Νέο σύστημα από ΑΠΘ, ΕΚΕΤΑ και φορείς της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας αξιοποιεί δεδομένα για έγκαιρη πρόβλεψη περιβαλλοντικών κινδύνων
Σε πιλοτική λειτουργία βρίσκεται νέα πλατφόρμα πρόβλεψης ακραίων φαινομένων στο θαλάσσιο περιβάλλον, που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο προγραμματικής σύμβασης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας με ερευνητικούς φορείς, αξιοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη και πολλαπλές πηγές δεδομένων για την έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων που σχετίζονται με την κλιματική κρίση.
Συνδυασμός δεδομένων από πανεπιστήμια και δορυφορικά συστήματα
Η πλατφόρμα αντλεί δεδομένα από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), τους τηλεμετρικούς σταθμούς της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας σε Μακρύγιαλο και Μηχανιώνα, καθώς και από το ευρωπαϊκό σύστημα Copernicus.
Οι πληροφορίες που συλλέγονται αφορούν μεταξύ άλλων τα είδη φυτοπλαγκτού, τους θαλάσσιους οργανισμούς, τη θερμοκρασία του νερού, τα θαλάσσια ρεύματα και την ένταση των ανέμων, συνθέτοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Τεχνητή νοημοσύνη για πρόβλεψη περιβαλλοντικών κινδύνων
Το έργο υλοποιείται από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), το ΑΠΘ και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, με στόχο την ανάπτυξη εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την πρόβλεψη ακραίων φαινομένων.
Μεταξύ των φαινομένων που επιχειρείται να προβλεφθούν είναι η εμφάνιση βλέννης σε κλειστά παράκτια συστήματα, η παρουσία τοξικού φυτοπλαγκτού που επηρεάζει τη διακίνηση οστρακοειδών, αλλά και η εκδήλωση θαλάσσιων καυσώνων με υψηλές θερμοκρασίες νερού που απειλούν τις μυδοκαλλιέργειες.
Στόχος του συστήματος είναι η έγκαιρη αποστολή προειδοποιήσεων κινδύνου, ώστε να λαμβάνονται άμεσα μέτρα αντιμετώπισης.
Το έργο αναμένεται να παραδοθεί σε πλήρη λειτουργική μορφή στην Περιφέρεια τον Σεπτέμβριο του 2026. Παράλληλα, εξετάζεται η διασύνδεσή του με πλατφόρμα του ΕΚΕΤΑ για την πρόβλεψη περιβαλλοντικών κινδύνων στην ξηρά και την ατμόσφαιρα, όπως δασικές πυρκαγιές και επεισόδια αέριας ρύπανσης.
Ο Θερμαϊκός ως «εργαστήριο» περιβαλλοντικών δεδομένων
Όπως επισημαίνει ο μεταδιδακτορικός ερευνητής του ΕΚΕΤΑ Κωνσταντίνος Κουκάρας, ο Θερμαϊκός Κόλπος αποτελεί ένα από τα πιο καλά μελετημένα θαλάσσια οικοσυστήματα στην Ελλάδα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με μεγάλο όγκο διάσπαρτων δεδομένων.
«Η διασπορά των δεδομένων καθιστά δύσκολη την ανάπτυξη εργαλείων πρόβλεψης. Για τον λόγο αυτό δημιουργήσαμε μια ενιαία πλατφόρμα που ενοποιεί τις πληροφορίες και παρέχει εκτίμηση κινδύνου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Τα φαινόμενα στον Θερμαϊκό και η εξήγησή τους
Σύμφωνα με τον ίδιο, το πρόσφατο περιστατικό στον Θερμαϊκό δεν σχετιζόταν με τοξικό φυτοπλαγκτόν ή ερυθρά παλίρροια, αλλά με βλέννη, η οποία δημιουργείται από συγκεκριμένο είδος φυτοπλαγκτού.
Η ουσία αυτή, όπως εξήγησε, δεν είναι τοξική αλλά μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστες συνθήκες λόγω συσσώρευσης οργανικών υλικών και μικροοργανισμών, ενώ σταδιακά διασπάται στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Παράλληλα, γίνεται συνεχής παρακολούθηση για τοξικά μικροφύκη που επηρεάζουν τα οστρακοειδή, με αποτέλεσμα όπου απαιτείται να αποφασίζεται προσωρινή απαγόρευση διακίνησης προϊόντων.
Σύνδεση με περιφερειακές πολιτικές και ελέγχους
Στο θέμα αναφέρθηκε και ο αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Στάθης Αβραμίδης, επισημαίνοντας ότι η Περιφέρεια υλοποιεί έργο συστηματικής παρακολούθησης της παράκτιας ζώνης, με στόχο την πρόβλεψη περιβαλλοντικών κινδύνων λόγω κλιματικής κρίσης.
Όπως σημείωσε, ο Θερμαϊκός δέχεται σημαντικά φορτία ρύπανσης από γεωργικές, αστικές και βιομηχανικές πηγές, γεγονός που συμβάλλει στον ευτροφισμό και την ανάπτυξη φυτοπλαγκτού.
Παράλληλα, αναφέρθηκε σε ελέγχους και πρόστιμα για εγκαταστάσεις λυμάτων, καθώς και στον προγραμματισμό ενιαίου πλαισίου συνεργασίας με δήμους και υπηρεσίες για το 2026.
Στόχος η έγκαιρη προειδοποίηση και η προστασία του περιβάλλοντος
Το τελικό στάδιο του έργου προβλέπει τη δημιουργία μηχανισμού άμεσης ενημέρωσης υπηρεσιών και πολιτών, ώστε να αντιμετωπίζονται έγκαιρα τα φαινόμενα που προκύπτουν στο θαλάσσιο περιβάλλον.
