Ψηφιακές δηλώσεις, αυστηρότερα πρόστιμα και ενιαία προθεσμία έως 15 Ιουνίου για την αντιπυρική προστασία
Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄2323 η Κοινή Υπουργική Απόφαση ΥΠ1157/24.4.2026, με την υπογραφή του Ευάγγελος Τουρνάς, η οποία εξειδικεύει τον νόμο 5281/2026 «Ενεργή Μάχη» και εισάγει ένα νέο, ολοκληρωμένο πλαίσιο για τον ετήσιο αντιπυρικό καθαρισμό οικοπέδων, με στόχο την πρόληψη πυρκαγιών και την ενίσχυση της συμμόρφωσης των πολιτών.
Η νέα ρύθμιση ενσωματώνει σημαντικές βελτιώσεις, ιδίως στα άρθρα 41 και 43 του νόμου, που προέκυψαν μέσα από τη δημόσια διαβούλευση. Στη διαμόρφωση των τελικών διατάξεων συνέβαλε ουσιαστικά η ΠΟΜΙΔΑ, με πολλές από τις προτάσεις της να γίνονται αποδεκτές, ενισχύοντας τη λειτουργικότητα και τη δικαιοσύνη του πλαισίου.
Έμφαση στην πρόληψη και όχι στην τιμωρία
Ο νέος νόμος και η εφαρμοστική ΚΥΑ διαμορφώνουν ένα συνεκτικό σύστημα υποχρεώσεων για ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές και χρήστες οικοπέδων, με βασικό στόχο τη διευκόλυνση της οικειοθελούς συμμόρφωσης.
Η φιλοσοφία του πλαισίου επικεντρώνεται στην ενίσχυση της πυροπροστασίας στον αστικό ιστό, μέσω του συστηματικού ετήσιου καθαρισμού, ώστε να προλαμβάνεται η εκδήλωση και εξάπλωση πυρκαγιών.
Τι περιλαμβάνει ο υποχρεωτικός καθαρισμός
Ο καθαρισμός των οικοπέδων περιλαμβάνει:
κοπή και απομάκρυνση ξερών χόρτων, ζιζανίων και θάμνων
απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών, απορριμμάτων και εγκαταλελειμμένων αντικειμένων
καθαρισμό από κλαδιά, φύλλα και λοιπή φυτική ύλη
αραίωση πυκνής ή ανεξέλεγκτης βλάστησης
διατήρηση του χώρου καθαρού καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου
Η υποχρέωση αφορά:
οικόπεδα εντός σχεδίου
ακίνητα εντός οικισμών
εκτάσεις σε απόσταση έως 100 μέτρων από οικισμούς
εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα
εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, ενώ εξαιρούνται οι συντηρούμενοι κήποι κατοικιών και πολυκατοικιών.
Ποιοι είναι υπόχρεοι
Υπόχρεοι για τον καθαρισμό είναι:
ιδιοκτήτες οικοπέδων
επικαρπωτές
μισθωτές ή λοιποί χρήστες
φορείς του Δημοσίου για τα ακίνητα που διαχειρίζονται
Νέα ενιαία προθεσμία έως 15 Ιουνίου
Μία από τις βασικές αλλαγές είναι η ενοποίηση και επιμήκυνση της προθεσμίας. Οι υπόχρεοι έχουν πλέον 76 ημέρες, από 1η Απριλίου έως 15 Ιουνίου κάθε έτους, για να ολοκληρώσουν τον καθαρισμό και να υποβάλουν δήλωση μέσω της πλατφόρμας akatharista.gov.gr.
Η ρύθμιση αυτή προτάθηκε από την ΠΟΜΙΔΑ και συνοδεύεται από δυνατότητα παράτασης, εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης εντός προθεσμίας, τεκμαίρεται συναίνεση για αυτεπάγγελτο καθαρισμό από τον οικείο δήμο.
Αυστηρότερα πρόστιμα για μη καθαρισμό
Το διοικητικό πρόστιμο αυξάνεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο (από 0,50 ευρώ), με:
ελάχιστο πρόστιμο 200 ευρώ
ανώτατο πρόστιμο 2.000 ευρώ
Επιπλέον, ο υπόχρεος επιβαρύνεται με το πλήρες κόστος καθαρισμού από τον δήμο.
Η νέα ΚΥΑ προβλέπει σημαντικές δικλείδες προστασίας:
Υποχρεωτική προηγούμενη ενημέρωση πριν την επιβολή προστίμου
Μείωση προστίμου κατά 50% σε περίπτωση συμμόρφωσης και υποβολής ένστασης
Προσωπική κοινοποίηση της πράξης επιβολής κυρώσεων
Μειωμένα πρόστιμα για μη δήλωση
Τα πρόστιμα για μη υποβολή δήλωσης διαμορφώνονται ως εξής:
500 ευρώ εάν δεν έχει γίνει καθαρισμός
100 ευρώ εάν έχει γίνει αλλά δεν δηλώθηκε
Υπενθυμίζεται ότι στο προηγούμενο καθεστώς προβλεπόταν ενιαίο πρόστιμο 1.000 ευρώ.
Ηπιότερες ποινές για ψευδή δήλωση
Το νέο πλαίσιο προβλέπει:
φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών
χρηματική ποινή 5.000 ευρώ
σε αντίθεση με το προηγούμενο καθεστώς που προέβλεπε αυστηρότερες κυρώσεις.
Αναστολή ποινικής διαδικασίας
Η ΚΥΑ προβλέπει ότι:
δεν ασκείται ποινική δίωξη πριν την παρέλευση της προθεσμίας ένστασης
η εμπρόθεσμη ένσταση αναστέλλει την ποινική διαδικασία
Εναλλακτική υποβολή δήλωσης
Για όσους δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν την ψηφιακή πλατφόρμα, παρέχεται δυνατότητα φυσικής υποβολής σε ΚΕΠ ή Πυροσβεστική, σε περιπτώσεις όπως:
τεχνικά προβλήματα της πλατφόρμας
ηλικία άνω των 67 ετών
άτομα με αναπηρία (πιστοποίηση ΚΕΠΑ)
ανωτέρα βία ή έκτακτες καταστάσεις
Υποχρεώσεις δήμων για τα υπολείμματα
Οι δήμοι υποχρεούνται να ορίζουν χώρους απόθεσης υπολειμμάτων καθαρισμού και να αναλαμβάνουν την αποκομιδή τους, επιλύοντας πρακτικά προβλήματα του προηγούμενου πλαισίου.
Οι τελικές ρυθμίσεις αποτελούν προϊόν διαλόγου μεταξύ της πολιτικής ηγεσίας και των φορέων, με σημαντική συμβολή και του πρώην Υπουργού Γιάννης Κεφαλογιάννης.
Η ΠΟΜΙΔΑ συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση ενός πιο λειτουργικού και αναλογικού πλαισίου.
Κάλεσμα ενόψει αντιπυρικής περιόδου
Με την αντιπυρική περίοδο να εκτείνεται από 1η Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου 2026, η ΠΟΜΙΔΑ καλεί όλους τους υπόχρεους να προχωρήσουν άμεσα:
στον καθαρισμό των οικοπέδων
στη διατήρησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου
στην έγκαιρη υποβολή δήλωσης
Η συμμόρφωση, όπως επισημαίνεται, δεν αποτελεί μόνο νομική υποχρέωση, αλλά και πράξη κοινωνικής ευθύνης για την προστασία της ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
