Προσθήκη περίπου επτά στρεμμάτων και νέες παρεμβάσεις ανάδειξης ενισχύουν την επισκεψιμότητα και την προστασία του μνημείου
Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρεί στην επέκταση του αρχαιολογικού χώρου της Ηετιώνειας Πύλης στον Πειραιά, με την αξιοποίηση περίπου επτά στρεμμάτων που παραχωρήθηκαν από τον Οργανισμό Λιμένος Πειραιά (ΟΛΠ). Η νέα παρέμβαση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο έργο ανάδειξης και προστασίας του μνημείου, που περιλαμβάνει διαδρομές, φυτεύσεις, ενημερωτικές υποδομές, αποκαταστάσεις και ενίσχυση της προσβασιμότητας, με στόχο τη συνολική αναβάθμιση της εμπειρίας των επισκεπτών.
Επέκταση και νέες παρεμβάσεις στον αρχαιολογικό χώρο
Η επέκταση των περίπου επτά στρεμμάτων εντάσσεται οργανικά στον συνολικό αρχαιολογικό χώρο της Ηετιώνειας Πύλης, ο οποίος εκτείνεται σε περίπου 20 στρέμματα. Η νέα έκταση, που παραχωρήθηκε από τον ΟΛΠ, παρέμενε μέχρι σήμερα αναξιοποίητη, παρά τη γειτνίασή της με τον μνημειακό χώρο.
Η συνολική επέμβαση περιλαμβάνει:
- διαμόρφωση διαδρομών επισκεπτών
- κατασκευή φυλακίου εισόδου
- φυτεύσεις και περιβαλλοντική διαμόρφωση
- ενημερωτικές πινακίδες
- αποκατάσταση πύργων της οχύρωσης
- επέκταση φωτισμού ανάδειξης και ασφαλείας
- βελτίωση προσβασιμότητας για ΑμεΑ
- ενιαία περίφραξη και νέα αρχιτεκτονική ένταξη του χώρου
Οι μελέτες και το έργο αποκατάστασης
Μέσω της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων έχουν ολοκληρωθεί:
- μελέτες συντήρησης και στερέωσης των καταλοίπων της οχύρωσης
- αρχιτεκτονική και στατική μελέτη αποκατάστασης του ανατολικού κυκλικού πύργου
- γεωτεχνική και υδραυλική μελέτη για την ανάδειξη του συνόλου του χώρου
Κεντρικό στοιχείο της παρέμβασης αποτελεί η απομάκρυνση των ομβρίων υδάτων από το μνημείο, ώστε να περιοριστεί η φθορά των λίθων και να προστατευθούν τα θεμέλια των πύργων.
Η δήλωση της υπουργού Πολιτισμού
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι τα Θεμιστόκλεια Τείχη και η Ηετιώνεια Πύλη αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα έργα της αρχαίας ελληνικής οχυρωματικής, που αποτυπώνει τεχνικές από τον 5ο έως τον 3ο αιώνα π.Χ.
Όπως ανέφερε, η Ηετιώνεια Πύλη υπήρξε ισχυρό οχυρωματικό έργο στο δυτικό άκρο της Πειραϊκής χερσονήσου, προστατεύοντας τον αρχαίο λιμένα του Κανθάρου. Η ολοκλήρωση των παρεμβάσεων εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ανάδειξης, που ξεκίνησε με προγραμματική σύμβαση το 2013 και ολοκληρώθηκε με τον φωτισμό του μνημείου το 2024.
Ιστορικό και αρχαιολογικό βάθος του μνημείου
Η Ηετιώνεια Πύλη κατασκευάστηκε το 411 π.Χ. και αποτελούσε μία από τις δύο κύριες εισόδους της οχυρωμένης πόλης του Πειραιά, με στρατιωτικό χαρακτήρα. Η οχύρωση εξελίχθηκε σε διαδοχικές φάσεις έως τον 3ο αιώνα π.Χ., με σημαντικές παρεμβάσεις στη θεμιστόκλεια και κονώνεια περίοδο.
Στην περιοχή εντοπίζονται:
- κυκλικοί πύργοι και τείχη
- ίχνη αρχαίου λατομείου
- κτηριακές εγκαταστάσεις, όπως το «Αφροδίσιο»
Η πρώτη ανασκαφή πραγματοποιήθηκε το 1886-87 από τη Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή, ενώ μετά το 1922 το μνημείο υπέστη σταδιακή φθορά, ιδιαίτερα κατά τον βομβαρδισμό του 1944. Από το 1990 ξεκίνησαν νέες ανασκαφές και καθαρισμοί που ανέδειξαν εκ νέου το σύνολο του χώρου.
Τεχνικά προβλήματα και ανάγκη προστασίας
Βασικό πρόβλημα του μνημείου αποτελεί η φθορά των λίθων από την παγίδευση όμβριων υδάτων, που προκαλεί υγρασία και διάβρωση στις κατώτερες στρώσεις των κυκλικών πύργων.
Η νέα παρέμβαση στοχεύει:
- στην απομάκρυνση υδάτων
- στη σταθεροποίηση των επιφανειών
- στην αποκατάσταση φθαρμένων λίθων
- στη συνολική περιβαλλοντική αναβάθμιση του χώρου
Ενοποίηση με το νέο Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων
Η Ηετιώνεια Πύλη βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με το υπό κατασκευή Εθνικό Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων, με το οποίο θα δημιουργήσει ενιαία πολιτιστική διαδρομή. Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πολιτιστικού άξονα στον Πειραιά, που θα προσφέρει μια νέα εμπειρία στους επισκέπτες και θα αναδείξει τη διαχρονία του λιμένα.
