Αθήνα η πρωτεύουσα της Ελλάδας. Τεράστια πόλη, η οποία με το πέρασμα των χρόνων επεκτάθηκε προς όλες τις κατευθύνσεις. Το Λεκανοπέδιο μοιάζει πια μικρό για να χωρέσει όλον αυτό τον κόσμο, που πασχίζει να στεγάσει τα όνειρα του στα μεγάλα τσιμεντένια κουτιά, τις πολυκατοικίες. Προάστια ακριβά απέκτησε, οργανωμένες και δαντελένιες ακτές το ίδιο, μεγάλους οδικούς άξονες και νέα σύγχρονα μέσα μεταφοράς επίσης. Για το περιβάλλον τι γίνεται είναι το θέμα. Τι σημαίνει περιβάλλον σε μία σύγχρονη πόλη;
Οι χώροι πρασίνου, τα πάρκα και γενικά οτιδήποτε είναι ικανό να σπάσει την μονοτονία του τσιμεντένιου όγκου. Το αστικό και περιαστικό πράσινο όμως δεν επαρκεί για να τροφοδότησει με οξυγόνο την πόλη και τα βουνά της, ο Υμηττός και η Πεντέλη για παράδειγμα, πέφτουν συχνά θύματα πυρκαγιών και μεγάλων οικολογικών καταστροφών. Οι εμπρησμοί και η ανθρώπινη αμέλεια καταστρέφουν το περιβάλλον, όμως, υπάρχουν και περιπτώσεις που σημαντικό ρόλο παίζουν η πολιτική ατολμία και η έλλειψη οράματος.
Μικρή ιστορική αναδρομή
Μία τέτοια περίπτωση εξετάζουμε σήμερα. Ο λόγος για την περιοχή του Ελαιώνα. Πρόκειται για μία έκταση 9000 στρεμμάτων που δυστυχώς δεν έχει καμία σχέση με το όνομα της. Σήμερα αντί για ελιές υπάρχουν τόνοι απορριμάτων, πολλά εγκαταλελειμμένα κτίρια, μεταφορικές εταιρείες και κυρίως ρύπανση. Δεν ήταν πάντα έτσι όμως. Στην αρχαιότητα και μέχρι την καταστροφή των ελαιόδεντρων, των κήπων, των αμπελώνων και των αγρών, από τον Κιουταχή Ρεσίτ Πασά, ο Ελαιώνας αποτελούσε σημείο αναφοράς για την οικονομία της Αθήνας. Οι τελευταίες ελιές κάηκαν από τους Γερμανούς και Ιταλούς κατακτητές το 1942 με αποτέλεσμα η περιοχή σταδιακά να υποβαθμιστεί και να οδηγηθεί στην σημερινή τραγική κατάσταση.
Η μονή περίοδος στην σύγχρονη ιστορία που ο Ελαιώνας θύμιζε κάτι από το ένδοξο παρελθόν του ήταν μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1950. Τότε υπήρχαν καλλιέργειες, που κάλυπταν σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες των κατοίκων του Λεκανοπεδίου. Έκτοτε άρχισε η σταδιακή αλλαγή στο τοπίο της περιοχής μέχρι να φτάσουμε στο αποκαρδιωτικό σήμερα. Τα πρώτα ελαιοτριβεία, σαπωνοποιεία, κεραμοποιεία και χαρτοποιεία με την πάροδο των ετών έδωσαν τη θέση τους στα βυρσοδεψεία, στα μεταλουργεία και σε ποικίλες βαριές μορφές βιομηχανίας.
Το “μαύρο” παρόν
Αποτέλεσμα όλων των παραπάνω ήταν το “Κάλλιστον Προάστιο” της Αθήνας να μετατραπεί σε “μελανό σημείο” για την καρδιά της πόλης. Αδιαφορία χρόνων, αυθαιρεσία και εγκατάλειψη οδήγησαν τον Ελαιώνα σε εστία μόλυνσης, σκουπιδότοπο και κέντρο παραοικονομίας. Από το 1950 πολλές φορές η Πολιτεία προσπάθησε μέσω της έκδοσης και ψήφισης σειράς νομοθετικών ρυθμίσεων, μέσω Προεδρικών Διαταγμάτων να βάλει μία τάξη στα θέματα του Ελαιώνα, αλλά δεν τα κατάφερε.
Η απουσία ξεκάθαρου σχεδίου και οράματος ήταν και είναι εμφανής. Οι όποιες περιβαλλοντικές μελέτες για την επαναφορά του πράσινου ιστορικού χαρακτήρα της περιοχής έμειναν στα χαρτιά και ο Ελαιώνας καταδικάστηκε να παραμείνει παγιδευμένος στο ζοφερό του παρόν χωρίς προοπτική για το μέλλον. Ένα διαρκές περιβαλλοντικό έγκλημα που συντελείται για δεκαετίες με την ανοχή τόσο της κεντρικής εξουσίας, όσο και των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η ελπίδα για το μέλλον
Οι πρόσφατες εξελίξεις με το γήπεδο του Παναθηναϊκού άνοιξαν εκ νέου την κουβέντα για το μέλλον της περιοχής και την πιθανή ανάπλαση της. Η Διπλή Ανάπλαση είναι η μεγάλη ευκαιρία για το αύριο. Η πρωτεύουσα έχει απόλυτη ανάγκη από πνεύμονες πρασίνου. Η έκταση στην Λεωφόρο Αλεξάνδρας σε συνδυασμό με τις αλλαγές στην εικόνα του Ελαιώνα είναι σίγουρο πως θα αφήσουν το αποτύπωμα τους στο μικροκλίμα της Αθήνας. Ο Δήμος Αθηναίων για πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια δείχνει αποφασισμένος να αλλάξει το τοπίο. Το πρώτο βήμα έγινε.
