Παρά την πτώση 36% στις απώλειες, τα επίπεδα καταστροφής παραμένουν υψηλά και απειλούν τον στόχο του 2030
Μετά από χρονιά-ρεκόρ, ο ρυθμός καταστροφής των τροπικών παρθένων δασών μειώθηκε το 2025, ωστόσο παραμένει σε ανησυχητικά επίπεδα, με την τάση να θεωρείται εύθραυστη, σύμφωνα με το Global Forest Watch του World Resources Institute και το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ.
Σημαντική μείωση, αλλά σε υψηλά επίπεδα απωλειών
Το 2025, οι τροπικές περιοχές απώλεσαν 43 εκατομμύρια στρέμματα πρωτογενών δασών, έκταση αντίστοιχη με αυτή της Δανία. Πρόκειται για μείωση 36% σε σχέση με το 2024, όταν καταγράφηκε αρνητικό ρεκόρ με 67 εκατομμύρια στρέμματα χαμένων δασών.
Παρά τη μείωση, η αποψίλωση παραμένει σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, με τις απώλειες να είναι κατά 46% αυξημένες σε σχέση με πριν από δέκα χρόνια. Σύμφωνα με την έκθεση, εξακολουθεί να χάνεται έκταση τροπικού δάσους ίση με 11 γήπεδα ποδοσφαίρου κάθε λεπτό.
Ανησυχία για τον στόχο του 2030
Παρά τις ενθαρρυντικές ενδείξεις, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η βελτίωση μπορεί να είναι προσωρινή. Η συνδιευθύντρια του Global Forest Watch, Ελίζαμπεθ Γκόλντμαν, σημείωσε ότι η πτώση δεν αλλάζει τη δραματική εικόνα της παγκόσμιας αποψίλωσης.
Αντίστοιχα, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ, Ματ Χάνσεν, υπογράμμισε:
«Κάθε καλή χρονιά είναι κάτι ενθαρρυντικό, αλλά πρέπει οι καλές χρονιές να διαρκέσουν αιώνια για να προφυλάξουμε τα τροπικά δάση».
Στο πλαίσιο αυτό, ο παγκόσμιος στόχος για μηδενισμό της αποψίλωσης έως το 2030 φαίνεται δύσκολο να επιτευχθεί, καθώς τα σημερινά επίπεδα είναι 70% υψηλότερα από την απαιτούμενη πορεία.
Ο ρόλος της Βραζιλίας και άλλων χωρών
Η πρόοδος του 2025 αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στη Βραζιλία, όπου εφαρμόστηκαν αυστηρές πολιτικές κατά της αποψίλωσης, όπως αυξημένα πρόστιμα και ποινές για περιβαλλοντικά εγκλήματα. Η χώρα μείωσε την αποψίλωση πρωτογενών δασών (εκτός πυρκαγιών) κατά 41%, στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί.
Μειώσεις σημειώθηκαν επίσης στην Κολομβία (-17%), ενώ χώρες όπως η Μαλαισία και η Ινδονησία διατήρησαν χαμηλά επίπεδα καταστροφής χάρη σε αυστηρές πολιτικές.
Ωστόσο, οι πιέσεις παραμένουν έντονες, όπως η επέκταση καλλιεργειών σόγιας και κτηνοτροφίας στη Βραζιλία, αλλά και τα μεταλλεία νικελίου στην Ινδονησία. Παράλληλα, υψηλά επίπεδα αποψίλωσης συνεχίζουν να καταγράφονται στη Βολιβία, στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, στο Καμερούν και στη Μαδαγασκάρη.
Η αυξανόμενη απειλή των πυρκαγιών
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η δασική κάλυψη μειώθηκε κατά 14% το 2025. Αν και η γεωργική επέκταση παραμένει βασικός παράγοντας, οι πυρκαγιές διαδραματίζουν ολοένα σημαντικότερο ρόλο, αντιπροσωπεύοντας το 42% των απωλειών, ιδιαίτερα σε περιοχές της Αρκτικής.
Όπως τόνισε η κ. Γκόλντμαν, τα τελευταία τρία χρόνια οι πυρκαγιές κατέστρεψαν διπλάσια δασική έκταση σε σύγκριση με πριν από δύο δεκαετίες. Αν και ορισμένες έχουν φυσικά αίτια, στην πλειονότητά τους συνδέονται με ανθρώπινες δραστηριότητες.
Ιδιαίτερα σοβαρές ήταν οι απώλειες στον Καναδάς, όπου κάηκαν 53 εκατομμύρια στρέμματα, καθιστώντας το 2025 το δεύτερο χειρότερο έτος στην ιστορία της χώρας.
Στη Γαλλία, οι απώλειες από πυρκαγιές ήταν επταπλάσιες σε σχέση με το 2024, ενώ στην Ισπανία και την Πορτογαλία το 60% των απωλειών δασών αποδόθηκε στις πυρκαγιές.
Κλιματική αλλαγή και προοπτικές για το 2026
Η απειλή των πυρκαγιών αναμένεται να ενταθεί λόγω της κλιματικής αλλαγής, η οποία δημιουργεί θερμότερες και ξηρότερες συνθήκες. Σύμφωνα με τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή, αύξηση της θερμοκρασίας κατά 4°C θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της συχνότητας πυρκαγιών κατά 30% και της καμένης έκτασης έως και 70%.
Για το Global Forest Watch, το 2026 αναμένεται να είναι καθοριστική χρονιά, καθώς η πιθανή επιστροφή του φαινομένου Ελ Νίνιο ενδέχεται να επιδεινώσει τις συνθήκες. Παράλληλα, εκλογικές διαδικασίες σε χώρες με μεγάλα δάση και γεωπολιτικές εντάσεις μπορεί να επηρεάσουν τη συνέχιση των προσπαθειών προστασίας.
