Σχεδόν το 20% των ελβετικών παγετώνων έχει χαθεί μέσα σε μόλις πέντε χρόνια
«Καταστροφική» αποδεικνύεται και η φετινή χρονιά για τους παγετώνες της Ελβετίας, οι οποίοι έχασαν ακόμη 5,5% του όγκου τους μέσα στο 2026. Πρόκειται για τη δεύτερη χειρότερη ετήσια επίδοση στις καταγραφές, μετά το 2022, ενώ μέσα σε μόλις πέντε χρόνια έχει πλέον εξαφανιστεί σχεδόν το 20% του συνολικού όγκου των πάγων της χώρας.
Τα νέα στοιχεία του ελβετικού δικτύου παρακολούθησης παγετώνων GLAMOS αποδίδουν τη μεγάλη υποχώρηση στον συνδυασμό του θερμότερου καλοκαιριού που έχει καταγραφεί στη χώρα και ενός χειμώνα με περιορισμένες χιονοπτώσεις.
«Σε 10 έως 15 χρόνια μπορεί να μην υπάρχει καθόλου πάγος»
Σε παγετώνα, σε υψόμετρο σχεδόν 3.000 μέτρων, ο επικεφαλής του GLAMOS Ματίας Χους περιγράφει την ταχύτητα με την οποία αλλάζει το αλπικό τοπίο.
«Αυτός ο παγετώνας οδεύει να εξαφανιστεί. Μπορεί να μην υπάρχει καθόλου πάγος εδώ σε δέκα ως δεκαπέντε χρόνια», επισημαίνει.
Η εικόνα αποτυπώνεται και στις ίδιες τις μετρήσεις. Ο επιστήμονας αφαίρεσε από τον παγετώνα αλουμινένια βέργα μήκους τεσσάρων μέτρων, την οποία είχε εγκαταστήσει το GLAMOS. Στα τέλη Ιουλίου η βέργα μόλις που διακρινόταν στην επιφάνεια του πάγου, ενώ πλέον περισσότερα από τρία μέτρα της βρίσκονται εκτεθειμένα.
«Δεν εκπλησσόμαστε, γνωρίζουμε πόσο γρήγορα λιώνουν οι παγετώνες. Αλλά το να βλέπεις αυτά τα βουνά χωρίς χιόνι, γυμνά, είναι πραγματικά κάτι άλλο, είναι απίστευτο», σημειώνει ο Ματίας Χους.
Σχεδόν 20% απώλεια μέσα σε πέντε χρόνια
Η επιτάχυνση της τήξης είναι ιδιαίτερα έντονη. Από το 2021 έως το 2026, οι ελβετικοί παγετώνες έχασαν σχεδόν το 20% του όγκου τους, με την περίοδο 2022-2026 να καταγράφει ταχύτερη υποχώρηση από ολόκληρη την προηγούμενη πενταετία.
Τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν επίσης τη μεγάλη μεταβολή του ρυθμού απώλειας. Κατά τη δεκαετία του 1990 χάθηκε περίπου το 10% του όγκου των πάγων, ενώ την περίοδο 2016-2026 η απώλεια έφθασε το 27%.
Οι μετρήσεις βασίζονται σε περίπου 20 παγετώνες, οι οποίοι θεωρούνται αντιπροσωπευτικοί για τους σχεδόν 1.300 παγετώνες που εξακολουθούν να υπάρχουν στην Ελβετία.
Η Ελβετία θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο
Σύμφωνα με την ελβετική μετεωρολογική υπηρεσία MétéoSuisse, η άνοδος της θερμοκρασίας στην Ελβετία εξελίσσεται με ρυθμό περίπου διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο.
Η περίοδος από τον Ιούνιο έως τον Αύγουστο του 2026 ήταν η θερμότερη από την έναρξη των μετεωρολογικών καταγραφών το 1864, ξεπερνώντας ακόμη και το ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι του 2023.
Η MétéoSuisse επισημαίνει ότι σε έναν κόσμο όπου η μέση παγκόσμια θερμοκρασία θα έχει αυξηθεί κατά 3 βαθμούς Κελσίου, το καλοκαίρι στην Ελβετία αναμένεται να είναι περίπου 3,6 βαθμούς θερμότερο σε σχέση με την περίοδο αναφοράς 1991-2020.
Το καλοκαίρι του 2026 η αντίστοιχη απόκλιση έφθασε ήδη τους 3,4 βαθμούς Κελσίου.
Με άλλα λόγια, εάν επιβεβαιωθεί ένα σενάριο παγκόσμιας θέρμανσης κατά 3 βαθμούς, συνθήκες ανάλογες με εκείνες του καλοκαιριού του 2026 θα μπορούσαν να αποτελούν τον μέσο όρο και όχι την εξαίρεση.
«Καμία πιθανότητα επιβίωσης» υπό αυτές τις συνθήκες
Στα ελβετικά βουνά, η εικόνα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική.
Το χιόνι που λειτουργεί ως προστατευτικό στρώμα για τους παγετώνες είχε αρχίσει να εξαφανίζεται ήδη από τον Ιούνιο. Τον Σεπτέμβριο δεν υπήρχε πλέον χιονοκάλυψη ακόμη και σε υψόμετρα 3.500 μέτρων.
«Σε τέτοιες συνθήκες, οι αλπικοί παγετώνες δεν έχουν καμία πιθανότητα επιβίωσης μακροπρόθεσμα», προειδοποιεί το GLAMOS.
Η τήξη ήταν τόσο μεγάλη ώστε οι ερευνητές αναγκάστηκαν να τοποθετήσουν εκ νέου πασσάλους μέτρησης ακόμη και σε μεγαλύτερα υψόμετρα, καθώς ο πάγος γύρω από τις προηγούμενες εγκαταστάσεις είχε λιώσει.
Το μέσο πάχος του πάγου σε ορισμένους παγετώνες μειώθηκε κατά 2,5 έως 4 μέτρα, ενώ σε τμήματα των λεγόμενων «γλωσσών» των παγετώνων η απώλεια έφθασε ακόμη και τα 10 μέτρα μέσα σε ένα καλοκαίρι.
Γιατί το 2022 παρέμεινε η χειρότερη χρονιά
Παρά το γεγονός ότι οι θερμοκρασίες του 2026 ήταν υψηλότερες, η συνολική απώλεια δεν ξεπέρασε το αρνητικό ρεκόρ του 2022.
Ένας από τους λόγους ήταν ότι αρκετοί παγετώνες είχαν καλυφθεί από λίγο περισσότερο χιόνι σε σχέση με τέσσερα χρόνια νωρίτερα.
Παράλληλα, μικρότερη ήταν φέτος η μεταφορά σκόνης από τη Σαχάρα. Έτσι, οι λευκότερες επιφάνειες χιονιού και πάγου μπόρεσαν να αντανακλούν μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας αντί να την απορροφούν, περιορίζοντας σε έναν βαθμό την τήξη.
Παρά ταύτα, τέσσερις παγετώνες κατέγραψαν τη μεγαλύτερη απώλεια πάγου που έχει μετρηθεί ποτέ σε αυτούς. Ανάμεσά τους βρίσκονται ο εμβληματικός παγετώνας του Ροδανού και ο παγετώνας Άλετς, ο μεγαλύτερος των Άλπεων.
2,2 τρισ. λίτρα νερού χάθηκαν σε τρεις μήνες
Η συνεχής συρρίκνωση των παγετώνων δημιουργεί παράλληλα ανησυχίες για τη μελλοντική διαθεσιμότητα υδάτινων πόρων.
Μόνο μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου, οι ελβετικοί παγετώνες έχασαν περίπου 2,2 τρισεκατομμύρια λίτρα νερού.
«Είναι δύσκολο να το φανταστούμε», αναφέρει ο Ματίας Χους, εξηγώντας ότι η συγκεκριμένη ποσότητα αντιστοιχεί σε περισσότερο από τέσσερις φορές την ετήσια κατανάλωση νερού όλων των ελβετικών νοικοκυριών.
Προς το παρόν, το νερό από την τήξη των παγετώνων συμβάλλει στην κάλυψη μέρους των αναγκών κατά τους θερινούς μήνες. Όσο όμως η παγωμένη επιφάνεια περιορίζεται, μειώνεται αντίστοιχα και η δυνατότητα των παγετώνων να λειτουργούν ως φυσικά αποθέματα νερού.
