Καλούμαστε να ψηφίσουμε την ικανότητα λόγου, ή την ικανότητα διακυβέρνησης; Η βαθύτερη κριτική για τα ντιμπέιτ, αφορά την πραγματική αξία των στοιχείων που καλείται να αξιολογήσει ο ψηφοφόρος. Ακόμα και στις ΗΠΑ, πατρίδα των ντιμπέιτ, οι σοβαροί πολιτικοί αναλυτές ασκούν έντονη κριτική σε αυτές τις τηλεοπτικές μονομαχίες, τις οποίες χαρακτηρίζουν χολιγουντιανά σόου, μέσω των οποίων επιδοκιμάζονται ικανότητες που δεν έχουν σημασία στην αποτελεσματικότητα της διακυβέρνησης.
Εν πρώτοις δεν είναι σωστό να καλούμαστε να ψηφίσουμε τον καλύτερο ρήτορα, τον πιο φωτογενή, τον ατακαδόρο, ή ακόμα χειρότερα τον καλύτερο ηθοποιό, αυτόν δηλαδή που τελικά θα κερδίσει τις εντυπώσεις και όχι τον καλύτερο πολιτικό. Βεβαίως κάποιος θα μπορούσε να πει ότι και τα «μπαλκόνια» παλιότερα τον ίδιο πολιτικό αναδείκνυαν, αν και δεν είναι ακριβώς έτσι τα πράγματα. Τώρα οι ψηφοφόροι έχουν την ευκαιρία να κρίνουν και να συγκρίνουν ταυτόχρονα. Τον ένα από εδώ και τον άλλο από εκεί. Και πιθανόν δεν είναι σε θέση να συγκρίνουν τις απαντήσεις και τις πολιτικές –πέρα από τα προφανή- αλλά κυρίως τις προσωπικότητες. Επιπλέον μπορούν να αντιληφθούν και την ετοιμότητα, όταν πχ, τεθεί μια δύσκολη ερώτηση και γενικώς την ικανότητα αντίδρασης σε συνθήκες πίεσης. Θέλουμε να μας κυβερνά ένας αρχηγός που θα διατηρήσει την ψυχραιμία του στα δύσκολα, θα επιδείξει ετοιμότητα στο αναπάντεχο, θα διαχειριστεί πετυχημένα μια κρίση… Το περιβάλλον του ντιμπέιτ προσφέρει ευκαιρίες για να δεις αντιδράσεις.
Θα προσδιορίσουν τη ψήφο μας τα αποτελέσματα του ντιμπέιτ; Σε μια έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια το 2016, το 29% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι τα ντιμπέιτ τους βοηθούσαν περισσότερο να αποφασίσουν τι θα ψηφίσουν, παρά η κάλυψη ειδήσεων για τις εκστρατείες, τα πολιτικά talk show, οι προεκλογικές συγκεντρώσεις, οι διαφημιστικές εκστρατείες και η παρακολούθηση συνεντεύξεων με τους υποψηφίους. Μετά τις εκλογές του 2015 στη Μεγάλη Βρετανία -όπου είχαν γίνει τέσσερα ντιμπέιτ- σε μια έρευνα διαπιστώθηκε ότι το 38% των ψηφοφόρων θεώρησε ότι οι συζητήσεις επηρέασαν την ψήφο τους. Φυσικά ο επηρεασμός της ψήφου, δεν σημαίνει αναγκαστικά αλλαγή, αλλά ίσως επιβεβαίωση. Το πόσο κρίσιμο θα είναι αυτό στα καθ’ ημάς θα το δούμε σε λίγες μέρες.
Ο Μάνος Σιφονιός είναι επικοινωνιολόγος – συγγραφέας.
