Νέα έκθεση ζητά δραστική μείωση των εκπομπών έως το 2040, καθώς οι σημερινές δεσμεύσεις των κρατών δεν επαρκούν
Σε τροχιά αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας έως και 2,8 βαθμούς Κελσίου μέχρι το τέλος του αιώνα βρίσκεται ο πλανήτης, σύμφωνα με νέα έκθεση του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον (UNEP), που δημοσιοποιήθηκε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2026. Παρά την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, οι υφιστάμενες πολιτικές δεν επαρκούν για την επίτευξη των διεθνών κλιματικών στόχων, με τον ΟΗΕ να ζητά άμεσες και δραστικές μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Η έκθεση «Emissions Gap Report 2026: The Point of Return» προειδοποιεί ότι η υπέρβαση του ορίου υπερθέρμανσης του 1,5°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή θεωρείται πλέον αναπόφευκτη.
Σύμφωνα με το πιο αισιόδοξο σενάριο που εξετάζεται, η άνοδος της θερμοκρασίας θα μπορούσε να περιοριστεί προσωρινά στους 1,7 έως 1,8°C γύρω στα μέσα του αιώνα, με δυνατότητα επιστροφής στον 1,5°C ή χαμηλότερα έως το 2100, υπό την προϋπόθεση εφαρμογής πολύ αυστηρότερων πολιτικών και μεγάλης κλίμακας απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα.
Πόσο πρέπει να μειωθούν οι εκπομπές έως το 2040
Για να καταστεί εφικτό αυτό το σενάριο, η έκθεση του UNEP προσδιορίζει συγκεκριμένους στόχους μείωσης των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με έτος αναφοράς το 2025.
Συγκεκριμένα, απαιτείται:
- Μείωση 18% έως το 2030.
- Μείωση 45% έως το 2035.
- Μείωση 69% έως το 2040.
Ωστόσο, με βάση τις σημερινές δεσμεύσεις των κρατών, οι εκπομπές αναμένεται να μειωθούν μόλις κατά 5% έως 8% μέχρι το 2030 και κατά 11% έως 15% μέχρι το 2035.
Η απόκλιση αποτυπώνει το μεγάλο χάσμα ανάμεσα στις πολιτικές που εφαρμόζονται και στις παρεμβάσεις που απαιτούνται για τον περιορισμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Έως 2,8°C η αύξηση της θερμοκρασίας με τις σημερινές πολιτικές
Οι προβλέψεις των Ηνωμένων Εθνών εμφανίζονται δυσμενέστερες σε σχέση με τις εκτιμήσεις της προηγούμενης χρονιάς.
Εάν συνεχιστούν οι σημερινές πολιτικές, χωρίς να συνυπολογίζονται μελλοντικές δεσμεύσεις, η παγκόσμια θερμοκρασία μπορεί να αυξηθεί κατά 2,8°C μέσα στον 21ο αιώνα, με κίνδυνο περαιτέρω ανόδου στη συνέχεια.
Ακόμη και στην περίπτωση πλήρους εφαρμογής των υφιστάμενων εθνικών κλιματικών δεσμεύσεων, η προβλεπόμενη αύξηση περιορίζεται στους 2,6°C, παραμένοντας σημαντικά υψηλότερη από τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού.
Η επιδείνωση των προβλέψεων αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στην αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από τη Συμφωνία του Παρισιού και στην αναθεώρηση των εκτιμήσεων για τις ιστορικές εκπομπές ρύπων.
Η έκθεση επισημαίνει ότι ακόμη και η πλήρης υλοποίηση των εθνικών δεσμεύσεων και των πρόσθετων στόχων μηδενικών καθαρών εκπομπών θα περιόριζε την υπερθέρμανση περίπου στους 2,1°C μέσα στον αιώνα, χωρίς περαιτέρω ενίσχυση της κλιματικής δράσης.
Γκουτέρες: «Η υπέρβαση δεν ισοδυναμεί με συνθηκολόγηση»
Ενόψει της 31ης Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31), που θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου 2026, ο γενικός γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, κάλεσε τις χώρες να εντείνουν τις προσπάθειες μείωσης των εκπομπών.
Αναγνωρίζοντας ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι ήδη καταστροφικές, υπογράμμισε ότι η διεθνής κοινότητα δεν πρέπει να εγκαταλείψει την προσπάθεια.
«Η υπέρβαση δεν ισοδυναμεί με συνθηκολόγηση. Μπορούμε ακόμα να τη διατηρήσουμε όσο το δυνατόν μικρότερη και βραχύτερη – και να επαναφέρουμε τις θερμοκρασίες κάτω από τον 1,5 βαθμό έως το τέλος του αιώνα», ανέφερε.
Η τοποθέτησή του συνδέεται με τον κεντρικό στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα, που υιοθετήθηκε το 2015 και προβλέπει τον περιορισμό της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας αρκετά κάτω από τους 2°C, με επιδίωξη τη συγκράτησή της στον 1,5°C.
Στο επίκεντρο οι μεγάλες οικονομίες της G20
Η έκθεση του UNEP διαπιστώνει ότι η δυνατότητα συγκράτησης της υπερθέρμανσης στον 1,5°C χωρίς σημαντική υπέρβαση έχει ουσιαστικά χαθεί, έπειτα από δεκαετίες ανεπαρκούς κλιματικής δράσης.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις χώρες της G20, οι οποίες ευθύνονται για περίπου τα τρία τέταρτα των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Σχολιάζοντας τα ευρήματα, ο Μοχάμεντ Άντοου, διευθυντής της περιβαλλοντικής οργάνωσης Power Shift Africa, έκανε λόγο για ιστορική αποτυχία της πολιτικής ηγεσίας.
«Πρόκειται για μια ιστορική αποτυχία της πολιτικής ηγεσίας. Τα επιστημονικά δεδομένα είναι ξεκάθαρα εδώ και δεκαετίες, αλλά οι κυβερνήσεις προτίμησαν να καθυστερήσουν παρά να δράσουν. Οι επιπτώσεις θα μετρηθούν σε χαμένες ζωές και όχι μόνο σε βαθμούς υπερθέρμανσης», δήλωσε.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι κάθε επιπλέον κλάσμα βαθμού πάνω από τον 1,5°C αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως πλημμύρες, καύσωνες και πυρκαγιές, καθώς και τον κίνδυνο μη αναστρέψιμων περιβαλλοντικών αλλαγών.
Οι εκπομπές στις μεγαλύτερες οικονομίες και ο ρόλος των ΑΠΕ
Με βάση τα προκαταρκτικά στοιχεία για το 2025, μεταξύ των έξι μεγαλύτερων ρυπαντών παγκοσμίως καταγράφηκε αύξηση των εκπομπών στις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ινδονησία και την Κίνα, ενώ μειώσεις σημειώθηκαν στην Ινδία, τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παρά τη συνολικά ανησυχητική εικόνα, ο ΟΗΕ αναγνωρίζει ότι η ταχεία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η εφαρμογή κλιματικών πολιτικών έχουν συμβάλει σε πραγματικές μειώσεις εκπομπών σε αρκετές χώρες και παραγωγικούς τομείς.
Ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν έχει ακόμη την απαιτούμενη κλίμακα και ταχύτητα.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η άμεση ενίσχυση των πολιτικών περιορισμού των εκπομπών, σε συνδυασμό με την ενεργειακή μετάβαση και την απομάκρυνση διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, παραμένει απαραίτητη για τη μείωση των κινδύνων που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες, οι οικονομίες και το φυσικό περιβάλλον.
