Επεισόδιο με τον Καφαντάρη και οι αριθμοί που προκάλεσαν ερωτήματα
Εικόνες που παραπέμπουν σε άλλες εποχές εκτυλίχθηκαν στο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) στην Καλαμάτα, με τον δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα να βρίσκεται στο στόχαστρο μιας πρωτοφανούς λεκτικής επίθεσης, επειδή τόλμησε να αμφισβητήσει ανοιχτά τη διαδικασία της ψηφοφορίας και να ζητήσει διαφάνεια στην καταμέτρηση. Αυτό που θα έπρεπε να αποτελεί μια αυτονόητη θεσμική διαδικασία, με σαφείς κανόνες και καθαρό αποτέλεσμα, μετατράπηκε σε σκηνικό έντασης, φωνών και προσωπικών επιθέσεων, με τη γαλάζια διοίκηση της Ένωσης να δίνει την εικόνα μιας πλειοψηφίας που δυσκολεύεται να ανεχθεί την αμφισβήτηση. Οι εικόνες με τον γενικό γραμματέα της ΚΕΔΕ Δημήτρη Καφαντάρη να απευθύνεται με επιθετικό τρόπο στον δήμαρχο Αθηναίων, φωνάζοντας «φύγε από εδώ ρε», αποτυπώνουν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο το κλίμα που επικράτησε. Και το ερώτημα που προκύπτει δεν είναι μόνο ποια παράταξη συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους, αλλά γιατί μια τόσο απλή απαίτηση για ονομαστική καταμέτρηση αντιμετωπίστηκε με τέτοια ένταση.
Η τελευταία ημέρα του συνεδρίου της ΚΕΔΕ εξελίχθηκε σε πεδίο σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης, με τη σύγκρουση να αφορά τόσο το περιεχόμενο των διεκδικήσεων των δήμων όσο και τον τρόπο με τον οποίο η ηγεσία της Ένωσης επιχείρησε να διαχειριστεί τη διαδικασία. Ο Χάρης Δούκας, επικεφαλής της παράταξης «Αυτοδιοίκηση Τώρα», είχε καταθέσει ένα διαφορετικό διεκδικητικό πλαίσιο, με συγκεκριμένες απαιτήσεις προς την κυβέρνηση, επιμένοντας ότι η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να εξαντλείται σε γενικόλογες διακηρύξεις και ψηφίσματα χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα. Η πρότασή του περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 2,5 δισ. ευρώ, κατάργηση του τέλους ταφής και επιστροφή των πόρων του Πράσινου Ταμείου στους δήμους.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε όταν ήρθε η ώρα της ψηφοφορίας. Η πλευρά του δημάρχου Αθηναίων ζήτησε η διαδικασία να πραγματοποιηθεί ονομαστικά, ώστε να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για το πώς τοποθετήθηκε κάθε σύνεδρος. Αντί γι’ αυτό, η διοίκηση της ΚΕΔΕ, υπό τον πρόεδρό της Λάζαρο Κυρίζογλου, επέμεινε στην ψηφοφορία με ανάταση χειρός. Η επιλογή αυτή αποτέλεσε την αφετηρία μιας διαδικασίας που σύντομα άρχισε να εμφανίζει σοβαρά προβλήματα συνεννόησης και καταμέτρησης.
Καθώς οι σύνεδροι σήκωναν τα χέρια και οι καταμετρητές προσπαθούσαν να καταγράψουν τις ψήφους, οι αριθμοί που ακούγονταν δεν ήταν πάντοτε ίδιοι. Ο Χάρης Δούκας παρενέβη, επισημαίνοντας τις αποκλίσεις και ζητώντας να υπάρξει σαφής καταγραφή. «Ο ένας τους βγάζει 14, ο άλλος 15», φώναξε, περιγράφοντας αυτό που έβλεπε να συμβαίνει μπροστά του. Η απάντηση του Δημήτρη Καφαντάρη ήταν αποκαλυπτική για το κλίμα που είχε διαμορφωθεί: «Ε, δεν πειράζει. Ένας πάνω, ένας κάτω».
Η συγκεκριμένη ατάκα, αντί να καθησυχάσει τις αντιδράσεις, έριξε περισσότερο λάδι στη φωτιά. Για τον δήμαρχο Αθηναίων, η ακρίβεια στην καταμέτρηση δεν ήταν μια ασήμαντη λεπτομέρεια που μπορούσε να αντιμετωπιστεί με τη λογική του «ένας πάνω, ένας κάτω», αλλά βασική προϋπόθεση για την αξιοπιστία μιας ψηφοφορίας σε ένα κορυφαίο θεσμικό όργανο της Αυτοδιοίκησης. Έτσι, επέμεινε στο αίτημά του για ονομαστική διαδικασία, καταγγέλλοντας ότι ο τρόπος με τον οποίο εξελισσόταν η ψηφοφορία δημιουργούσε σοβαρές υπόνοιες αλλοίωσης.
Αντί η διοίκηση να επιχειρήσει να εκτονώσει την κατάσταση με μια καθαρή και αδιαμφισβήτητη καταμέτρηση, η αντιπαράθεση μεταφέρθηκε σε προσωπικό επίπεδο. Ο Δημήτρης Καφαντάρης ανέβηκε στο βήμα και, παίρνοντας το μικρόφωνο, απευθύνθηκε στον Χάρη Δούκα με ιδιαίτερα επιθετικό ύφος. «Φύγε από εδώ ρε, φύγε από εδώ. Δεν ντρέπεσαι λιγάκι; Έλα τώρα, νοθεία στην Αυτοδιοίκηση», φώναξε, προκαλώντας νέο κύμα έντασης στην αίθουσα. Οι φράσεις «φύγε από εδώ ρε» και «ντροπή» ακούστηκαν μέσα σε ένα σκηνικό που κάθε άλλο παρά τιμούσε τον θεσμό που υποτίθεται ότι εκπροσωπούν οι συμμετέχοντες.
Η εικόνα του γενικού γραμματέα της ΚΕΔΕ να επιτίθεται φραστικά στον δήμαρχο Αθηναίων, αντί να απαντά με θεσμικά επιχειρήματα στις ενστάσεις του, έδωσε στην αντιπαράθεση χαρακτηριστικά πολιτικού εκφοβισμού. Ο γαλάζιος αυταρχισμός και οι πρακτικές τραμπουκισμού που καταγράφηκαν στη ζωντανή μετάδοση προκάλεσαν εύλογα ερωτήματα για το πώς αντιλαμβάνονται ορισμένοι την έννοια της δημοκρατικής λειτουργίας στην Αυτοδιοίκηση. Η διαφωνία είναι θεμιτή, η κριτική είναι αναγκαία και η αμφισβήτηση αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο κάθε δημοκρατικής διαδικασίας. Εκείνο που δεν μπορεί να θεωρείται αποδεκτό είναι η προσπάθεια να αντιμετωπίζεται μια πολιτική ένσταση με φωνές, προσωπικές επιθέσεις και εντολές αποχώρησης από το βήμα.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και όσα καταγράφηκαν κατά τη διάρκεια της καταμέτρησης. Σε χαρακτηριστική στιγμή ακούστηκε από την αίθουσα η φράση «117 ρε Μήτσο», ενώ το τελικό αποτέλεσμα που ανακοινώθηκε για την παράταξη του Χάρη Δούκα ήταν 111 ψήφοι. Η απόσταση ανάμεσα στους αριθμούς που ακούγονταν κατά τη διαδικασία και στο τελικό αποτέλεσμα, σε συνδυασμό με τις προηγούμενες αποκλίσεις στην καταμέτρηση, αποτέλεσε ένα ακόμη σημείο τριβής. Δεν είναι τυχαίο ότι ο δήμαρχος Αθηναίων επέμεινε μέχρι τέλους στην ανάγκη να υπάρξει ονομαστική ψηφοφορία, προκειμένου να μην αφήνονται περιθώρια αμφισβήτησης.
Τελικά, η πρόταση της διοίκησης του Λαζάρου Κυρίζογλου συγκέντρωσε 213 ψήφους, εκείνη της παράταξης του Χάρη Δούκα 111, ενώ η «Λαϊκή Συσπείρωση» έλαβε 14 ψήφους, σε σύνολο 338 ψηφισάντων. Η πλευρά Κυρίζογλου εξασφάλισε την πλειοψηφία, όμως το αποτέλεσμα δεν εξαφάνισε τα ερωτήματα που είχαν ήδη δημιουργηθεί για τη διαδικασία. Η καταγγελία του Δούκα περί νοθείας αποτελεί τη δική του δημόσια αμφισβήτηση της ψηφοφορίας και δεν συνιστά από μόνη της διαπιστωμένη αλλοίωση του αποτελέσματος. Ωστόσο, η άρνηση της ονομαστικής καταμέτρησης και οι αντιφατικοί αριθμοί που ακούστηκαν είναι ζητήματα που δύσκολα μπορούν να προσπεραστούν με μια απλή ανακοίνωση των τελικών αποτελεσμάτων.
Η πολιτική διάσταση της σύγκρουσης είναι ακόμη μεγαλύτερη αν ληφθεί υπόψη το περιβάλλον μέσα στο οποίο πραγματοποιήθηκε το συνέδριο. Ακόμη και δήμαρχοι που προέρχονται από τον χώρο της Νέας Δημοκρατίας είχαν εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για την οικονομική κατάσταση των δήμων και την αδυναμία τους να ανταποκριθούν στις αυξημένες υποχρεώσεις τους. Η Αυτοδιοίκηση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένο λειτουργικό κόστος, ελλείψεις προσωπικού και περιορισμένους οικονομικούς πόρους, την ώρα που καλείται να αναλάβει ολοένα περισσότερες αρμοδιότητες. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η προσπάθεια να εμφανιστεί μια ενιαία γραμμή χωρίς ουσιαστική αντιπαράθεση για τις ευθύνες της κυβέρνησης προκαλεί πρόσθετες εντάσεις.
Ο Χάρης Δούκας επέλεξε να κινηθεί σε διαφορετική κατεύθυνση, ζητώντας συγκεκριμένες δεσμεύσεις και όχι απλώς μια ακόμη καταγραφή αιτημάτων. Το πλαίσιο της παράταξής του περιλαμβάνει 14 προτάσεις για τη χρηματοδότηση και τη θεσμική ενίσχυση των δήμων, με αιχμή την πρόσθετη οικονομική ενίσχυση των 2,5 δισ. ευρώ, την κατάργηση του τέλους ταφής, την επιστροφή των πόρων του Πράσινου Ταμείου στην Αυτοδιοίκηση και την ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των δήμων σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η στεγαστική πολιτική και ο υπερτουρισμός. Πρόκειται για μια πολιτική γραμμή που έρχεται σε αντιπαράθεση με τη λογική της διοίκησης της ΚΕΔΕ, η οποία υποστηρίζει ότι οι περισσότερες διεκδικήσεις περιλαμβάνονται ήδη στο δικό της ψήφισμα.
Το γεγονός ότι η παράταξη Δούκα συγκέντρωσε 111 ψήφους, μέσα σε αυτές τις συνθήκες και με τη διαδικασία να προκαλεί τόσο έντονες αντιδράσεις, αποτελεί από μόνο του ένα πολιτικό μήνυμα. Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο την κατανομή των ψήφων, αλλά και το ποια φωνή θα εκπροσωπήσει την Αυτοδιοίκηση απέναντι στην κυβέρνηση. Και το ερώτημα που μένει είναι αν η ΚΕΔΕ θα λειτουργήσει ως πραγματικός διεκδικητικός θεσμός για τους δήμους ή αν θα περιοριστεί σε μια διαδικασία εσωτερικής επιβεβαίωσης των συσχετισμών της πλειοψηφίας.
Μέσα στο κλίμα της έντασης υπήρξε, πάντως, ένα ζήτημα στο οποίο οι παρατάξεις συμφώνησαν. Η πρόταση της «Λαϊκής Συσπείρωσης» για τη σχολική στέγη τέθηκε σε ξεχωριστή ψηφοφορία και εγκρίθηκε ομόφωνα, αποδεικνύοντας ότι όταν υπάρχει σαφές αντικείμενο και κοινή βούληση, μπορούν να διαμορφωθούν συναινέσεις ακόμη και σε ένα βαθιά πολωμένο περιβάλλον.
Το επόμενο ραντεβού έχει οριστεί για τις 12 Νοεμβρίου, οπότε αναμένεται να συνεδριάσει το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ.
