Η συνεχιζόμενη ενεργειακή κρίση προσφέρει μία χρυσή ευκαιρία για να επιταχυνθούν οι επενδύσεις στις τεχνολογίες υδρογόνου
Σε ένα φιλόδοξο βήμα προς την προώθηση της οικονομίας του υδρογόνου, η Ευρωπαία Επίτροπος για την Ενέργεια, Kadri Simson και ο Robert Habeck, Γερμανός Ομοσπονδιακός Υπουργός Οικονομικών, ανακοίνωσαν πριν λίγες ημέρες μία ιστορική συμμαχία που αφορά τη δημιουργία συνέργειας μεταξύ της νεοσύστατης Ευρωπαϊκής Τράπεζας Υδρογόνου και του Γερμανικού Προγράμματος υποστήριξης H2Global.
Αυτή η συνεργασία στοχεύει όχι μόνο στην επέκταση της εμβέλειας του Γερμανικού Προγράμματος H2Global σε κάθε Κράτος Μέλος της ΕΕ που επιθυμεί να πραγματοποιήσει τους δικούς του διαγωνισμούς υδρογόνου, αλλά επίσης θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τη πραγματοποίηση μιας Ευρωπαϊκής δημοπρασίας για διεθνείς εισαγωγές υδρογόνου. Για να υποστηριχθεί η συνεργασία αυτή, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου διέθεσε έναν γενναιόδωρο προϋπολογισμό της τάξης των 800 εκατ. € για την πρώτη πιλοτική της δημοπρασία, η οποία έχει προγραμματιστεί πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους.
Οι σημαντικές αυτές επενδύσεις που θα γίνουν μέσω αυτής της δημοπρασίας αναμένεται να τονώσουν την Ευρωπαϊκή παραγωγή υδρογόνου. Επιπλέον, η συνεργασία με το Πρόγραμμα H2Global θα επιτρέψει στην Τράπεζα να υποστηρίξει επιπλέον την εισαγωγή υδρογόνου από ΑΠΕ και εκτός ΕΕ. Οι κοινές προσπάθειες αυτών των πρωτοβουλιών σηματοδοτούν την αδιαμφισβήτητη δέσμευση της ΕΕ για την ανάπτυξη μιας δυναμικής και βιώσιμης αγοράς υδρογόνου σε ολόκληρη την Ευρώπη αλλά και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για τη διαμόρφωση των όρων λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Υδρογόνου.
Επιπροσθέτως, με την ανάπτυξη τεχνικής γνώσης και πόρων η Τράπεζα θα λειτουργήσει ως αγωγός ανταλλαγής και διάδοσης τεχνογνωσίας, προωθώντας τη συνεργασία και την υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών σε όλη την Ευρώπη. Αυτή η συνεργασία θα είναι καθοριστική για την επιτάχυνση της ανάπτυξης υποδομών υδρογόνου, την τόνωση της έρευνας και της καινοτομίας και τη διαμόρφωση ενός ευνοϊκού ρυθμιστικού και νομοθετικού περιβάλλοντος.
Ειδικότερα, οι αδειοδοτικές και οι ρυθμιστικές διαδικασίες σε συνδυασμό με τα οικονομικά δεδομένα και τα κίνητρα που θα δημιουργηθούν είναι το κλειδί για την έναρξη, υλοποίηση και βιωσιμότητα των επενδύσεων υδρογόνου. Αυτές οι επενδύσεις απαιτούν ένα σταθερό και διαφανές νομοθετικό πλαίσιο που εξασφαλίζει μακροπρόθεσμη εμπιστοσύνη στους επενδυτές, προσελκύοντας ιδιωτικά κεφάλαια και ενθαρρύνοντας την καινοτομία. Οικονομικά κίνητρα όπως επιδοτήσεις, φορολογικά οφέλη, feed-in tariffs και μηχανισμοί τιμολόγησης άνθρακα (carbon pricing mechanisms) μπορούν να γίνουν ο καταλύτης επιταχύνοντας έργα υδρογόνου, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα της αγοράς και προσελκύοντας περαιτέρω επενδύσεις.
Η συνεχιζόμενη ενεργειακή κρίση προσφέρει μία χρυσή ευκαιρία για να επιταχυνθούν οι επενδύσεις στις τεχνολογίες υδρογόνου ως ένας αξιόπιστος και βιώσιμος ενεργειακός φορέας. Επιπλέον, εν μέσω των διακυμάνσεων των τιμών των ορυκτών καυσίμων και των κλιμακούμενων ανησυχιών για την ενεργειακή ασφάλεια, οι επενδύσεις υδρογόνου προσφέρουν σταθερότητα και ανθεκτικότητα. Οι Ευρωπαϊκές Κυβερνήσεις πρέπει πιο ενεργά να χρησιμοποιήσουν αυτή τη συγκυρία για να δώσουν προτεραιότητα στο πράσινο υδρογόνο στις ενεργειακές τους στρατηγικές ώστε να παρακινήσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις και να διαφοροποιήσουν τις πηγές ενέργειάς τους.
Ωστόσο, για να ξεκλειδωθεί πραγματικά το δυναμικό του υδρογόνου, είναι επιτακτική η ανάγκη για υιοθέτηση μιας διατομεακής προσέγγισης. Η ενσωμάτωση τεχνολογιών υδρογόνου στη βιομηχανία, η αποθήκευση και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μπορούν να δημιουργήσουν συνεργατικά οφέλη. Επιπλέον, η υιοθέτηση του υδρογόνου από τον τομέα των μεταφορών μπορεί επίσης να μειώσει δραματικά τις εκπομπές άνθρακα και να ελαχιστοποιήσει τους περιβαλλοντικούς ρύπους. Η βιομηχανική χρήση του υδρογόνου μπορεί να επιταχύνει τις προσπάθειες απανθρακοποίησης και να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα.
Στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στην περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας, το Cluster Βιοικονομίας και Περιβάλλοντος Δυτικής Μακεδονίας (CluBE) βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για τη δημιουργία μίας κοιλάδας καθαρών τεχνολογιών και πράσινου υδρογόνου. Ειδικότερα, το CluBE, σε συνεργασία με την Περιφερειακή Αρχή της Δυτικής Μακεδονίας αλλά και άλλους φορείς, οραματίζεται ένα ακμάζον οικοσύστημα που καλλιεργεί τη συνεργασία μεταξύ των βιομηχανιών και των επιχειρήσεων, των ερευνητικών ιδρυμάτων αλλά και των τοπικών κοινωνιών με στόχο την προσέλκυση επενδύσεων για την τόνωση της καινοτομίας και την μείωση της ανεργίας στην περιοχή αλλά και γενικότερα την μετάβαση προς μία βιώσιμη οικονομία με επίκεντρο το πράσινο υδρογόνο.
Καθώς η Ευρώπη προωθεί την επιτάχυνση της ανάπτυξη της οικονομίας του υδρογόνου, οι συνεργατικές προσπάθειες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Υδρογόνου, του Γερμανικού προγράμματος υποστήριξης H2Global, του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Υδρογόνου Hydrogen Europe αλλά και των πρωτοβουλιών που προωθούνται από το CluBE σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο ενισχύουν τις προσπάθειες προς την κλιματική ουδετερότητα. Με τολμηρές στρατηγικές αποφάσεις, δίνοντας έμφαση σε νομοθετικές και οικονομικές πτυχές, αξιοποιώντας την ενεργειακή κρίση ως εφαλτήριο και υιοθετώντας μια διατομεακή προσέγγιση, η Ευρώπη αλλά και η χώρα μας μπορεί να ηγηθεί της παγκόσμιας επανάστασης του υδρογόνου, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο προς ένα βιώσιμο μέλλον με χαμηλές εκπομπές άνθρακα.
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εφαρμογή αυτών των στρατηγικών αποφάσεων σε ευρωπαϊκή, εθνική και περιφερειακή κλίμακα. Η Τράπεζα μπορεί να προσφέρει οικονομική στήριξη και επενδυτικά κίνητρα για έργα ανάπτυξης υδρογόνου σε ολόκληρη την Ευρώπη αλλά και στην χώρα μας. Η Ελλάδα, από την πλευρά της, πρέπει να δράσει εγκαίρως για να αξιοποιήσει τις δράσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Υδρογόνου και να προωθήσει έργα πράσινου υδρογόνου.
Ωστόσο, η καθυστέρηση της Κυβέρνησης στην έκδοση του Εθνικού Οδικού Χάρτη για το Υδρογόνο θα μπορούσε ενδεχομένως να επηρεάσει τη θέση της χώρας σε αυτόν τον τομέα, καθώς άλλες περιοχές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης έχουν ήδη θεσπίσει υποστηρικτικά σχέδια και πολιτικές για την οικονομία του υδρογόνου. Επομένως, μια στοχευμένη στρατηγική για την ανάπτυξη του υδρογόνου είναι η απαρχή για τη δημιουργία ενός σταθερού εθνικού περιβάλλοντος για επενδύσεις και τεχνολογική πρόοδο.
Επιπλέον, είναι ζωτικής σημασίας η ολική ενσωμάτωση των ΑΠΕ στον Ελληνικό ενεργειακό τομέα ώστε να αποφευχθούν οι απώλειες ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ λόγω χαμηλής ζήτησης και ανεπαρκούς αποθήκευσης ενέργειας. Αυτές οι απώλειες θα αυξηθούν ραγδαία το επόμενο διάστημα. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει κάνει πολύ μεγάλα και σημαντικά βήματα στην αξιοποίηση των ΑΠΕ όπως η αιολική και η ηλιακή ενέργεια, η απουσία αποτελεσματικών λύσεων αποθήκευσης ενέργειας οδηγεί ήδη σε σημαντική απώλεια ηλεκτρικής ενέργειας από αυτές, εμποδίζοντας την πλήρη χρήση τους ως καθαρών πηγών ενέργειας.
Για να αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να επιλύσει το ζήτημα της χαμένης ηλεκτρικής ενέργειας από αυτές, η επόμενη Ελληνική Κυβέρνηση πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην ανάπτυξη υποδομών μέσο-μακροπρόθεσμης αποθήκευσης ενέργειας, εστιάζοντας ιδιαίτερα σε λύσεις που βασίζονται στο υδρογόνο. Το υδρογόνο μπορεί να χρησιμεύσει ως ισχυρό μέσο αποθήκευσης ενέργειας, διευκολύνοντας τη μετατροπή και τη χρήση της πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε περιόδους χαμηλής ζήτησης.
Επικεντρώνοντας τις προσπάθειες στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας με βάση το υδρογόνο, η Ελλάδα μπορεί να ενισχύσει την ενσωμάτωση των ΑΠΕ στο ενεργειακό της μείγμα και να δημιουργήσει ένα πιο προσαρμοστικό και ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα. Αυτή η στρατηγική όχι μόνο θα αντιμετωπίσει το ζήτημα της απώλειας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αλλά και θα συμβάλει στη συνολική σταθερότητα, βιωσιμότητα και απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές του ελληνικού ενεργειακού τομέα.
Συμπερασματικά, η νέα Ελληνική Κυβέρνηση που θα προκύψει μετά τις εκλογές, πρέπει να ενεργήσει άμεσα και εγκαίρως για την υποστήριξη επενδύσεων στις τεχνολογίες υδρογόνου και να δημιουργήσει ένα ευνοϊκό νομοθετικό πλαίσιο που θα δώσει προτεραιότητα στην εγκατάσταση λύσεων αποθήκευσης ενέργειας. Με αυτόν τον τρόπο, η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει αποτελεσματικά το δυναμικό της στις ΑΠΕ, να επιταχύνει την ανάδυση της οικονομίας του υδρογόνου και να δημιουργήσει ένα πιο βιώσιμο και ανθεκτικό ενεργειακό μέλλον.
*Ο Νικόλαος Ντάβος είναι Συνιδρυτής και Διαχειριστής του CluBE – Cluster Βιοοικονομίας και Περιβάλλοντος Δυτικής Μακεδονίας
