Στην πρώτη γραμμή και τα μέτρα που πήραν Αθήνα, Αστυπάλαια, Σούλι, Νότιο Πήλιο
Οι δήμοι της χώρας φαίνεται πως παίρνουν στα χέρια τους το βάρος της αντιμετώπισης της υπογεννητικότητας, θεσπίζοντας μια σειρά από οικονομικές ελαφρύνσεις και στοχευμένα επιδόματα που ενισχύουν τόσο τα νέα ζευγάρια όσο και την παραμονή εργαζομένων σε κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες. Στην πρώτη γραμμή αυτών των πρωτοβουλιών βρίσκεται ο Δήμος Αθηναίων, ο οποίος αποφάσισε να μηδενίσει τα δημοτικά τέλη για όλους όσοι αποκτήσουν παιδί το 2026 και διαθέτουν οικογενειακό εισόδημα κάτω των 30.000 ευρώ.
Η απόφαση προβλέπει πλήρη απαλλαγή από τα τέλη καθαριότητας και φωτισμού για την πρώτη κατοικία, για διάστημα ενός έτους, εφόσον οι δικαιούχοι προσκομίσουν τα απαραίτητα δικαιολογητικά – πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης, αντίγραφο Ε1 και εκκαθαριστικό. Η ρύθμιση εντάσσεται στο ευρύτερο πλέγμα κοινωνικών πολιτικών του δήμου, που ήδη καλύπτει άπορους, μονογονεϊκές οικογένειες, τρίτεκνους, πολύτεκνους, άτομα με αναπηρία και ενεργειακά ευάλωτους δημότες.
Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, έκανε λόγο για μια πρόταση που απαντά ευθέως στις πιέσεις του δημογραφικού προβλήματος, στηρίζοντας οικογένειες που θέλουν να κάνουν παιδί αλλά συχνά σκοντάφτουν στο κόστος και τις οικονομικές δυσκολίες της καθημερινότητας.
Οι μικροί δήμοι της υπαίθρου
Πολλοί μικροί δήμοι της υπαίθρου υιοθετούν ακόμη πιο «επιθετικά» μέτρα για να κρατήσουν ζωντανό τον τοπικό πληθυσμό. Στο Δήμο Σουλίου εγκρίθηκε ομόφωνα επίδομα 1.000 ευρώ για κάθε παιδί που θα γεννηθεί από την 1η Ιανουαρίου 2026, αποκλειστικά για μόνιμους κατοίκους και δημότες.
Αντίστοιχα, ο Δήμος Νοτίου Πηλίου προχωρά στη χορήγηση εφάπαξ επιδόματος 1.000 ευρώ για το πρώτο παιδί και 2.000 ευρώ για το δεύτερο, για τα έτη 2025 και 2026, ενώ για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες προβλέπεται ενίσχυση έως και 3.000 ευρώ.
Η περίπτωση της Αστυπάλαιας
Ο Δήμος Αστυπάλαιας θέσπισε ακόμη πιο εκτεταμένο πρόγραμμα στήριξης, στοχεύοντας και στην προσέλκυση εργαζομένων σε κρίσιμες υπηρεσίες. Προβλέπεται στεγαστικό επίδομα 200 ευρώ τον μήνα (ή περισσότερο, ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση) για μόνιμους υπαλλήλους χωρίς κατοικία και για όσους πρόκειται να προσληφθούν. Για τους γιατρούς, το ποσό φτάνει τα 600 ευρώ μηνιαίως. Παράλληλα, χορηγείται επίδομα σε αναπληρωτές εκπαιδευτικούς και νέους δικαστικούς λειτουργούς.
Στόχος όλων αυτών των παροχών είναι η δημιουργία συνθηκών που θα κάνουν την εγκατάσταση στο νησί πιο ελκυστική, εξασφαλίζοντας τη στελέχωση των υπηρεσιών υγείας, παιδείας και δημοτικής λειτουργίας.
Δημογραφική πρόκληση και τοπικές λύσεις
Οι πρωτοβουλίες αυτές σηματοδοτούν μια νέα εποχή στην τοπική αυτοδιοίκηση: οι δήμοι αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση της δημογραφικής κρίσης, προσαρμόζοντας πολιτικές στις ιδιαίτερες ανάγκες των τοπικών κοινωνιών. Με τη χώρα να βρίσκεται σταθερά ανάμεσα στις ευρωπαϊκές με χαμηλότερο δείκτη γεννήσεων, οι δράσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον των τοπικών κοινωνιών και της χώρας συνολικά.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο
Το προσχέδιο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης δίνει ακόμη μεγαλύτερο περιθώριο πρωτοβουλιών στους δήμους. Μεταξύ άλλων, προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης εφάπαξ βοηθήματος έως 3.000 ευρώ για κάθε παιδί που γεννιέται σε οικογένεια μόνιμων κατοίκων και δημοτών, με το ποσό να ορίζεται από το εκάστοτε δημοτικό συμβούλιο. Το βοήθημα είναι αφορολόγητο, δεν κατάσχεται και δεν επηρεάζει άλλες κοινωνικές παροχές.
