικού συνασπισμού και υπό την πίεση των κινητοποιήσεων.
Τι προβλέπουν τα νέα μέτρα στην Ισπανία
Οι ρυθμίσεις περιλαμβάνουν την παράταση της προστασίας από εξώσεις για ευάλωτα νοικοκυριά έως το 2030, νέους περιορισμούς στις εποχικές μισθώσεις και στις ενοικιάσεις δωματίων, καθώς και μέτρα που αποσκοπούν στον περιορισμό των αγορών κατοικιών από κερδοσκοπικά επενδυτικά κεφάλαια. Προβλέπεται επίσης παράταση συγκεκριμένων συμβάσεων μίσθωσης έως το τέλος του 2028.
Παράλληλα, δεύτερο νομοθετικό διάταγμα αφορά την αυτόματη ανανέωση συμβάσεων ενοικίασης, ζήτημα που αποτέλεσε βασικό αίτημα των κινητοποιήσεων. Και τα δύο κείμενα χρειάζονται την επικύρωση του ισπανικού Κοινοβουλίου, όπου η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ δεν διαθέτει αυτοδύναμη πλειοψηφία.
Η υπουργός Υγείας Μόνικα Γκαρθία, η οποία είχε ταχθεί δημόσια υπέρ ενός ισχυρότερου «διατάγματος Μαρικάρμεν», είχε ζητήσει μεταξύ άλλων προστασία των ευάλωτων πολιτών από τις εξώσεις, περιορισμούς στις εποχικές μισθώσεις και στα ενοίκια δωματίων, μέτρα κατά των αποκαλούμενων «κεφαλαίων γύπες» και αυτόματη παράταση των μισθώσεων.
Με την παρέμβασή του από τη Μαδρίτη, ο Χάρης Δούκας επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση και στην Αθήνα, θέτοντας το κόστος της κατοικίας και την προστασία των ενοικιαστών στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης για τις ευρωπαϊκές πόλεις.
