Ιμαλάια: Οι παγετώνες λιώνουν 65% ταχύτερα – Συναγερμός για νερό και φυσικές καταστροφές

Σε ένα κρίσιμο σημείο πλησιάζουν τα Ιμαλάια, καθώς οι παγετώνες χάνουν μάζα με ρυθμό 65% ταχύτερο σε σχέση με πριν από μία δεκαετία, εντείνοντας τους κινδύνους για εκατομμύρια ανθρώπους και για την ασφάλεια των υδάτινων πόρων στη Νότια Ασία. Νέα μελέτη προειδοποιεί ότι η περιοχή οδεύει προς την αποκαλούμενη «κορύφωση του νερού» στα μέσα του αιώνα, μετά την οποία οι ροές των ποταμών αναμένεται να αρχίσουν να μειώνονται.

Η προειδοποίηση έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την καταστροφική κατάρρευση βράχων και πάγου στις 26 Αυγούστου 2026, κοντά στα σύνορα Νεπάλ και Θιβέτ, η οποία προκάλεσε διαδοχικές κατολισθήσεις και ξαφνικές πλημμύρες στις κοιλάδες της περιοχής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, τουλάχιστον 1.300 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, ενώ περισσότεροι από 5.300 εξακολουθούν να αγνοούνται στο Νεπάλ και στην περιοχή του Θιβέτ στην Κίνα. Οι αριθμοί παραμένουν μεταβαλλόμενοι καθώς συνεχίζονται οι επιχειρήσεις έρευνας και ταυτοποίησης.

Ασταθείς λίμνες πάνω από κατοικημένες κοιλάδες

Η υποχώρηση των παγετώνων δημιουργεί έναν πρόσθετο κίνδυνο. Στη θέση του πάγου σχηματίζονται παγετωνικές λίμνες, πολλές από τις οποίες συγκρατούνται από ασταθή φυσικά φράγματα που αποτελούνται από χαλαρά πετρώματα και πάγο.

Κάτω από αυτές βρίσκονται κοιλάδες όπου ζουν εκατομμύρια άνθρωποι, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο καταστροφικών πλημμυρών εάν κάποιο από τα φυσικά φράγματα υποχωρήσει. Παράλληλα, η απόψυξη των παγωμένων εδαφών καθιστά ακόμη πιο ασταθείς τις ορεινές πλαγιές.

Σχεδόν 200 παγετωνικές λίμνες στην Ινδία έχουν χαρακτηριστεί υψηλού κινδύνου, ενώ 56 κατατάσσονται στην κατηγορία «πολύ υψηλού κινδύνου», με εκατομμύρια κατοίκους και σημαντικές υποδομές να βρίσκονται κατάντη.

Μόλις 21 παγετώνες παρακολουθούνται επί τόπου

Η μελέτη αναδεικνύει παράλληλα το μεγάλο έλλειμμα συστηματικής παρακολούθησης.

Στην περιοχή Χίντου Κους-Ιμαλάια εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 40.000 παγετώνες, ωστόσο μόλις 21 παρακολουθούνται επιτόπου.

Πρόκειται για μια τεράστια ορεινή ζώνη μήκους περίπου 3.500 χιλιομέτρων, η οποία εκτείνεται σε οκτώ χώρες της Ασίας, από το Αφγανιστάν έως τη Μιανμάρ.

Η απώλεια παγετωνικής μάζας έχει επιταχυνθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ σύμφωνα με τη Systemiq ο σημερινός ρυθμός είναι κατά 65% υψηλότερος από εκείνον που καταγραφόταν πριν από μία δεκαετία.

Τι σημαίνει η «κορύφωση του νερού»

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η προσέγγιση της λεγόμενης «κορύφωσης του νερού».

Καθώς οι παγετώνες λιώνουν, οι ποσότητες νερού που διοχετεύονται στους ποταμούς αυξάνονται προσωρινά. Όταν όμως χαθεί αρκετός παγετωνικός όγκος, η τάση αντιστρέφεται: οι ροές παύουν να αυξάνονται και αρχίζουν σταδιακά να υποχωρούν.

Η περιοχή των Ιμαλαΐων εκτιμάται ότι θα φτάσει σε αυτό το σημείο περίπου στα μέσα του αιώνα, εξέλιξη που μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για την ύδρευση, τη γεωργία, την παραγωγή ενέργειας και συνολικά την ασφάλεια των υδάτων στη Νότια Ασία.

Πάνω από το 20% του ΑΕΠ της Ινδίας εξαρτάται από τα Ιμαλάια

Η σημασία της περιοχής δεν περιορίζεται στο περιβάλλον. Σύμφωνα με τη μελέτη, τα Ιμαλάια υποστηρίζουν άμεσα ή έμμεσα πάνω από το 20% του ΑΕΠ της Ινδίας, καθώς τα υδάτινα συστήματα που πηγάζουν από την περιοχή αποτελούν κρίσιμη υποδομή για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους.

Την ίδια ώρα, παρότι η περιοχή των Ιμαλαΐων αντιστοιχεί περίπου στο 18% της έκτασης της Ινδίας, συνδέεται με σχεδόν το 35% των φυσικών καταστροφών που καταγράφονται στη χώρα.

Οι συντάκτες της μελέτης υπογραμμίζουν ότι τα Ιμαλάια θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζονται ως κρίσιμη εθνική υποδομή, από την οποία εξαρτώνται η ασφάλεια του νερού, των τροφίμων και σημαντικό τμήμα της οικονομικής δραστηριότητας ολόκληρης της Νότιας Ασίας.

Ποιοι βρίσκονται πίσω από τη μελέτη

Η έκθεση «Prosperous and Resilient Himalayas» δημοσιοποιήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 2026 από τη συμβουλευτική εταιρεία βιωσιμότητας Systemiq, σε συνεργασία με το Integrated Mountain Initiative.

Στην επιστημονική εργασία συνέβαλαν επίσης το International Centre for Integrated Mountain Development (ICIMOD) και το G.B. Pant National Institute of Himalayan Environment (NIHE) της Ινδίας, ενώ η έρευνα υποστηρίχθηκε από το Rockefeller Foundation. Η πλήρης έκδοση της μελέτης αναμένεται τον Οκτώβριο.