Copernicus και Berkeley Earth κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για επιτάχυνση της υπερθέρμανσης του πλανήτη
Το 2025 κατατάσσεται ως η τρίτη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί ποτέ παγκοσμίως, πλησιάζοντας επικίνδυνα τα επίπεδα των ετών-ρεκόρ 2024 και 2023, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου Copernicus και του αμερικανικού ινστιτούτου Berkeley Earth. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το 2026 αναμένεται να διατηρηθεί σε ιστορικά υψηλά θερμοκρασιακά επίπεδα, επιβεβαιώνοντας μια ανησυχητική κλιματική τροχιά.
Τρία συνεχόμενα χρόνια πάνω από το όριο του 1,5°C
Όπως επισημαίνει ο Copernicus στην ετήσια ανασκόπησή του, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία παραμένει για τρίτη συνεχόμενη χρονιά πάνω από τους +1,5 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την προβιομηχανική περίοδο (1850–1900). Πρόκειται για το πιο φιλόδοξο όριο που είχε τεθεί με τη Συμφωνία του Παρισιού, το οποίο πλέον θεωρείται ότι θα ξεπεραστεί μόνιμα.
Οι επιστήμονες του Berkeley Earth χαρακτηρίζουν την αύξηση της θερμοκρασίας μεταξύ 2023 και 2025 «ακραία», τονίζοντας ότι υποδηλώνει επιτάχυνση του ρυθμού της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Πιο γρήγορα από τις προβλέψεις η μόνιμη υπέρβαση
Σύμφωνα με τον Copernicus, η διαρκής υπέρβαση του ορίου των 1,5°C ενδέχεται να επισημοποιηθεί έως τα τέλη της τρέχουσας δεκαετίας, δηλαδή τουλάχιστον δέκα χρόνια νωρίτερα από ό,τι προέβλεπαν τα αρχικά επιστημονικά μοντέλα.
Κλιματολόγοι, πολιτικοί και στελέχη του ΟΗΕ παραδέχονται πλέον ανοιχτά ότι ο στόχος αυτός έχει ουσιαστικά χαθεί, γεγονός που δημιουργεί νέες, σοβαρές προκλήσεις για την παγκόσμια κλιματική πολιτική.
Επιβράδυνση της δράσης και πολιτικές ανατροπές
Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι στις πλούσιες χώρες ο αγώνας για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παρουσιάζει κάμψη. Το 2025 καταγράφηκε επιβράδυνση στη μείωση των εκπομπών στη Γαλλία και τη Γερμανία, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από άνθρακα ανέτρεψε μέρος της προηγούμενης προόδου.
Παράλληλα, η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη διεθνή συνεργασία για το κλίμα μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ και η πολιτική στήριξης των ορυκτών καυσίμων εντείνουν τις ανησυχίες σε παγκόσμιο επίπεδο.
«Τίποτα δεν δείχνει αναστροφή το 2026»
«Η επείγουσα φύση της δράσης για το κλίμα δεν ήταν ποτέ τόσο σημαντική», δήλωσε ο επικεφαλής του Copernicus Μάριο Φατσίνι, υπογραμμίζοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις αντιστροφής της τάσης.
Η υποδιευθύντρια της υπηρεσίας για την κλιματική αλλαγή του Copernicus, Σαμάνθα Μπέρτζες, εκτιμά ότι το 2026 θα συγκαταλέγεται στις πέντε θερμότερες χρονιές που έχουν καταγραφεί ποτέ, πιθανόν σε επίπεδα αντίστοιχα του 2025.
Αντίστοιχα, οι επιστήμονες του Berkeley Earth προβλέπουν ότι το 2026 ενδέχεται να καταγραφεί ως η τέταρτη θερμότερη χρονιά από το 1850, ενώ σε περίπτωση επανεμφάνισης του φαινομένου Ελ Νίνιο, δεν αποκλείεται να εξελιχθεί σε νέα χρονιά-ρεκόρ.
Ρεκόρ θερμοκρασιών σε Ασία και Ανταρκτική
Το 2025, η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης και των ωκεανών ήταν υψηλότερη κατά 1,47°C από τα προβιομηχανικά επίπεδα, έναντι 1,60°C το 2024. Ωστόσο, ο παγκόσμιος μέσος όρος αποκρύπτει ακραία φαινόμενα σε επιμέρους περιοχές.
Ρεκόρ ζέστης καταγράφηκαν στην κεντρική Ασία, στην Ανταρκτική και στο Σαχέλ, με 770 εκατομμύρια ανθρώπους να βιώνουν πρωτοφανείς θερμοκρασίες, ενώ δεν σημειώθηκε κανένα ρεκόρ ψύχους παγκοσμίως.
Ακραία φαινόμενα και ανθρώπινη ευθύνη
Το 2025 σημαδεύτηκε από εκτεταμένους καύσωνες, κυκλώνες, ισχυρές καταιγίδες σε Ευρώπη, Ασία και Βόρεια Αμερική, καθώς και καταστροφικές πυρκαγιές σε Ισπανία, Καναδά και Καλιφόρνια. Η επιστημονική κοινότητα συμφωνεί ότι η ένταση και η συχνότητα των φαινομένων αυτών ενισχύονται άμεσα από την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Η συνεχιζόμενη καύση πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου παραμένει ο βασικός παράγοντας της υπερθέρμανσης, ενώ απρόβλεπτοι παράγοντες, όπως η μείωση των εκπομπών θείου στη ναυτιλία από το 2020, φαίνεται να συνέβαλαν επίσης στην αύξηση της θερμοκρασίας, περιορίζοντας το φαινόμενο ανάκλασης της ηλιακής ακτινοβολίας.
